اتحاد ریلی برای گره زدن جنوب اروپا به خلیجفارس
در حالی که جهان بر سر مسیرهای انرژی و تجارت دستبهعصا شده، آنکارا با سرعتی بیسابقه در حال نوسازی شبکه ریلی خود و همسایگان سوریه و اردن است. پروژهای که نهتنها وعده اتصال جنوب اروپا به خلیجفارس را میدهد، بلکه با ایجاد یک مسیر جایگزین، کریدورهای ترانزیتی ایران را با چالش روبرو خواهد کرد.
گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ در ماههای اخیر، ترکیه با تکیه بر دیپلماسی فعال و سرمایهگذاری کلان، حرکاتی در جهت تغییر معادلات لجستیکی-ترانزیتی منطقه آغاز کرده است. هدف نهایی این کمپین بزرگ، احیا و گسترش مسیر شمالی-جنوبی است که از طریق نوسازی خطوط راهآهن مرزی با سوریه و هماهنگی با اردن، مقصدی جدید برای تجارت بین اروپا و خلیج فارس خواهد بود. وزیر حملونقل و زیرساخت ترکیه، عبدالقدیر اورالاوغلو، پیشبینی کرده است که عملیاتی شدن کامل این کریدور حدود ۴ تا ۵ سال زمان نیاز دارد. اما حتی قبل از تکمیل نهایی، نشانههای اولیه موفقیت نمایان است. بازسازی ۳۵۰ کیلومتر خط راهآهن در امتداد مرز سوریه (شامل مسیر کارکامیش-نصیبین و اتصال به ماردین) و افتتاح آن در مارس ۲۰۲۶، گامی بلند در جهت اتصال شبکه ریلی ترکیه به شبکه عراق و در نهایت بندر امالقصر در خلیج فارس است. این مسیر، پتانسیل بالایی برای جابجایی کالاهای آسیایی به بازارهای اروپایی بدون وابستگی به مسیرهای دریایی پرخطر یا بنادر سنتی دارد.از طرفی، حمایت مالی بانک جهانی با وام ۲ میلیارد دلاری برای توسعه تنگه بسفر و افزایش ظرفیت آن از 3 به 50 میلیون تن، تلاش برای نقشآفرینی کریدور میانی (چین-آسیای مرکزی-قفقاز-ترکیه-اروپا)، مشارکت در کریدور راه توسعه عراق و احیای راهآهن حجاز، نشان از عزم ترکیه برای حضور و نقشآفرینی در کریدورهای بینالمللی برای تضمین امنیت اقتصادی خود دارد.اما نقطه حساس این ماجرا، واکنشهای ژئوپلیتیک آن است. گزارشها حاکی از آن است که توافق سهجانبه ترکیه، سوریه و اردن، صرفاً یک پروژه عمرانی نیست؛ بلکه تلاشی هوشمندانه برای شکلدهی به یک ائتلاف لجستیکی جدید است.
با توجه به جنگ ایران و آمریکا در غرب آسیا و محدودیتهای عبوری از گذرگاههای دریایی مانند تنگه هرمز، این کریدور زمینی میتواند به عنوان یک «پناهگاه امن» برای تجارت جهانی عمل کند. ترکیه با تأکید بر احیای روحیه راهآهن حجاز قدیمی و اتصال آن به استانداردهای مدرن، سعی دارد نمادی از پیوند تاریخی و اقتصادی منطقه باشد.در مقابل این هیجان، جایگاه ایران به عنوان یکی از بازیگران اصلی ترانزیت بین شرق و غرب، با تهدیدی نامرئی اما جدی روبرو شده است. غفلت از آرایش جدید ژئوپلیتیک که توسط آنکارا طراحی شده، میتواند منجر به کاهش سهم ایران در بازار ترانزیت منطقه شود. اگرچه ایران دارای مزیتهای جغرافیایی و شبکه ریلی گسترده است، اما رقابت با کریدوری که مستقیماً توسط قدرتهای منطقهای و با حمایت نهادهای مالی بینالمللی پشتیبانی میشود، نیازمند بازنگری اساسی در استراتژیهای حملونقلی کشور است.چالشهای پیش روی این پروژه نیز انکارناپذیر است. سوریه با کمبود شدید تجهیزات، منابع مالی و نیروی متخصص مواجه است و برای بازسازی کامل شبکه ریلی خود به حدود ۵.۵ میلیارد دلار سرمایه نیاز دارد. با این حال، اشتراک منافع ترکیه، عراق، اردن و حتی برنامههای آینده عربستان سعودی برای اتصال به این شبکه، انگیزه کافی برای غلبه بر این موانع فراهم کرده است.
در نهایت، این رویداد نشان میدهد که جهان در حال گذار از منطق «رقابت محض» به سمت «همکاریهای بلوکمحور» در حوزه لجستیک است. ترکیه با هوشمندی تمام، در حال ساختن پلهایی است که نه تنها خاکهایش را به هم متصل میکند، بلکه آینده تجارت منطقه را نیز تحت تأثیر قرار خواهد داد. اکنون زمان آن است که ایران، با نگاهی واقعبینانه و استراتژیک، به بررسی نحوه تقویت موقعیت خود در برابر این موج جدید بپردازد و راه ابریشم 2000 ساله و کریدور شمال-جنوب خود را تجاریسازی کند.#نبرد_کریدورها#ترکیه#کریدور_راه_توسعه_عراق#آردن#سوریه#راهآهن_حجاز#عربستان#کریدور_شرق_غرب#کریدور_شمال_جنوب
05:56 - 28 فروردین 1405