تشدید مقابله با اعتیاد در کردستان با بازتوانی معتادان
در کردستان، مبارزه با اعتیاد دیگر فقط در خیابانها و با دستگیری خلاصه نمیشود؛ پشت درهای مراکز ماده ۱۶، مسیر تازهای از درمان و بازگشت به زندگی در حال شکلگیری است، مسیری که قرار است چرخه تکرار را بشکند.
به گزارش خبرگزاری فارس از سنندج، در دل بحرانهای اجتماعی امروز، اعتیاد همچنان یکی از پیچیدهترین و چندلایهترین آسیبهایی است که مرز میان امنیت، سلامت و اجتماع را کمرنگ کرده است. کردستان در سالهای اخیر به یکی از استانهایی تبدیل شده که همزمان در دو مسیر حرکت میکند؛ از یکسو مقابله سخت با خردهفروشان و توزیعکنندگان مواد مخدر و از سوی دیگر، درمان، بازتوانی و بازگرداندن افراد آسیبدیده به چرخه زندگی سالم.مراکز ماده ۱۶، طرحهای صیانت پس از خروج، توسعه مراکز درمانی، برنامههای پیشگیری در خانواده و مدرسه و همچنین کشفیات سنگین مواد مخدر، نشان میدهد که این استان وارد مرحلهای جدید از مدیریت علمی و چندلایه آسیب اعتیاد شده است.اما واقعیت این است که پرسش اصلی همچنان پابرجاست: آیا این زنجیره گسترده میتواند چرخه بازگشت به اعتیاد را متوقف کند یا همچنان این مسیر ادامه خواهد داشت؟
در همین راستا به سراغ محمدپناه دبیر شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر کردستان رفتیم و گفتوگویی تفصیلی در مورد وضعیت اعتیاد، برنامههای پیشگیرانه، مقابلهای، درمانی و غیره داشتیم که در ادامه میآید.فارس: به عنوان سوال نخست وضعت مصرف مواد مخدر وگرایش به مواد؟در سالهای اخیر، الگوهای مصرف و قاچاق مواد مخدر دچار تحول شده است.کاهش نقش برخی مواد سنتی مانند هروئین، افزایش تولید و مصرف کوکائین، گسترش مواد روانگردان صنعتی مانند فنتانیل و همچنین استفاده از فضای مجازی و رمزارزها در شبکههای قاچاق از مهمترین چالشهای نوپدید جهانی است.در کردستان هماکنون صدها نفر در مراکز ماده ۱۶ تحت درمان و نگهداری قرار دارند و همزمان هزاران معتاد متجاهر از سطح شهر جمعآوری شدهاند. در کنار آن، بیش از ۲۳۰۰ خردهفروش مواد مخدر در سال گذشته دستگیر شده و بیش از یک تن مواد مخدر نیز کشف شده است.فارس: وضعیت فعلی مراکز نگهداری در استان چگونه است؟در حال حاضر حدود ۲۲۰ نفر در مرکز ماده ۱۶ سنندج نگهداری میشوند. همچنین در قروه ۲۰ نفر و در سقز ۳۰ نفر تحت پوشش این مراکز هستند. هدف اصلی فقط نگهداری نیست، بلکه درمان، ساماندهی و کاهش حضور این افراد در سطح شهر است. ما تلاش میکنیم این افراد به چرخه زندگی عادی بازگردند.
فارس: رویکرد شما در این مراکز صرفاً درمانی است یا اجتماعی هم هست؟دبیر شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر کردستان: رویکرد ما چندبعدی است. علاوه بر درمان جسمی، برنامههای بازتوانی، مشاوره فردی و گروهی و حتی مهارتآموزی داریم. در داخل مراکز، کارگاههایی مانند خیاطی، جوشکاری، برقکشی ساختمان و تعمیرات ایجاد شده تا افراد پس از خروج، امکان اشتغال داشته باشند.فارس: مدت نگهداری این افراد چقدر است؟معمولاً دوره نگهداری سه ماه است، اما در صورت نیاز و با دستور قضایی تا سه ماه دیگر تمدید میشود. در این مدت افراد کاملاً از مواد مخدر دور نگه داشته شده و تحت درمان و مراقبت تخصصی قرار میگیرند.اعتیاد؛ مسئلهای که با یک دستگاه حل نمیشودفارس:: نقش دستگاههای مختلف در این فرآیند چیست؟محمدپناه: هیچ نهادی بهتنهایی نمیتواند با اعتیاد مقابله کند. دادستانی، بهزیستی، علوم پزشکی، پلیس مبارزه با مواد مخدر و حتی سازمانهای مردمنهاد همه در این چرخه نقش دارند. ما یک مدل مشارکتی را دنبال میکنیم.فارس: وضعیت مقابله با خردهفروشان و کشفیات چگونه است؟دبیر شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر کردستان: سالانه بیش از ۱۲۰۰ کیلوگرم انواع مواد مخدر در استان کشف میشود و بیش از ۲هزار و ۳۰۰ خردهفروش نیز دستگیر شدهاند. همچنین طرحهای پاکسازی محلات و مصادره اموال حاصل از فروش مواد مخدر در چارچوب قانون اجرا میشود.فارس: بعد از خروج افراد از مراکز چه اتفاقی میافتد؟محمدپناه: طرح «صیانت پس از خروج» را اجرا کردهایم. افراد پس از ترخیص وارد مراکز حمایتی میشوند و برای آنها فرصت شغلی در شهرداریها، کارخانهها و واحدهای تولیدی فراهم میشود. تاکنون حدود ۸۳ نفر وارد بازار کار شدهاند.
فارس: مهمترین چالش در مسیر درمان چیست؟دبیر شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر کردستان: بازگشت مجدد به اعتیاد. اعتیاد یک بیماری مزمن است و بدون حمایت اجتماعی، خانوادگی و شغلی احتمال بازگشت وجود دارد. به همین دلیل مددکاران اجتماعی نقش مهمی در پیگیری مستمر دارند.پیشگیری؛ ارزانترین و مؤثرترین راه مقابله با اعتیادفارس: در حوزه پیشگیری چه اقداماتی انجام شده است؟محمدپناه: ما فعالیتها را در چهار محیط اصلی دنبال میکنیم: خانواده، مدرسه، محله و محیط کار. آموزشها متناسب با سن و شرایط اجتماعی طراحی شدهاند تا اثرگذاری بیشتری داشته باشند.فارس: نقش مدارس در این مسیر چیست؟جشنواره «نوجوان سالم» یکی از برنامههای مهم ماست که در سه سطح برگزار میشود. دانشآموزان با تولید آثار فرهنگی و هنری در فرآیند پیشگیری مشارکت میکنند و این موضوع باعث افزایش آگاهی آنها میشود.فارس: وضعیت مراکز درمانی در استان چگونه است؟دبیر شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر کردستان: در اتان ۱۹۰ مرکز متادوندرمانی فعال است که به بیش از ۲۱ هزار نفر خدمات ارائه میدهند. همچنین مراکز ماده ۱۵ و ماده ۱۶ نیز در استان فعال هستند. اعتیاد یک بیماری چندبعدی است و درمان آن باید بلندمدت باشد.
و اما...اعتیاد در کردستان تنها یک مسئله درمانی یا انتظامی نیست، بلکه یک زنجیره پیچیده از عوامل اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی است. تجربه مراکز ماده ۱۶ نشان میدهد که «جمعآوری» بهتنهایی کافی نیست و اگر حلقههای بعدی یعنی «درمان، اشتغال و حمایت اجتماعی» کامل نشود، چرخه بازگشت ادامه خواهد داشت.راهکارهای کلیدیتقویت پیوند میان درمان و اشتغال پس از خروج، گسترش مراکز صیانت و حمایت اجتماعی،افزایش نقش خانوادهها در فرآیند پیشگیری، توسعه آموزشهای مهارتی در دوران درمان، سرمایهگذاری جدیتر در پیشگیری به جای درمان صرف، هماهنگی واقعی میان همه دستگاهها، نه صرفاً همکاری اداری و در نهایت، مبارزه با اعتیاد نه با شعار، بلکه با یک «اکوسیستم هماهنگ اجتماعی» ممکن است؛ اکوسیستمی که از خانه آغاز میشود، در مدرسه ادامه پیدا میکند و در جامعه به نتبجه میرسد.مبارزه با اعتیاد در کردستان وارد مرحلهای شده که دیگر تنها یک پروژه انتظامی نیست، بلکه یک «مدل اجتماعی-درمانی چندلایه» است. موفقیت این مدل زمانی کامل خواهد شد که درمان، اشتغال و حمایت اجتماعی در یک زنجیره واحد و پایدار به هم متصل شوند.#اعتیاد#مدل_مبارزه_اعتیاد#اشتغال#پبشگیری_اعتیاد
11:47 - 9 تیر 1405
2 إعادة النشر
11٫1k من المشاهدات