سرخ خوشعطر کردستان
توتفرنگیهای سرخ در دستان کشاورزان کردستانی در دامنههای خنک زاگرس، جان میگیرند؛ میوهای با بیش از ۱۵۰ سال سابقه که امروز با سهم ۶۵ درصدی، نام کردستان را در صدر تولید کشور نشانده است.
به گزارش خبرگزاری فارس از سنندج، اواخر اردیبهشت که از راه میرسد، دشتهای سنندج، مریوان، کامیاران و سروآباد رنگ دیگری میگیرند. در دامنههای خنک زاگرس، جایی که بارانهای بهاری خاک را جان میدهد، دانههای سرخ توتفرنگی پیش از آنکه به بازار برسند، در دستان کشاورزان کردستانی جان میگیرند سرخی شیرینی که هم روایت تاریخ دارد، هم چالش آینده..بوی شیرین توتفرنگی در هوای خنک کوهستان میپیچد و دستهای پینهبسته کشاورزان، خوشههای سرخ را آرام در سبد میچینند. اینجا فصل برداشت فقط یک کار کشاورزی نیست؛ جشن معاش ۱۳ هزار و ۵۵۰ خانوار است.بهار سرخ در دامنههای زاگرسکشت توتفرنگی در کردستان بیش از یک قرن و نیم قدمت دارد. بارشهای مناسب، اختلاف دمای شب و روز، خاک حاصلخیز و کشاورزان سختکوش، همه دست به دست هم دادهاند تا این استان به قطب تولید توتفرنگی کشور تبدیل شود؛ استانی با ۴ هزار و ۴۵۰ هکتار سطح زیرکشت و تولید سالانه ۷۰ هزار تن محصول.
پای توتفرنگی چگونه به کردستان باز شدسال ۱۳۴۵، شیخ محمدعثمان سراجالدین نقشبندی، با علاقهمندی به باغداری، تعدادی بوته توتفرنگی از ترکیه به کردستان آورد و در باغ چهلهکتاری خود در روستای دورود کاشت. همان اقدام ساده، جرقهای شد برای گسترش این محصول در استان؛ حرکتی که بعدها معیشت هزاران خانواده را در بهار و پاییز تأمین کرد.
آمارهایی که از صدرنشینی میگویندبه گفته سعدی نقشبندی، رئیس سازمان جهاد کشاورزی کردستان سطح زیر کشت توتفرنگی در کردستان ۴ هزار و ۴۵۰ هکتار است و براساس پیشبینیهای صورت گرفته امسال بیش از ۷۰ هزار تن توتفرنگی تولید میشود.سهم کردستان از سهم از تولید کشور ۶۵ درصد است و در حال حاضر ۱۷ هزار و ۱۰۰ نفر در این زمینه فعالیت میکنند.رئیس سازمان جهاد کشاورزی کردستان میگوید: سنندج با ۲ هزار و ۵۰۰ هکتار و بیش از ۴۰ هزار تن تولید، ۶۰ درصد محصول استان را تأمین میکند. پس از آن، مریوان، کامیاران و سروآباد قرار دارند.علاوه بر مزارع روباز، ۹۳ هزار و ۵۰۰ مترمربع گلخانه نیز فعال است که سالانه ۸۶۸ تن محصول تولید میکند.رقم محلی توتفرنگی کردستان، شهرتش را مدیون عطر و طعمی است که کمتر نمونهای با آن برابری میکند. همین ویژگی، آوازه این استان را در کشور پیچانده است.
پاروس و دوستانش؛ اقتصاد در برابر عطرامروز ارقامی مانند پاروس (رقم غالب استان)، سنآندریاس، منتری، سابرینا، فورجینا، کویین الیزا و کاماروسا در مزارع دیده میشوند. این ارقام با قیمت ۳۵ تا ۴۵ هزار تومان در بازار عرضه میشوند؛ ارزانتر، درشتتر و مقاومتر. اما همچنان بسیاری از مشتریان، رقم بومی را ترجیح میدهند؛ چون «طعم» چیزی نیست که بهراحتی جایگزین شود.ریشهای از آن سوی اقیانوس توتفرنگی در شکل امروزیاش، محصول پیوند دو گونه وحشی از شیلی و ویرجینیاست که در قرن هجدهم به فرانسه رسید و در سال ۱۷۵۰ به صورت باغی کشت شد. از اروپا به جهان رفت و سرانجام در سال ۱۳۱۷ وارد ایران شد؛ با رقم اتابکی که هنوز در برخی استانها کشت میشود.
از مزرعه تا گلخانه؛ آیندهای در حال شکلگیری علاوه بر کشت فضای باز، ۹۳ هزار و ۵۰۰ مترمربع گلخانه در استان فعال است که سالانه ۸۶۸ تن توتفرنگی تولید میکند. راهاندازی باغ مادری در سنندج نیز گامی مهم برای حفظ خلوص ژنتیکی، جلوگیری از اختلاط ارقام و تقویت پایههای علمی تولید است؛ اقدامی که میتواند کیفیت را تضمین و جایگاه استان را تثبیت کند.۴۵ روز سرنوشتساز دوره برداشت توتفرنگی حدود ۴۵ روز است؛ از اواخر اردیبهشت تا اواسط تیرماه. امسال با تغییرات دمایی، برداشت از دهم خرداد آغاز شده و تا اواخر تیر ادامه دارد. این ۴۵ روز، سرنوشت یک سال تلاش کشاورز است؛ روزهایی که هر سبد سرخ، نتیجه یک زمستان انتظار و یک بهار امید است.
کردستان نگهبان یک برند ملی کردستان امروز فقط تولیدکننده یک میوه نیست؛ نگهبان یک برند ملی است. توتفرنگی این استان، ترکیبی از تاریخ، اقلیم، دانش و دستهای پرتلاش است. اما آینده آن در گرو یک انتخاب است: حفظ اصالت طعم یا تسلیم شدن در برابر صرف عملکرد و ماندگاری. اگر عطر توتفرنگی کردستان خاموش شود، چیزی بیش از یک محصول از دست رفته است؛ بخشی از هویت کشاورزی ایران کمرنگ خواهد شد. بهار که میرسد و اولین سبدهای سرخ راهی بازار میشود، این پرسش دوباره زنده میشود: آیا میتوان هم نخست ماند، هم اصیل؟ #توتفرنگی #سبدهای_سرخ #اردیبهشت_کردستان #تولید_توتفرنگی #گلخانه
10:06 - 16 مه 2026
