روند روبهرشد تغییر کاربریها سلامت خاک را تهدید میکند
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان مرکزی با ابراز نگرانی از روند تغییر کاربری اراضی، گفت: متأسفانه تغییر کاربری به یک مطالبه عمومی تبدیل شده و ما شاهد تغییر کاربریهای مجاز و غیرمجاز هستیم.
به گزارش خبرگزاری فارس از اراک علی صفری ظهر امروز در نشستی با اصحاب رسانه به مناسبت روز جهانی خاک، در سالن جلسات امام علی علیه السلام اراک، بر اهمیت حیاتی خاک به عنوان بستر تولید و تمدن تأکید کرد.وی با اشاره به فرمایشات مقام معظم رهبری مبنی بر اهمیت بیشتر خاک نسبت به آب، اظهار داشت: ایشان هشدار دادهاند که اگرچه راههای مختلفی برای تأمین آب وجود دارد، اما برای خاک حاصلخیز چنین امکانی فراهم نیست. ما ممکن است آب را با هزینهای بالا انتقال دهیم، اما جابجایی خاک در چنین ابعادی غیرممکن است.رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان مرکزی، آلودگی و فرسایش خاک را یک «چالش خاموش» خواند و افزود: برخلاف آب و هوا که آلودگی یا کمبود آنها سریعاً محسوس است، تخریب خاک پدیدهای خزنده و آرام است که در بلندمدت آسیبهای جبرانناپذیری به تولید و حیات وارد میکند.صفری با اشاره به تصویب «قانون حفاظت از خاک» در سال ۱۳۹۸، خاطرنشان کرد: «این قانون با ۲۶ ماده و ۱۴ تبصره، تکالیف مشخصی را برای دستگاههای مختلف از جمله جهاد کشاورزی، محیط زیست، منابع طبیعی و بخش خصوصی تعیین کرده و ما در بخش کشاورزی به عنوان ناظر، پیگیر اجرای آن هستیم.وی در بخش دیگری از سخنان خود به آمارهای جهانی و ملی اشاره کرد و گفت: از مساحت ۱.۵ میلیارد هکتاری اراضی قابل کشت جهان، تنها ۱۸.۵ میلیون هکتار در چرخه کشت ایران قرار دارد که سالانه کمتر از ۱۴.۵ میلیون هکتار از آن زیر کشت محصولات میرود. سرانه زمین کشاورزی در جهان ۲۰۰۰ متر مربع و در ایران ۱۷۰۰ متر مربع برای هر نفر است که لزوم حفاظت از این سرمایه برای تأمین غذای جمعیت فعلی و آینده را دوچندان میکند.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان مرکزی با بیان اینکه تشکیل هر سانتیمتر خاک در ایران به طور متوسط ۵۰۰ تا ۶۰۰ سال زمان میبرد، تغییر کاربری را بزرگترین تهدید برای اراضی کشاورزی دانست.وی با ابراز نگرانی از روند تغییر کاربری اراضی، گفت: متأسفانه تغییر کاربری به یک مطالبه عمومی تبدیل شده و ما شاهد تغییر کاربریهای مجاز و غیرمجاز هستیم. آمارها نشان میدهد در ۲۵ سال گذشته، به طور متوسط ساعتی ۱.۲ هکتار از اراضی زراعی و باغی کشور تغییر کاربری یافته است. این به معنای از دست دادن حدود ۲۶۳ هزار هکتار از بهترین اراضی در طول یک سال است.صفری توضیح داد: تغییر کاربری مجاز، با مجوزهای قانونی برای احداث کارخانه، مسکن و سایر طرحها انجام میشود، اما تغییر کاربری غیرمجاز، تخلفی است که بدون مجوز رخ میدهد و متأسفانه در بسیاری از موارد، این اراضی برای همیشه از چرخه تولید خارج میشوند.فهرست جامع چالشهای فراروی خاکرئیس سازمان جهاد کشاورزی استان مرکزی با اشاره به فرسایش خاک گفت: ایران یکی از بالاترین نرخهای فرسایش خاک در جهان را دارد که منجر به از بین رفتن حاصلخیزترین لایههای خاک میشود.صفری بیان کرد: سطح مواد آلی در بسیاری از خاکهای ایران به کمتر از ۰.۵ درصد رسیده که این امر ظرفیت نگهداری آب و عناصر غذایی را کاهش داده است.صفری آلودگی خاک به دلیل فعالیتهای صنعتی، استفاده بیرویه از سموم و کودهای شیمیایی و دفن غیراصولی پسماندها، کاهش حاصلخیزی به دلیل بهرهبرداری مداوم و عدم توجه به تغذیه متعادل خاک و کاهش تنوع زیستی با نابودی موجودات زنده مفید خاکزی که برای سلامت خاک حیاتی هستند، را از دیگر چالشهای این حوزه برشمرد.
هشدار درباره کیفیت خاکهای کشور؛ یک بحران خاموشصفری با ارائه آمار دقیقتری از کیفیت خاکهای ایران، هشدار داد: بر اساس مطالعات انجام شده، تنها حدود ۲ درصد از اراضی کشور (معادل ۱.۲ میلیون هکتار) در کلاس یک کیفیت قرار دارند. ۲۲ درصد (۴ میلیون هکتار) در کلاس دو و ۷۲ درصد (۱۳.۳ میلیون هکتار) در کلاسهای سه تا پنج هستند که قابلیت کشت مطلوبی ندارند. در واقع، از کل ۱۸.۵ میلیون هکتار اراضی تحت کشت، تنها از حدود ۵.۲ میلیون هکتار میتوانیم برای تأمین امنیت غذایی جمعیت کشور استفاده بهینه داشته باشیم.تغذیه صحیح خاک؛ کلید حفظ حاصلخیزیوی با تشبیه خاک به موجودی زنده، بر لزوم تغذیه علمی و متعادل آن تأکید کرد و گفت: مصرف صحیح، به موقع و متعادل کودها میتواند ۳۰ تا ۵۰ درصد در افزایش عملکرد محصولات تأثیرگذار باشد. اگر تغذیه خاک به درستی انجام نشود، ممکن است عملکرد محصولات استراتژیکی مانند گندم تا نصف کاهش یابد. در حال حاضر، میانگین مصرف کود در هکتار در ایران از میانگین جهانی کمتر است، اما مشکل اصلی، عدم تعادل در مصرف و استفاده نامناسب از انواع کودها است.راهکارها و اقدامات در دست اجرارئیس سازمان جهاد کشاورزی استان مرکزی به راهکارهای مقابله با این چالشها اشاره کرد و افزود: اجرای جدی قانون حفاظت از خاک از جمله این راهکارهاست، این قانون با ۲۶ ماده و ۱۴ تبصره، تکالیف مشخصی را برای تمام دستگاهها و حتی بخش خصوصی تعیین کرده است.
صفری بیان کرد: ارتقای فرهنگ حفاظت از خاک از طریق آموزش و اطلاعرسانی مستمر به بهرهبرداران، توسعه سیستمهای نوین آبیاری به منظور برای کاهش شوری و فرسایش خاک، ارتقای آزمایشگاههای خاکشناسی برای ارائه توصیههای دقیق تغذیهای و توسعه کشاورزی حفاظت از جمله کاهش شخم، حفظ بقایای گیاهی و تناوب زراعی با جدیت دنبال میشود.درخواست فوری از رسانهها برای فرهنگسازیصفری با هشدار درباره عواقب جبرانناپذیر بیتوجهی به خاک، از رسانهها درخواست کرد: آلودگی خاک آرام و ساکت است و فریادش به گوش نمیرسد که اگر امروز از خاک حفاظت نکنیم، فردا بسیار دیر است.
.
12:17 - 9 آذر 1404
