دیپلماسی فعال و نافع؛ میراث راهبردی شهید آیتالله رئیسی
رهبر معظم انقلاب در پیام خود به مناسبت دومین سالگرد شهادت آیتالله رئیسی، یکی از برجستهترین ویژگیهای ایشان را «دیپلماسی فعال و نافع» دانستند؛ دیپلماسی که دلگرمی دوستان ایران و ناامیدی دشمنان را به همراه داشت. در مرور کارنامه دولت سیزدهم، مصادیق روشن و متعددی از این دیپلماسی همهجانبه دیده میشود.محور اول: دیپلماسی سلامت؛ از تحریم واکسن تا واکسیناسیون کودکانهنگام تحویل دولت در شهریور ۱۴۰۰، ایران در پی موجهای پرشتاب کرونا با کمبود شدید واکسن مواجه بود. برخی القا میکردند «حتی چینیها حاضر نیستند واکسن به ایران بدهند» و تلقی غالب این بود که تأمین واکسن برای کودکان زیر ۱۸ سال «از هیچ جای دنیا امکانپذیر نخواهد بود». در دولت شهید رئیسی در این زمینه دستاوردهای زیر حاصل شد: · واکسن سینوفارم از چین: با چرخش در سیاست خارجی و دیپلماسی فعال، واکسن مورد نیاز برای واکسیناسیون عمومی تأمین شد.· واکسن کودکان از کوبا: با تفاهم همکاری ایران و کوبا، واکسن «پاستوکووک» برای گروه سنی زیر ۱۸ سال تولید و مجوز مصرف آن در شهریور ۱۴۰۰ صادر شد.در نتیجه، مدارس از اول مهر ۱۴۰۰ که بدون این تأمین واکسن ممکن نبود، بازگشایی شد.محور دوم: دیپلماسی انرژی و عبور از تحریمهای نفتیدولت وقت، فروش نفت را به حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار بشکه در روز رسانده بود. همچنین حدود ۸۷ میلیون بشکه میعانات گازی در مخازن شناور روی آب انباشته شده بود که سرمایههای کشور را بلوکه کرده بود. در دولت شهید رئیسی دستاوردهای زیر حاصل شد:
· جهش فروش نفت خام به ۱.۵ میلیون بشکه در روز (سقف میزان تولید)· تخلیه مخازن شناور و فروش میعانات گازی انباشته شده· افزایش صادرات میعانات گازی· سوآپ گازی با ترکمنستان و آذربایجان: حل بحران بدهیهای معوق و جریمههای بینالمللی، تبدیل اختلافات به قرارداد سوآپ سهجانبه ایران، ترکمنستان و آذربایجان و رفع ناترازی گاز زمستان ۱۴۰۰· قرارداد گازی با روسیه: تفاهم با روسیه برای واردات مستقیم گاز از طریق دریای خزر و تبدیل ایران به هاب گازی منطقهمحور سوم: رکوردشکنی تجارت خارجی و ترانزیتبا توسعه روابط ایران با اتحادیه اقتصادی اوراسیا (EAEU) و توسعه دیپلماسی اقتصادی با همسایگان به عنوان محور اصلی سیاست تجاری خارجی، رکورد ۴۰ ساله تجارت خارجی و رکورد ترانزیت ریلی کشور شکسته شد.محور چهارم: عضویت در قدرتهای نوظهور منطقه ای و بینالمللیایران سالها به عنوان عضو ناظر در شانگهای باقی مانده بود و عضویت دائم آن به دلیل اختلافات با برخی اعضا (به ویژه تاجیکستان) به تعویق افتاده بود. که شهید رئیسی توانست به سرعت ضمن غلبه بر موانع موجود، با شناخت هندسه جدید قدرت در دنیا و با تکیه بر چندجانبه گرایی، توانست ایران را با عضویت دائم و قطعی در سازمان منطقه ای «شانگهای» و پیمان بین المللی «بریکس» جایابی نماید.محور پنجم: احیای روابط منطقهای و بازسازی پیوندهای شکسته
اهم دستاوردهای شهید رئیسی در این حوزه عبارتند از:· عادیسازی روابط با عربستان (پس از ۷ سال قطعی) با میانجیگری چین· احیای روابط با تاجیکستان (پس از ۱۰ سال وقفه) که زمینهساز عضویت ایران در شانگهای شد· توسعه روابط با قطر (پس از ۱۰ سال) در حوزه دیپلماسی گازی و ورزشی (جام جهانی ۲۰۲۲)· بازگشت سوریه به اتحادیه عرب (پس از ۱۲ سال اخراج) و عادیسازی روابط سوریه با عربستانمحور ششم: دیپلماسی فناوری و دانشبنیانشهید رئیسی بر خلاف نگاه سنتی به صادرات (نفت، پتروشیمی، فرش و پسته)، به دنبال صادرات محصولات فناور و دانشبنیان ایرانی بود. صادرات «ربات جراح سینا» به اندونزی، صادرات «پهپادهای کشاورزی» به کشورهای آفریقایی و صادرات خدمات فنی-مهندسی در قالب پروژه های بزرگ عمرانی در خارج از کشور مانند ساخت سد در سریلانکا از این قبیل مصادیق میباشد.توسعه صنعت فضایی در تعامل با کشورهایی مانند روسیه، یکی دیگر از مصادیق دیپلماسی فناوری میباشد. سردار حاجیزاده از دوره شهید رئیسی به عنوان «نقطه عطف پیشرفتهای فضایی کشور» یاد کرد.محور هفتم: کریدورها و تثبیت جایگاه ترانزیتی ایرانشهید رئیسی به دنبال به فعلیت رساندن ظرفیتهای ژئوپلیتیک ایران بود. تثبیت ایران به عنوان تقاطع کریدورهای شمال-جنوب و شرق-غرب در چارچوب سازمان همکاریهای اقتصادی (اکو) یکی از دستاوردهای ایشان بود.انعقاد قرارداد «راهآهن رشت-آستارا» با روسیه برای تکمیل کریدور شمال-جنوب (امضا بین دو رئیسجمهور و آغاز عملیات اجرایی) یکی از پرونده های بسیار مهم کریدوری شهید رئیسی بود. توسعه «کریدور ارس» در مقابل «کریدور جعلی زنگزور» هم ابتکار راهبردی ایران برای خنثیسازی پروژه آمریکایی-صهیونیستی تغییر ژئوپلیتیک قفقاز بود.
محور هشتم: دیپلماسی مقاومت و دفاع از فلسطین در پسا طوفانالاقصیپس از طوفانالاقصی، مجامع جهانی در مقابل جنایتهای رژیم صهیونیستی در سکوت مرگباری فرو رفتند. شهید رئیسی و شهید امیر عبداللهیان، با تأثیرگذاری و فشار بر عربستان سعودی نسبت به برگزاری اجلاس سران کشورهای اسلامی برای دفاع از غزه توانستند این اجلاس را در ریاض برگزار نمایند.شهید رئیسی موفق شد اجلاس بریکس با محوریت غزه را هم طی هماهنگی با روسیه، چین، برزیل و آفریقای جنوبی برای صدور بیانیه در محکومیت رژیم صهیونیستی برگزار نماید.محور نهم: دیپلماسی انقلابی همسو با میدان (عملیات وعده صادق یک)در دولت شهید رئیسی، هماهنگی کامل میان دیپلماسی و نیروهای مسلح وجود داشت. شهید امیرعبداللهیان، مشروعیت عملیات سپاه علیه رژیم صهیونیستی را کاملاً در سطح دنیا احراز نمود.سردار شهید حاجیزاده اذعان داشت که:«آقای امیرعبداللهیان به عنوان وزیر خارجه دولت، مشروعیت عملیات سپاه بر علیه رژیم صهیونیستی را کاملاً در سطح دنیا احراز نموده بود و زمینه برای اقدام فراهم بود؛ هم قبل از انجام عملیات و هم بعد از انجام عملیات.»محور دهم: دیپلماسی پولی و بانکی برای خنثیسازی تحریمهادر دولت شهید رئیسی، برای خنثی سازی تحریمهای ظالمانه آمریکا علیه شبکه بانکی کشور، پیمانهای پولی دوجانبه و چندجانبه با کشورهای بزرگ منطقه از جمله روسیه (برای دلارزدایی از مبادلات) و همینطور سایر اعضای بریکس و شانگهای در دستور کار قرار داشت.محور یازدهم: دیپلماسی غذایی و کشت فراسرزمینیشهید رئیسی با برقراری روابط گسترده با کشورهای آفریقایی و آمریکای لاتین به دنبال «تنوعبخشی به مبادی واردات غذا» و «کشت فراسرزمینی» برای تأمین امنیت غذایی ایران بود.
محور دوازدهم: تقویت بنیه دفاعی و توسعه توان نظامیتوسعه توان دفاعی کشور و تقویت متقابل جبهه مقاومت و ارتقای جایگاه ایران در نگاه رجال و تحلیلگران جهان، از طریق تعامل فعال با متحدان، از جمله توفیقات شهید رئیسی بود.در نهایت باید گفت دیپلماسی فعال و نافع شهید آیتالله رئیسی، ترکیبی از عزت، عقلانیت، میدان و مذاکره بود.
14:26 - 1 خرداد 1405
