زنگ خطری پشت شیطنتهای بچهگانه
بسیاری از والدین تغییر رفتار فرزندان خود را بهحساب سنوسال و بازیگوشی میگذارند، اما روانشناسان هشدار میدهند برخی رفتارها در کودکان و نوجوانان، نشانه مشکلات پنهان روحی و عاطفی است که نیاز به توجه و مداخله جدی خانوادهها دارد.
خبرگزاری فارس- خراسان جنوبی؛ سلامت روان کودکان و نوجوانان در سالهای اخیر به یکی از مهمترین دغدغههای خانوادهها و متخصصان حوزه تربیت تبدیل شده است. تغییر سبک زندگی، گسترش فضای مجازی، کاهش گفتوگو در خانوادهها و افزایش فشارهای روحی، باعث شده بسیاری از کودکان و نوجوانان با چالشهای رفتاری و هیجانی مواجه شوند؛ چالشهایی که گاهی در سکوت و بیتوجهی والدین، ریشهدارتر میشود.در همین راستا، دکتر فاطمه زال، روانشناس و مشاور خانواده، در گفتوگویی با خبرنگار فارس به تشریح مهمترین نشانههای اختلافات و اختلالات رفتاری در کودکان و نوجوانان پرداخت و بر ضرورت افزایش آگاهی خانوادهها تأکید کرد.
اجرای طرح غربالگری سلامت روان کودکان و نوجوانان
این روانشناس با اشاره به اهمیت پیشگیری و شناسایی زودهنگام مشکلات رفتاری اظهار داشت: سازمان بهزیستی باهدف ارتقای سلامت روان فرزندان، طرح غربالگری سلامت روان کودکان و نوجوانان را اجرا کرده است.وی افزود: این طرح برای کودکان و نوجوانان ۶ تا ۱۸ سال در نظر گرفته شده و خانوادهها میتوانند با مراجعه به سامانه بهزیستی استان، پرسشنامههای مربوطه را تکمیل کنند تا ارزیابی اولیهای از وضعیت روحی و رفتاری فرزندشان انجام شود.به گفته دکتر زال، تکمیل این پرسشنامهها حدود ۲۰ تا ۲۵ دقیقه زمان نیاز دارد و نتیجه اولیه بلافاصله در اختیار خانواده قرار میگیرد.وی ادامه داد: نوجوانان ۱۱ تا ۱۸ سال نیز میتوانند شخصاً در این ارزیابی شرکت کنند و در صورت مشاهده برخی نشانههای هشداردهنده، برای دریافت خدمات مشاورهای و آموزشی راهنمایی شوند.این مشاور خانواده با بیان اینکه اجرای فعلی این طرح بهصورت متمرکز در شهرستان بیرجند انجام میشود، خاطرنشان کرد: امید میرود در مراحل بعدی، سایر شهرستانهای استان نیز تحت پوشش این برنامه قرار گیرند.
تغییر رفتار؛ مهمترین زنگ خطر برای والدین
دکتر زال با تأکید بر اینکه والدین باید نسبت به تغییرات رفتاری فرزندان خود حساس باشند، گفت: اضطراب، بیقراری، کاهش تمرکز، افت انگیزه، گوشهگیری، غمگینی طولانیمدت و افت تحصیلی از جمله نشانههایی است که نباید نادیده گرفته شود.وی تصریح کرد: بسیاری از والدین زمانی متوجه مشکل میشوند که رفتار فرزندشان به شکل جدی تغییر کرده است؛ در حالی که توجه به همین تغییرات کوچک میتواند از بروز آسیبهای بزرگتر جلوگیری کند.این روانشناس افزود: پرخاشگری، لجبازی، نافرمانی و نداشتن تمایل به گفتوگو با والدین نیز از دیگر علائمی است که باید مورد توجه قرار گیرد؛ بهویژه در دوران نوجوانی که فرزند ممکن است اعتراض خود را از طریق سکوت، عصبانیت یا فاصله گرفتن از خانواده نشان دهد.
وقتی بازی کودک حرفهای پنهانش را آشکار میکند
وی با اشاره به رفتار کودکان هنگام بازی گفت: گاهی کودک در بازی با اسباببازیها یا عروسکهایش احساسات درونی خود را بروز میدهد و والدین باید به این رفتارها دقت کنند.دکتر زال بیان کرد: برخی کودکان در جریان بازی، خشم، ترس یا اضطراب خود را به شکل غیرمستقیم نشان میدهند. حتی نوع ارتباط کودک با عروسکها و شخصیتهای خیالی میتواند نشانهای از وضعیت روحی او باشد.وی ادامه داد: داشتن دوست خیالی همیشه نگرانکننده نیست، اما اگر کودک ارتباط با همسالان را کنار بگذارد و بیش از اندازه به دنیای خیالی خود وابسته شود، لازم است خانوادهها موضوع را جدیتر پیگیری کنند.
نوجوانی؛ دورهای حساس و سرنوشتساز
این مشاور خانواده با اشاره به ویژگیهای دوران نوجوانی اظهار کرد: بخشی از بیثباتی هیجانی در این سن طبیعی است، زیرا تغییرات هورمونی و شرایط سنی روی رفتار نوجوان اثر میگذارد، اما این مسئله نباید باعث بیتفاوتی والدین شود.وی افزود: گرایش به دوستان نامناسب، افزایش رفتارهای پرخطر، مصرف دخانیات، عصبانیتهای شدید، انزواطلبی و تغییرات ناگهانی خلقوخو از جمله مواردی است که نیاز به توجه جدی دارد.دکتر زال تأکید کرد: اگر رفتارهای پرخطر یا مشکلات هیجانی در نوجوان جدی گرفته نشود، ممکن است در آینده به بخشی از شخصیت او تبدیل شود و آثار بلندمدتی بر زندگی فردی و اجتماعیاش بگذارد.
والدین نیازمند آموزش مهارتهای تربیتی هستند
وی در بخش دیگری از سخنان خود بر نقش والدین در مدیریت رفتار فرزندان تأکید کرد و گفت: بسیاری از مشکلات رفتاری کودکان و نوجوانان با اصلاح شیوه تعامل والدین، افزایش گفتوگو و یادگیری مهارتهای تربیتی قابل کنترل و پیشگیری است.این روانشناس خاطرنشان کرد: طبیعی بودن برخی رفتارهای دوران نوجوانی به معنای رها کردن فرزند نیست؛ بلکه والدین باید با آگاهی و مهارت بیشتر، رفتار خود را تنظیم کنند تا بتوانند ارتباط مؤثرتری با فرزندشان برقرار کنند.به گفته وی، آموزش مهارتهای فرزندپروری و افزایش آگاهی خانوادهها میتواند نقش مهمی در کاهش آسیبهای رفتاری و اجتماعی نسل آینده داشته باشد.
ضرورت توجه جدی خانوادهها به سلامت روان فرزندان
کارشناسان معتقدند بسیاری از آسیبهای اجتماعی و مشکلات رفتاری بزرگسالان، ریشه در دوران کودکی و نوجوانی دارد؛ دورانی که اگر خانوادهها نسبت به نشانههای هشداردهنده بیتفاوت باشند، مشکلات بهمرور عمیقتر و پیچیدهتر خواهد شد.امروز بیش از هر زمان دیگری، خانوادهها نیاز دارند سلامت روان فرزندان را بهاندازه سلامت جسمی آنها جدی بگیرند؛ چرا که پشت بسیاری از پرخاشگریها، سکوتها و تغییر رفتارهای ناگهانی، فریادی خاموش برای دیدهشدن و کمک خواستن پنهان شده است.
17:37 - 2 خرداد 1405