آزادی بیان در نظام پهلوی آن‌گونه که اسناد روایت می‌کنند

مجموعه بیانات امام (ره) در سنوات مختلف حیات مبارکشان و اسناد و نمونه‌های عینی باقی‌مانده از سال‌های پایانی حکومت پهلوی، تصویری منسجم از «فقدان آزادی بیان واقعی» ارائه می‌دهد؛ وضعیتی که امام آن را با تعابیری چون «قلم‌ها را شکسته بودند» و «زبان‌ها را قطع کرده بودند» توصیف می‌کنند.
گروه سیاسی خبرگزاری فارس: مجموعه بیانات امام خمینی (ره) در سنوات مختلف حیات مبارکشان و اسناد و نمونه‌های عینی باقی‌مانده از سال‌های پایانی حکومت پهلوی، تصویری منسجم از «فقدان آزادی بیان واقعی» ارائه می‌دهد؛ تصویری که نشان می‌دهد آزادیِ ادعایی، بیش از آنکه یک حق عمومی باشد، ابزاری نمایشی در خدمت تثبیت قدرت سیاسی بوده است.امام خمینی در چنین روزی، ۱۸ بهمن ۱۳۵۷، در جمع وکلای دادگستری، با نگاهی به دوره رضاخان تا پایان حکومت محمدرضا پهلوی تصریح می‌کنند: «ما پنجاه سال است که هیچ چیز آزاد نداشتیم. همه شما می‌دانید، از آن وقتی که رضا شاه آمد تا الآنی که من اینجا نشسته‌ام، ما غیر از اینکه حالا- اخیراً شده است- ما هیچ چیز آزاد نداشتیم. نه مطبوعات آزاد داشتیم، نه یک دادگستری مستقل داشتیم، نه یک کانون وکلای مستقل. همه‌اش آنها تصرف داشتند.»این گزاره، ناظر به یک وضعیت ساختاری است؛ وضعیتی که در آن نهادهای واسطِ میان دولت و جامعه از مطبوعات تا دادگستری و کانون‌های صنفی تحت تصرف قدرت سیاسی تعریف می‌شدند.
امام در مهرماه ۱۳۵۸ نیز با تفکیک میان «آزادی واقعی» و «آزادی ادعایی» دوران پهلوی، به سازوکار سانسور و سرکوب اشاره می‌کنند و نشان می‌دهند که مسئله صرفاً فقدان آزادی نبوده، بلکه جایگزینی آن با نوعی «آزادی نمایشی» بوده است:‌ «اما آن آزادی که آنها می‌خواستند و زمان رضا خان و پسرش می‌خواستند، و خصوصاً زمان دومی، آن آزادی نبود، آن تباه کردن ملت بود. آنجا هم شما آزادی را دو قسم کنید؛ یک آزادی مطبوعات و رادیو و تلویزیون و عرض می‌کنم که، قلمها و گفتارها و خطابه‌ها، و اینها که در راه مصلحت ملت و در راه مصلحت کشور انجام می‌گرفت، تمام آنها سانسور بود، هیچ آزادی نبود. برای اینکه گرفتاری ما از ناحیه خود دولت بود و اربابهایش و اگر شما می‌خواستید یک صحبتی بکنید، اول باید بگویید که رضا خان چه کرد و مسائلی که او و خیانتهایی که او کرده بود و جنایتهایی که او کرده بود و خیانتهایی که پسرش کرد، باید این را بگویید. یک کلمه آزاد نبودید که از این مسائل بگویید..... آزادی که نافع برای مصلحت مملکت ما و کشور ما بود بکلی مسلوب بود، قلمها را شکسته بودند، زبانها را قطع کرده بودند. و کسی حق اینکه یک کلمه صحبت بکند نداشت. و باید هر چه بگویند، هر چه در مطبوعات باشد، هر چه در رادیو- تلویزیون باشد، هر چه قلمها به کار بیفتد، در مدّاحی یک نفر آدمی که همه چیز ما را به باد داد.» ۸ مهر ۱۳۵۸در این روایت، آزادیِ نافع برای مصلحت عمومی، به‌طور کامل مسلوب شده و جای آن را مداحی قدرت گرفته است؛ وضعیتی که امام آن را با تعابیری چون «قلم‌ها را شکسته بودند» و «زبان‌ها را قطع کرده بودند» توصیف می‌کند.
دومین نامه سرگشاده کانون نویسندگان ایران به نخست‌وزیر وقت، امیرعباس هویدا، در ۲۸ تیر ۱۳۵۶، نمونه‌ای روشن از مواجهه مستقیم اهل قلم با ساختار سانسور است. در این نامه، امضاکنندگان ــ که طیفی گسترده از نویسندگان و روشنفکران شاخص را دربرمی‌گیرند ــ از «سانسور، زندان و آزار» به‌عنوان تجربه زیسته اهل قلم یاد می‌کنند و آزادی بیانِ اعلامی دولت را «نمایشی و فرمایشی» می‌دانند. آنجا که می‌نویسند. «… چه بهتر که افکار آزاد باشند و با هم رقابت کنند… و روشن است که تحقق چنین امری آنگاه میسّر است که مردم بتوانند از آثار قلمی و فکری گوناگون آزادانه و بدون هراس از تعقیب و آزار آگاه شوند… اما تجربه مستمر هشدار می‌دهد که مبادا گفتار و کردار مسئولان در یک خط سیر نکند…».اهمیت این سند، نه فقط در محتوای آن، بلکه در فهرست امضاکنندگانش است؛ چهره‌هایی چون اخوان ثالث، سیمین دانشور، بهرام بیضایی، نجف دریابندری، هوشنگ گلشیری و دیگران، که تعلق فکری و هنری متنوعی داشتند، اما در نقد وضعیت آزادی بیان به اشتراک رسیده بودند. این هم‌صدایی، خود نشانه‌ای از عمق مسئله است.
نمونه دوم، نحوه بازتاب بازداشت محمود اعتمادزاده (م. به‌آذین) در آذر ۱۳۵۶ است. سند یادشده، بازداشت او و فرزندش را در چارچوب برخورد خشونت‌آمیز با کانون نویسندگان و اعتراضات دانشجویی روایت می‌کند، اما روایت رسمیِ رسانه‌های حکومتی، ماجرا را به «تحریک اراذل و اوباش» فرو می‌کاهد. گزارش کیهان هوایی که می‌نویسد: «… به اتهام تحریک تعدادی از اوباشان و اراذل در شکستن شیشه‌های بانک‌ها و مغازه‌ها… بازداشت گردیدند»،
در سطحی دیگر، نامه مهدی بازرگان به دفتر مخصوص شاهنشاهی در ۳۰ اردیبهشت ۱۳۵۷، نشان می‌دهد که حتی نقدهای درون‌سیستمی نیز از «نمایشی بودن» آزادی سخن می‌گفتند. او با اشاره به مصاحبه‌ها و سخنرانی‌های شاه، تصریح می‌کند که دعوت‌شوندگان «خبرنگاران یا افراد دست‌چین شده روزنامه‌های تحت سانسور یا حزب واحد» هستند و پرسش‌ها «پیش‌ساخته» است.در بخشی از این نامه آمده است «اعلیحضرت همایونی علاقه‌مندند برای ارائه نظریات خود به مردم ایران و جهان و اثبات خدمات و ترقیات کشور، ارتباط مستقیم از طریق سخنرانی‌های عمومی و مصاحبه‌های مطبوعاتی و رادیو تلویزیونی برقرار فرمایند. ... نظر به اینکه دعوت‌شوندگان در گفتگوها غالبا خبرنگاران یا افراد دست‌چین شده روزنامه‌های تحت سانسور یا حزب واحد هستند که با پرسش‌های پیش‌ساخته نقشی جز تایید فرمایشات ملوکانه ندارند مصاحبه‌ها نمی‌تواند به لحاظ اطلاع مردم ارزشی و برای اقناع آنان اثری داشته باشد».این نامه با اشاره به سرکوب خشونت‌بار معترضان پایان می‌یابد «فکر می‌کنم شایسته مقام شاهنشاهی نیز چنین باشد که یک بار با معترضین خود به جای چماق و مسلسل و تانک با سلاح منطق و قانون روبرو شوند».در کنار هم نهادن این شواهد، روشن می‌کند که سخن امام خمینی درباره فقدان آزادی، جمع‌بندی تجربه‌ای تاریخی است که از مطبوعات و نهادهای صنفی تا روایت رسمی رسانه‌ها و حتی مکاتبات نخبگان سیاسی، قابل ردیابی است.
پایان پیام/
15:49 - 18 بهمن 1404
سیاست
امام و رهبری

1 بازنشر8 واکنش
57٫3k بازدید



11 پاسخ

@user17683167483218 بهمن 1404
در پاسخ به
H
Hamed Journalist

@user176831674832  •  18 بهمن 1404

برترین فیلم جشنواره از نگاه مسعود فراستی+ویدیو

نمایش گزارش


@Tavakol18 بهمن 1404
در پاسخ به
پویش درخواست کاهش درصد کمیسیون اسنپ برای حمایت از رانندگانبسیاری از مردم ما چه به صورت تمام وقت یا پاره وقت در تاکسی های اینترنتی چون اسنپ کار میکنند و نیازمند درآمد مسافرکشی هستند. سهم 20 درصدی اسنپ بسیار ناعادلانه است. لطفا حمایت کنید👇👇👇👇https://farsnews.ir/Tavakol/1770312839783782721
ح
حسین توکلی

@Tavakol  •  16 بهمن 1404

درخواست کاهش درصد کمیسیون اسنپ برای حمایت از رانندگان
مطالبه

درخواست کاهش درصد کمیسیون اسنپ برای حمایت از رانندگان

بسیاری از مردم ما چه به صورت تمام وقت یا پاره وقت در تاکسی های اینترنتی چون اسنپ کار میکنند و نیازمند درآمد مسافرکشی هستند. سهم حدودا 20 درصدی که تحت عنوان کمیسیون از رانندگان گرفته میشود از بسیاری جهات غیرعادلانه است. تاکسی سرویس های قدیمی با وجود داشتن تعداد اندکی راننده، یک ملک برای تاکسی سرویس، تعدادی منشی و هزینه برق، آب، و مالیات حدود 20 درصد دریافت میکردند. اما تاکسی های اینترنتی چون اسنپ با داشتن میلیونها راننده، که اگر فقط یک درصد از درآمد مجموع این راننده ها را حساب کنیم به هزاران میلیارد در سال میرسد چطور باید 20 درصد کمیسیون دریافت کنند. درآمدی بسیار گزاف و صدها هزار میلیاردی که اسنپ بدست میاورد در قبال هزینه و زحمتی که متحمل میشود بسیار ناعادلانه است. پیشنهاد میشود علاوه بر سهم 10 درصدی مالیات فقط یک درصد به تاکسیهای اینترنتی پرداخت شود تا هم سهم رانندگان زحمت کش از کار خودشان بیشتر شود و هم هزینه تاکسی های اینترنی کاهش یابد.

تاکسی اینترنتی اسنپ، وزارت اقتصادی و دارایی، معاونت اجتماعی وزارت کشور، دفتر ریاست جمهوری. سازمان برنامه و بودجه...وزارت اموزش و پرورش، بیت رهبری

1000
پیگیری از مسئول مربوطه
10٬000
پیگیری از عالی ترین مسئول

تصویر نمایه‌ی کاربر
@M_khorshidi18 بهمن 1404
در پاسخ به
خيلي خوبه كه هر از گاهي اين مطالب و ياد آور بشين براي مردم فراموشكار يا كسانيكه تو اون دوره نبودند تا بدونند از كجا به كجا رسيديم و چي بوديم و چي شديم... واقعا بايد روي فرهنگ سازي كار كرد و به مردم اطلاعات داد و آگاهي...

تصویر نمایه‌ی ‌امیر شاهدار1:20😭‌
@Yaheidarkarar18 بهمن 1404
در پاسخ به
ساخت سریال‌ درباره اهل بیت (ع) برای نسل نوجوان ضروری است
مطالبه

ساخت سریال‌ درباره اهل بیت (ع) برای نسل نوجوان ضروری است

در شرایط فعلی که انواع سریال‌های کم‌محتوا ساخته می‌شوند، چرا در تولید سریال‌های مذهبی مانند زندگی‌نامه اهل بیت (ع) کوتاهی می‌شود؟ این در حالی است که سریال‌های مذهبی بیشترین بیننده را دارند و در عین حال، فیلم و سریال می‌توانند نوجوانان و جوانان را به‌خوبی با زندگی اهل بیت (ع) آشنا کنند.

سازمان صدا وسیما، مجلس شورای اسلامی، حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی

100
گزارش از مطالبه
1000
پیگیری از مسئول مربوطه

@Mohammadiran18 بهمن 1404
در پاسخ به
م
محمد

@Mohammadiran  •  17 بهمن 1404

من به عنوان یک ایرانی مذاکره نمی‌خواهم
مطالبه

من به عنوان یک ایرانی مذاکره نمی‌خواهم

این چه رسمی است بعد از این همه سختی که داشتیم بعد این همه مقاومت و این همه خون هایی که ریخته شد اینطور بخواهیم سرخم کنیم مگه می شه قاتلی که سردار عزیز ما حاج قاسم سلیمانی را شهید کرد و روی سنگ مزار ایشان هم این اسم این جنایت کار آمده جلوی ما بنشیند و با ما مذاکره کند که اگه خلاف خواسته هایشان عمل کنیم حمله کنند به خدا به خاطر شرافت هم شده مذاکره کنار بگذارید مطمئن باشید آمریکا طبل تو خالی هست و حمله نمی کند اگر هم کرد بگذارید یکبار برای همیشه دوست و دشمن مشخص شود بگذارید بفهمیم چند مرده حلاجیم و این آمادگی هایی که می گویند داریم چطور می تواند در دنیا جایگاه واقعی ما را نشان دهد و این دشمن همیشگی ایران از سر راه ما کنار برود اگه قرار بود هسته‌ای نداشته باشیم اگه قرار بود بیخیال آرمان ها بشیم و.... چرا الان چرا زودتر نه به این فکر کردید امروز خواسته هسته ای انجام شود فردا این کشورم نباشد هر کشوری برای توسری زدن به ما قدم بر می دارد تا باج خود را بگیرد اینگونه ایران و ایرانی را نشان ندهید من به عنوان یک ایرانی مذاکره نمی خواهم من برای سربلندی کشورم موشک هایی با برد بلند و کوبنده و انرژی هسته ای می خواهم می نویسم و امضا می کنم و هر‌اتفاقی بیافتد سرم بالا است و شرمنده خون شهدا و آیندگان نمی شوم و اگر قرار به رفتن باشه ایرانی وار و شرافت مند چشم می بندم

رهبری، دفتر مقام معظم رهبری، ریاست محترم ستاد کل نیروهای مسلح، ارتش، وزارت امور خارجه

1000
پیگیری از مسئول مربوطه
10٬000
پیگیری از عالی ترین مسئول

تصویر نمایه‌ی ‌9**5443‌
@user170910007299005979618 بهمن 1404
در پاسخ به
جرأت داشتی از حکومت شاه انتقاد کنی

@soheilt18 بهمن 1404
در پاسخ به
س
سهیل طومارزاده

@soheilt  •  13 بهمن 1404

مطالبه مردمی برای اصلاح بازار خودرو و پایان انحصار
پیشنهادها

مطالبه مردمی برای اصلاح بازار خودرو و پایان انحصار

جناب آقای دکتر مسعود پزشکیان رئیس‌جمهور محترم جمهوری اسلامی ایران با سلام ما مردم سال‌هاست هزینه‌ی انحصار، سیاست‌گذاری نادرست و نبود رقابت مؤثر در بازار خودرو را با جان، مال و کرامت خود پرداخت می‌کنیم. امروز خودرو در ایران نه یک کالای مصرفی عادی، بلکه نمادی از فشار اقتصادی، بی‌اعتمادی و نارضایتی عمومی شده است؛ کالایی با قیمت‌های چندبرابری، کیفیت پایین و ایمنی که جان هم‌وطنان را تهدید می‌کند. جناب‌عالی همواره بر «عدالت»، «شفافیت» و «حفظ کرامت مردم» تأکید داشته‌اید. بازار خودرو یکی از مهم‌ترین عرصه‌هایی است که این اصول می‌تواند به اقدام عملی و ملموس برای مردم تبدیل شود. مطالبات مشخص ما به عنوان شهروندان این کشور چنین است: 1. شکستن انحصار و ایجاد رقابت واقعی حتی با واگذاری خودروسازان، تا زمانی که واردات محدود و پرهزینه باشد، رقابت شکل نمی‌گیرد. آزادسازی واقعی واردات خودرو، به‌ ویژه خودروهای اقتصادی و ایمن، می‌تواند تولیدکننده داخلی را وادار به بهبود کیفیت و کنترل قیمت کند. 2. پایان قیمت‌گذاری دستوریِ رانتی قیمت‌گذاری دستوری در عمل نه به نفع مردم بوده و نه به نفع تولید؛ بلکه باعث شکل‌گیری رانت، دلالی، قرعه‌کشی و اختلاف شدید قیمت کارخانه و بازار شده است. اگر حمایت لازم است، این حمایت باید به‌صورت شفاف و مستقیم به مصرف‌کننده برسد، نه از مسیرهای غیرشفاف. 3. واردات هدفمند به نفع طبقه متوسط و کم‌درآمد درخواست مردم واردات خودروهای لوکس نیست؛ بلکه دسترسی به خودروهای استاندارد، ایمن و اقتصادی با قیمت معقول است تا فشار تقاضا از بازار داخلی برداشته شود. 4. نظارت مؤثر و شفاف دولت نظارت دولت زمانی معنا دارد که همراه با شفاف‌سازی باشد؛ اعلام عمومی هزینه واقعی تولید، سود، مالیات‌ها و دلایل اختلاف قیمت کارخانه و بازار، حق بدیهی مردم و شرط بازگشت اعتماد عمومی است. جناب آقای رئیس‌جمهور اصلاح بازار خودرو نه یک مطالبه جناحی، بلکه یک خواست عمومی و ملی است. اقدام شجاعانه در این حوزه می‌تواند نشانه‌ای روشن از ترجیح منافع مردم بر منافع گروه‌های خاص باشد. ما این نامه را از سر امید به اصلاح و شنیده‌شدن صدای مردم منتشر می‌کنیم. با احترام یک شهروند ایرانی

جناب آقای دکتر محمد باقر قالیباف، ریاست محترم مجلس شورای اسلامی،، رئیس جمهور و کابینه دولت

1000
پیگیری از مسئول مربوطه
10٬000
پیگیری از عالی ترین مسئول

تصویر نمایه‌ی ‌آسمان‌
@Aseman_sh718 بهمن 1404
در پاسخ به
آزادی بیان دوره پهلوی مثل الان آمریکاست. ادعای آزادی بیان، هزار. عمل، صفر.

تصویر نمایه‌ی ‌اسلامگرا‌
@Inghilabi18 بهمن 1404
در پاسخ به
یه کلیپ تو اینستا بعضیا ترند کرده بودند از پهلوی ملعون که داشت از بازیابی آزادی صحبت می‌کرد!!حماقت عجیبی در طرفداران این ملعون میشه داد که مغز آدم سوت میکشه🤯

@omid_bagheri18 بهمن 1404
در پاسخ به
شاه این شانس رو داشته که زود سقط شده بود وگرنه ایمیل هاش با ایپستین منتشر میشد! خخخخخالبته پسرش تو یه جزیره که مشابهه جزیره اپستین بوده مشاهده شده

تصویر نمایه‌ی ‌برّه‌ی ناجور‌
@BarreNajoor19 بهمن 1404
آزادی بیان فقط فارس‌نیوزبا قابلیت کامنت‌گذاری رایگان