قبیله‌ای که مُرده را می‌خورَد تا فراموش نشود

رقص با مردگان در ماداگاسکار، تابوت‌های آویزان در فیلیپین و سوپ خاکستر در ونزوئلا و برج‌های سکوت در ایران باستان؛ رسوم عجیب مرگ در فرهنگ‌های مختلف چه معنایی دارند؟ در این گزارش، شما را به سفری متفاوت دعوت می‌کنیم.
گروه فرهنگ عمومی_خبرگزاری فارس: در دل جنگل‌های انبوه سولاوسی جنوبی، جایی در قلب اندونزی، اتفاقی می‌افتد که برای بسیاری از ما عجیب و حتی ترسناک است. مردم قوم توراجا هر چند سال یک‌بار، با نهایت احترام، اجساد درگذشتگان‌شان را از قبر بیرون می‌آورند، لباس‌های نو تنشان می‌کنند، موهایشان را شانه می‌زنند، گاه حتی سیگار یا عینک آفتابی برایشان می‌گذارند و بعد با آن‌ها عکس یادگاری می‌گیرند؛ گویی بازگشته‌اند برای دیداری کوتاه با خانواده. این مراسم که به آن «مانه‌نه» (Ma'nene) می‌گویند، ریشه در باور عمیق مردم توراجا به زندگی پس از مرگ دارد. برای آنان مرگ پایان نیست؛ بلکه گذر از یک مرحله به مرحله‌ای دیگر است و جسم باید در این مسیر به خوبی مراقبت شود. با وجود هزینه‌های سنگین آن، مردم توراجا این رسم را با افتخار اجرا می‌کنند. اما آیین‌های عجیب‌وغریب مردگان تنها مختص اندونزی نیست. فرهنگ‌های مختلف جهان، از گذشته تا امروز، نگاه‌هایی گاه نمادین، گاه افراطی و گاه شاعرانه به مردگان داشته‌اند. در ادامه، نگاهی داریم به برخی از این رسوم که ذهن هر ناظر بی‌طرفی را به تعجب وامی‌دارد.

* قبرهای مجلل صخره‌ای– لیکیه

در جنوب غربی ترکیه امروزی، قومی باستانی به نام لیکیه‌ها اعتقاد داشتند مردگان باید به بهشت نزدیک‌تر باشند و در دل صخره‌های بلند، مقبره‌هایی مجلل می‌تراشیدند. این آرامگاه‌ها نه‌تنها چشم‌نواز بودند، بلکه کاربردی معنوی نیز داشتند: نزدیک بودن به آسمان، یعنی نزدیک‌تر بودن به خدایان. این مقبره‌ها که اغلب شبیه به معابد کوچک طراحی می‌شدند، نشانه‌ای از منزلت اجتماعی فرد مرده نیز بودند. هرچه مقبره بزرگ‌تر و بالاتر، جایگاه والاتر.

*مراسم عجیب «گورخواب‌ها» –ماداگاسکار و رقص با مردگان

در ماداگاسکار، قوم مردمی با نام مرینا (Merina) مراسمی به نام فامادیهانا برگزار می‌کنند که به معنای واقعی کلمه، «رقص با مردگان» است. هر چند سال یک‌بار، اجساد اجداد از مقبره بیرون آورده می‌شوند، در پارچه‌هایی نو پیچیده می‌شوند و خانواده‌ها با آن‌ها می‌رقصند، غذا می‌خورند و جشن می‌گیرند. این مراسم در واقع یادآوری پیوند دائمی با نیاکان است. مردم ماداگاسکار باور دارند که روح اجداد تا زمانی که مراسم فامادیهانا به شکل شایسته‌ای برگزار نشود، نمی‌تواند به آرامش برسد.

*سوپ با چاشنی استخوان‌های مردگان

در برخی مناطق ونزوئلا و برزیل، قبیله یانومامی رسم شگفت‌انگیز و در عین حال ترسناکی دارند. آن‌ها پس از مرگ یکی از عزیزانشان، جسد را می‌سوزانند و خاکستر و استخوان‌های باقی‌مانده را با سوپی که از موز تهیه شده مخلوط می‌کنند و می‌خورند. این رسم که ریشه در باورهای عمیق آن‌ها دارد، به این معناست که با خوردن خاکستر متوفی، روح او در بدن بازماندگان جاودانه می‌شود. اگرچه این رسم امروزه کمتر اجرا می‌شود، اما همچنان در برخی مناطق دورافتاده ادامه دارد.

*مردگان پرواز می‌کنند؛ آیین «دفن آسمانی»

در تبت، آیین «دفن آسمانی» یکی از عجیب‌ترین رسوم مرگ در جهان است. در این رسم که ریشه در باورهای بودایی دارد، اجساد مردگان روی صخره‌های مرتفع قرار داده می‌شوند تا پرندگان مردارخوار، به‌ویژه کرکس‌ها، گوشت آن‌ها را بخورند. بوداییان تبت معتقدند که بدن پس از مرگ تنها یک پوسته خالی است و با این کار، چرخه زندگی ادامه می‌یابد؛ زیرا مردگان به تغذیه موجودات زنده کمک می‌کنند. این مراسم اگرچه از نظر مالی هزینه زیادی ندارد، اما از نظر فرهنگی و اجرایی چالش‌برانگیز است و نیازمند مکان‌های خاص و آمادگی روحی خانواده‌هاست.

*عشق تا استخوان – فیلیپین و «تابوت‌های آویزان»

در فیلیپین، در منطقه ((Sagada، رسم دیگری توجه را جلب می‌کند. مردم این منطقه که از اقوام باستانی اگوروت هستند، تابوت‌های مردگان خود را از صخره‌های بلند آویزان می‌کنند. آن‌ها معتقدند این کار روح متوفی را از شر ارواح خبیث حفظ می‌کند و به پاکی و رستگاری او کمک می‌کند. ساخت تابوت‌های چوبی و قراردادن آن‌ها در ارتفاعات صخره‌ای، فرایندی دشوار و پرهزینه است که نشان‌دهنده اهمیت این رسم در فرهنگ آن‌هاست.در مکزیک، جشن «روز مردگان» یکی از شناخته‌شده‌ترین آیین‌های مرتبط با مرگ است. مردم مکزیک در این روز با لباس‌های رنگارنگ و ماسک‌هایی به شکل جمجمه به خیابان‌ها می‌آیند و یاد عزیزانشان را گرامی می‌دارند. آن‌ها اعتقاد دارند مرگ آغاز یک سفر طولانی است و عزاداری را بی‌احترامی به متوفی می‌دانند. این جشن با تزیینات پرهزینه، گل‌ها، شمع‌ها و غذاهای مخصوص همراه است که گاهی خانواده‌ها را با هزینه‌های سنگین مواجه می‌کند.

* سوگواری با قطع انگشتان

در برخی مناطق پاپوآ گینه نو، قبیله دانی رسم دردناکی دارند که اگرچه توسط دولت ممنوع شده، اما در گذشته رایج بود. در این رسم، زنان و گاهی فرزندان پس از مرگ یکی از مردان قبیله، یکی از انگشتان خود را قطع می‌کردند تا درد عاطفی خود را نشان دهند. این عمل به‌عنوان بخشی از سوگواری و تهذیب نفس انجام می‌شد.

* پذیرایی از ارواح گرسنه

در چین، عید «یولان» یا «عید ارواح گرسنه» برگزار می‌شود که در آن مردم برای ارواح درگذشتگان غذا و هدایا تهیه می‌کنند. این رسم که در میان پیروان بودا و تائوئیسم رواج دارد، شامل سوزاندن کاغذهای نمادین به شکل پول و اشیای دیگر است تا ارواح در زندگی پس از مرگ از آن‌ها استفاده کنند. در ژاپن، بیش از ۹۹.۵ درصد مردم اجساد مردگان خود را می‌سوزانند و خاکستر آن‌ها را در کوزه‌هایی در گورستان‌های خانوادگی نگه می‌دارند. این رسم که با دقت و احترام فراوان انجام می‌شود، گاهی با هزینه‌های بالای سوزاندن و نگهداری کوزه‌ها همراه است. در کره جنوبی نیز، به دلیل کمبود گورستان، نگهداری خاکستر در مکان‌هایی به نام «کولومباریم» رواج یافته که هزینه‌های خاص خود را دارد.

*از برج‌های سکوت تا قبرهای میلیاردی

یکی از رسوم خاص در ایران باستان، آیین تدفین زرتشتیان بود. در این آیین، اجساد مردگان را در برج‌هایی به نام «برج سکوت» قرار می‌دادند تا توسط پرندگان شکاری خورده شوند. زرتشتیان معتقد بودند که جسد پس از مرگ ناپاک می‌شود و نباید زمین، آتش یا آب را آلوده کند؛ بنابراین، این روش تدفین را انتخاب می‌کردند تا هم به طبیعت آسیب نرسانند و هم روح متوفی را به آرامش برسانند. برج‌های سکوت هنوز در مناطقی مانند یزد قابل مشاهده هستند.حالا امروزه پدیده‌ قبرهای لاکچری و مراسم‌های خاکسپاری پرزرق‌وبرق در ایران، به‌ویژه در شهرهای بزرگ، به موضوعی بحث‌برانگیز تبدیل شده است. در برخی آرامستان‌ها، قیمت قبرها به مبالغ میلیاردی رسیده و مراسم‌های تدفین با هزینه‌های هنگفت برگزار می‌شوند.

* مردگان را باید با عشق یاد کرد

مراسم مردگان در هر کجای دنیا، بازتابی از ارزش‌های آن فرهنگ است. چه تابوت‌های آویزان باشند، چه رقص با مرده‌ها، یا مقبره‌های سنگی، همه نشان می‌دهند که انسان، حتی در مرگ، دنبال معناست. اما معنا لزوماً در تجمل نیست. در روزگاری که بسیاری نیازمندند، شاید بهتر باشد مردگان‌مان را با کار نیک یاد کنیم، نه با آیین‌هایی که تنها هزینه دارند و گاه روح آن‌ها را نیز آرام نمی‌کنند. برای مثال، در قبرستان لواسان، برخی خانواده‌ها برای آرامش و آمرزش مردگان خود، نذر دسته‌های دلار و خیرات جوجه کباب و چنجه می‌دهند. این مراسم‌ها که شب‌های جمعه برگزار می‌شوند، با بریز و بپاش‌های فراوان همراه هستند.«علیرضا اکبری»، مردم‌شناس و استاد دانشگاه تهران، در مصاحبه‌ای با مجله فرهنگ‌نامه گفته است: «ما در فرهنگ ایرانی اسلامی‌مان همیشه توصیه به ساده‌زیستی حتی در مراسم عزاداری داشته‌ایم. متأسفانه در سال‌های اخیر، شاهد رقابت‌هایی در برگزاری مراسم پرهزینه برای مردگان هستیم. در حالی که اصل نیت باید خیرات، کمک به نیازمندان و آرامش روح متوفی باشد. چه نیازی هست به سنگ‌قبرهای چندصدمیلیونی یا مجالس تجملاتی؟ مرده نیاز به طلا و تجمل ندارد؛ دعای خیر و نیکوکاری برای او کافی است.» در نهایت، شاید وقت آن رسیده که به جای گرفتار شدن در آیین‌های پرهزینه و پیچیده و رسم و رسومات عجیب و غریب به سادگی و مهربانی روی بیاوریم. احترام به مردگان در قلب ماست، نه در نمایش‌های پرهزینه‌ای که گاهی بیش از آنکه آرامش‌بخش باشد، باری بر دوش بازماندگان می‌شود. بیایید یاد عزیزانمان را با عشق و کارهای نیک زنده نگه داریم، نه با هزینه‌هایی که شاید کمکی به آن‌ها نکند. پایان پیام/#رقص_با_مردگان #گورستان #سوپ_مردگان #مردگان_آویزان
10:11 - 1 خرداد 1404

7 بازنشر29 واکنش
122٫9k بازدید



17 پاسخ

@Mohammad_Khalili1 خرداد 1404
در پاسخ به
آخه این چیه که روش کار کردید؟ از این کار وقیح تر هم داریم؟ چرا یه طوری نوشتید انگار خیلی کار قشنگ و فانی میکنن. اصلا چرا ما باید این عکسارو ببینیم؟!!!

تصویر نمایه‌ی ‌محب اهل بیت علیهم السلام‌
@user17091006286134064271 خرداد 1404
شادی روح تمام اموات مؤمنین و مؤمنات و دوستداران اهل بیت علیهم السلام صلوات اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم

@user17091010393011021741 خرداد 1404
در پاسخ به
خیلی مطلب خوبی بود، آدم تا رسوم جاهلی در جاهای دیگر را نبیند یا نشنود، ارزش احکام عالمانه و عاقلانه اسلام را درک نمی کند.

تصویر نمایه‌ی ‌ssss Mmmmm‌
@user174151430001 خرداد 1404
در پاسخ به
برای عمو من تو بهشت زهرا قبر گرفتند دویست ملیون

تصویر نمایه‌ی ‌مسعود‌
@user17091009776816433651 خرداد 1404
در پاسخ به
امان از بی خبری!ادم مجبور میشه چه دری وری هایی بنویسه برا پر شدن صفحه!

@user1707983413891 خرداد 1404
در پاسخ به
قبیله مرده خورها را بگید بیاد ترامپ و نتانیاهو را بخورند تا مردم دنیا جشن مفصلی بگیرند

@Shaer1 خرداد 1404
اگر پروردگار باب وحی را به روی بشر باز نمی‌کرد، امروز تمام بشریت در چنین اوهامی غوطه ور بود، به راستی که عقل به تنهایی حریف جهل و تخیل بشری و وسوسه شیطان نیست

تصویر نمایه‌ی ‌علی امید‌
@Aliomidth1 خرداد 1404
خانم محترم استفاده از واژگانی مثل باورهای عمیق و...برای خرافات و جهل، تلاش برای سفید شویی این قبیل افکار جاهلی و خرافات از سوی نویسنده را تداعی میکنه لطفا بیشتر دقت کنید

تصویر نمایه‌ی ‌محمد یزدی‌
@Mohammadyzr1 خرداد 1404
در پاسخ به
سلام. به نظر من چنین عناوینی بیشتر برای ویو گرفتن به درد خبرگزاری های زرد میخوره تا خبرگزاری وزین و انقلابی فارس.

@user17091000972800628611 خرداد 1404
در پاسخ به
رسوم جاهلی شرق‌ و غرب و عجم و عرب نمیشناسد...تنها قرآن است که راه هدایت و به دور از تحریف از جانب خداوند متعال برای رشد و تعالی انسان نازل شده است تا گرفتار این جور رسومات حال بهم زن و جاهلی نشود🤔🤔

@RK13581 خرداد 1404
در پاسخ به
برای اینکه اون پاراگراف قبرها و مراسم لاکچری را بیارید تو کار یک مشت خرافات و ال و بل رو تبلیغ کردید. چه کار بیهوده‌ای واقعا

@user17091003367133392561 خرداد 1404
در پاسخ به
چیزی به نام ترکیه باستان نداریم

@user1733407601181 خرداد 1404
در پاسخ به
واقعن به اولویت‌های کشور پرداختید!

@user17091000501977229622 خرداد 1404
در پاسخ به
ممنون. جالب بود

تصویر نمایه‌ی ‌رضوانا مهد‌
@IrAniAm2 خرداد 1404
در پاسخ به
😑فقط از رو تیتر پاراگرافها رد شدم.خدایی مطلب قحط بود؟؟؟

تصویر نمایه‌ی ‌احمد‌
@aa72102 خرداد 1404
در پاسخ به
ترکیه باستان کجا بوده🤣🤣🤣