ایراناکسپو 2025؛ فرصتی برای بازترسیم نقشه تجارت اقتصاد ایران
هفتمین دوره نمایشگاه توانمندیهای صادراتی ایران درحالی وارد روزهای پایانی خود میشود که برخی از اهالی رسانه - خاصه اقتصادنویسها- باور دارند که این نمایشگاه به یک نحوی "رویدادی نمادین" است! این نمادین بودن هم ریشه در تحریم و دور ماندن اقتصاد ایران از زنجیره ارزش دارد. نگارنده منکر اثرپذیری اقتصاد ایران از تکانه خارجی تحریم و فاصله قابل توجه از زنجیره ارزش نیست اما بایستی با نگاه واقعبینانه به صحنه تجارت خارجی ایران نگاه کرد و با فرض تداوم تحریم، نسبت به نقشه تجارت ایران سخن گفت.کمیت و کیفیت غیرقابل دفاع دفاتر رایزنی اقتصادی و بازرگانی کنسولگری ایرانهر رایزن اقتصادی و بازرگانی اثر مستقیم و مثبتی در بهبود ارزش صادرات به کشورهای شریک و هدف تجاری میگذارد. طبق یک بررسی، این اثر بین 10 الی 15 درصد است. به گفته وزیر صمت، ایران تنها 20 رایزن بازرگانی در کشورهای هدف صادراتی خود دارد. این درحالی است که آماری از تعداد رایزنهای اقتصادی و بازرگانی ترکیه در سال 2022، بیش از 100 رایزن دارد. این اعداد برای اقتصادهای پیشرو بیش از 150 رایزن است.صادرکنندگان و بازرگانان ایرانی همواره از کیفیت همراهی دفاتر از نقطه اول تا پایان زنجیره ارزش تولید و صادرات گلهمندند. رایزن حکم نخ تسبیح دو طرف صادرکننده و واردکننده را دارد.دستیابی به افق و نقشه راه تعریف شده (60 رایزن بازرگانی) که بتوانند حلقه وصل تولید، صادرات و تسویه ارزی محصولات ایرانی باشند؛ به نحو مشخصی بر حجم تجارت خارجی ایران اثر خواهد گذاشت. این موضوع ربطی به تحریم ندارد و کاملا مبتنی بر طراحی و اجرای برنامه در ایران است.
سهم تقریباً هیچ اقتصاد ایران از قاره آفریقاطبق گزارش بانک صادرات-واردات آفریقا (afreximbank)، این قاره در سال 2023 قریب به 676 میلیارد دلار واردات داشته است. میزان تجارت ایران با کشورهای آفریقایی بر اساس گفته رییس اتاق بازرگانی مشترک ایران و آفریقا اکنون نزدیک به 1.3 میلیارد دلار بوده که در مقابل 676 میلیارد دلار گردش مالی این قاره، رقمی ناچیز به شمار می رود. این درحالی است که ترکیه توانسته است رقم 19 میلیارد دلاری صادرات به این قاره را ثبت کند. چگونه میتوان این سهم را بهبود داد؟یک راه، جذب و درگیر کردن تاجر آفریقایی با تولیدکننده و صادرکننده ایرانی در یک بستر زمانی و مکانی مشخص است. بستری B2B برای بازاریابی و جذب سرمایه ذیل حمایت ارگانهای متولی تسهیل صادرات و سرمایهگذاری است. درحال حاضر، این اتفاق با برگزار رویداد ایران اکسپو در مسیر خوبی قرار دارد. هفتمین دوره ایراناکسپو میزبان تجاری از 39 کشور آفریقایی است. این رویداد مقدمهای برای پیشبرد مسیر صادراتی است. اتفاقی که میتوان با استفاده از پیامرسانهای مالی غیر متداولی و روشهای تسویه ارزی جدیدی مبتنی بر رسمیسازی سازوکار نظام پرداخت و خروج از لنگر کردن اقتصاد به درهم و دلار، زمینه رشد تجارت و سرمایهگذاری خارجی را ایجاد کرد.ایراناکسپو؛ گام نخست در مدیریت وابستگی به واردات اقلام واسطهایمطالعات انجامشده نشان میدهد که بخش عمدهای از واردات کالا به کشور به واردات اقلام واسطهای و سرمایهای اختصاص دارد. بر اساس دادههای آماری دوره زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۱، حدود ۶۷.۰۴ درصد از واردات به کالاهای واسطهای تعلق دارد. همچنین طبق آمار گمرک، ۱۷.۱۳ درصد از واردات نیز به اقلام سرمایهای اختصاص یافته است.
اندازه ۴۰ میلیارد دلاری واردات کالا و خدمات واسطهای در حالی تحقق یافته که برآورد دقیقی از ظرفیت داخلی در این حوزه وجود ندارد. هرچند برخی معتقدند واردات این اقلام به رونق تولید کمک میکند، اما اتکا به توان فناورانه و تولیدی داخل کشور میتواند راهی امنتر برای تأمین زنجیره تولید باشد. در این مسیر، ایراناکسپو میتواند بهعنوان گام نخست در شناسایی ظرفیتهای داخلی، پیوند تولیدکننده با سرمایهگذار و کاهش وابستگی به واردات کالاهای واسطهای و سرمایهای عمل کند.چگونه میتوان نقشه تجارت ایران را بازترسیم کرد؟!سناریو تحریمهای ثانویه آمریکا و کمپین فشار حداکثری بر اقتصاد ایران با شیب تندتری درحال پیادهسازی است. در این حالت، اقتصاد ایران بایستی بدون شک و شبهه نسبت به پروندههای اقتصادی و امنیتی خود با شرکای راهبردیاش اقدام فوری کند. خرید بنادر و موقعیتهای ترانزیتی از یک سو، خفه کردن شبکه تراستی حاضر در سیستم تسویه ارزی و حرکت به سمت پرداخت دو جانبه یا با واسطه بین کشوری با هدف متنوعسازی سبد ارزی و کاهش ریسک وابستگی به ارز خاص، راهبردهای کلیدی اصلاح نقشه تجارت ایران است. در فضای تحریمی، اتفاقا طراحی و اجرای نمایشگاه توانمندیهای صادراتی است که میتواند هم تولیدکننده، هم دولت و هم تاجر ایرانی و خارجی را دور یک میز قرار دهد. میزی که بایستی مسئله اصلی آن کاهش موانع تولید و کوتاهتر کردن فرایندهای گمرکی و تعهدی ارزی باشد. درصورتی که چنین اتفاقی رقم نخورد، آنگاه طبیعی است که اقتصاد ایران از تکانههای اقتصادی و سیاسی آسیب ببیند.
نمایشگاه ایراناکسپو ۲۰۲۵ میتواند با رویکردی عملگرایانه و فراتر از جنبه نمادین، به بازطراحی نقشه تجارت خارجی ایران کمک کند. توسعه کمی و کیفی رایزنان اقتصادی، بهرهگیری از ابزارهای نوین مالی و استفاده هدفمند از فرصت تعاملات B2B با کشورهای آفریقایی، میتواند مسیر صادرات را هموارتر کند. در شرایط استمرار تحریم، تمرکز بر ابتکارهای داخلی و فعالسازی ظرفیتهای مغفولی نظیر بازار بزرگ آفریقا، ضرورتی حیاتی است.#ایران_اکسپو #صادرات #اقتصاد #تجارت #تحریم
21:12 - 10 اردیبهشت 1404
