جنوب ایران میزبان قزاقها شد
پس از جنگ روسیه و اوکراین، قزاقستان برای گسترش تجارت خارجی خود به مسیرهای جدید روی آورد که به تازگی از برنامه خود برای سرمایهگذاری در بندر شهیدرجایی و ساخت ترمینال اختصاصی لجستیکی رونمایی کرد.
گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ قزاقستان برنامه خود برای سرمایهگذاری در بندر شهید رجایی ایران و احداث یک ترمینال اختصاصی حملونقل و لجستیک را بار دیگر تأیید کرد؛ طرحی که از نگاه آستانه، بخشی کلیدی از راهبرد این کشور برای گسترش مسیرهای ترانزیتی و تقویت کریدور شمال–جنوب به شمار میرود. قاسم جومارت توکایف، رئیسجمهور قزاقستان، در ۱۱ دسامبر و در جریان مجمع تجاری قزاقستان–ایران در آستانه اعلام کرد که حجم بار در مسیر ریلی قزاقستان–ترکمنستان–ایران میتواند تا سال ۲۰۳۰ دو برابر شود و سرمایهگذاری قزاقستان در ترمینال بندر شهید رجایی را «پروژهای کلیدی» برای تحقق این هدف معرفی کرد.به گفته توکایف، قزاقستان در تلاش است جایگاه خود را به عنوان «یکی از قطبهای کلیدی حملونقل و لجستیک در اوراسیا» تثبیت کند. او در همین چارچوب یادآور شد بخش بزرگی از ترافیک بار میان چین و اروپا از قلمرو قزاقستان عبور میکند و ایران را شریکی مهم برای گسترش ظرفیت ترانزیتی و دسترسی متنوعتر به بازارها و مسیرهای تجاری میداند. رئیسجمهور قزاقستان همچنین از وجود چند پروژه مشترک حملونقلی با ایران خبر داد که یکی از مهمترین آنها، ساخت ترمینال پیشنهادی در بندر شهید رجایی است؛ بندری که به عنوان بزرگترین بندر تجاری ایران در نزدیکی بندرعباس (خلیجفارس) شناخته میشود.بر اساس اطلاعات منتشرشده، ترمینال مورد نظر قرار است سکویی اختصاصی برای صادرات قزاقستان فراهم کند و همزمان از ترانزیت سایر کشورهای آسیای میانه نیز پشتیبانی کند؛ موضوعی که میتواند زنجیره حملونقل ترکیبی (ریلی–دریایی) را تقویت کرده و ارتباطات ریلی از مسیر ترکمنستان را تکمیل کند.
توکایف همچنین گفته است قزاقستان به دنبال تقویت ارتباطات میان بنادر آکتائو و کوریک در دریای خزر با بنادر شمالی ایران از جمله امیرآباد و انزلی است و در عین حال، همکاری با بنادر جنوبی ایران نظیر بندرعباس و چابهار را نیز در دستور کار دارد.این برنامه بر پایه تفاهمنامه سرمایهگذاری آوریل ۲۰۲۵ (اردیبهشت ماه 1404) میان سازمان بنادر و دریانوردی ایران و نهادهای وابسته به دولت قزاقستان استوار است. طبق این تفاهمنامه، امکان تخصیص زمین در منطقه ساحلی بندر فراهم میشود و طرف قزاق موظف است ظرف ۳۰ روز پیشنهاد تجاری و سرمایهگذاری خود را ارائه دهد؛ پس از تأیید هیئتمدیره سازمان بنادر و دریانوردی، قرارداد سرمایهگذاری امضا خواهد شد.در ایران نیز مقامهای بندری بر ظرفیتهای ژئوپلیتیکی و اقتصادی این همکاری تأکید کردهاند. سعید رسولی، مدیرعامل سازمان بنادر و دریانوردی، ایران را «دروازه ورود به آبهای آزاد» برای قزاقستان توصیف کرده و به گستره ۵۸۰۰ کیلومتری سواحل ایران اشاره کرده است. بندر شهید رجایی نیز بهعنوان گلوگاه اصلی تجارت دریایی کشور، سالانه حدود ۷۵ تا ۸۳ میلیون تن کالا را جابهجا میکند و سهم عمدهای از ظرفیت کانتینری و حجم تجارت ایران را در اختیار دارد.این ابتکار در ادامه راهبرد گستردهتر قزاقستان برای مالکیت و تثبیت داراییهای لجستیکی در کریدورهای کلیدی تعریف میشود. بر اساس گزارشها، قزاقستان در ژوئن ۲۰۲۵ یک ترمینال چندوجهی در بندر پوتی گرجستان برای پشتیبانی از «کریدور میانی» افتتاح کرده است؛ مسیری که حجم محمولههای آن رشد کرده و هدفگذاری افزایش ظرفیت را دنبال میکند.
همزمان، ایران نیز شرکای منطقهای را به سرمایهگذاری در بندر شهید رجایی و سایر بنادر خلیجفارس تشویق کرده و ازبکستان نیز تفاهمنامهای جداگانه برای بررسی ایجاد مرکز لجستیکی در این بندر امضا کرده است.کارشناسان معتقدند اگر پایانه قزاقستان وارد مرحله ساخت و بهرهبرداری شود، زنجیره ریلی–دریایی قزاقستان–ترکمنستان–ایران تقویت خواهد شد و مسیرهای «غیرروسی» برای اتصال آسیای میانه به غرب آسیا و فراتر از آن گسترش مییابد؛ روندی که میتواند جایگاه ایران را در معادلات ترانزیتی اوراسیا و کریدور شمال–جنوب برجستهتر کند.#کریدور_شمال_جنوب#کریدور_شرق_غرب#قزاقستان#روسیه#بندر_شهیدرجایی 11:19 - 2 دی 1404