شمشیر ایران برای زنگزور ترامپ از رو بسته شد
در حالی که طرح کریدور ترامپ در قفقاز جنوبی وارد مرحله اجرایی شده و جمهوری آذربایجان از هدفگذاری انتقال ۱۵ میلیون تن بار از این مسیر سخن میگوید، ساخت تونل ۷.۲ کیلومتری کاجاران توسط شرکت ایرانی، میتواند مسیر زمینی ایران از نوردوز به ارمنستان، گرجستان و در نهایت بنادر دریای سیاه را کوتاهتر و فعالتر کند.
گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ در شرایطی که معادلات کریدوری قفقاز جنوبی با اجرای طرح موسوم به «کریدور ترامپ» در حال تغییر است، ایران نیز با توسعه مسیر جایگزین از خاک ارمنستان، وارد مرحله تازهای از رقابت کریدوری منطقه شده است؛ مسیری که در صورت تکمیل، میتواند ایران را بدون عبور از خاک جمهوری آذربایجان و ترکیه، از طریق ارمنستان و گرجستان به آبهای دریای سیاه متصل کند.نقطه کلیدی این مسیر، تونل ۷.۲ کیلومتری کاجاران در استان سیونیک ارمنستان است؛ پروژهای که عملیات اجرایی آن با حضور مقامات ایران و ارمنستان از ۵۰ روز پیش شروع شده و بخش مهمی از عملیات آن توسط شرکتها و مهندسان ایرانی انجام میشود.
سیدحمید پورمحمدی، معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان برنامه و بودجه، در مراسم آغاز این پروژه تأکید کرده است که تکمیل مسیر کریدور شمال–جنوب میتواند اتصال ایران و ارمنستان به دریای سیاه را فراهم کند. همزمان، در سمت ایران نیز پروژههای توسعه مسیر جلفا–نوردوز و احداث پل نوردوز در حال اجراست تا حلقههای این مسیر تکمیل شود.
اهمیت تونل کاجاران تنها به کاهش زمان و مسافت سفر در یک مسیر کوهستانی محدود نیست. این تونل بخشی از زنجیرهای بزرگتر است که از خلیج فارس و شبکه حملونقل ایران آغاز شده، از مرز نوردوز عبور میکند، به ارمنستان و سپس گرجستان میرسد و در نهایت به بنادر دریای سیاه متصل میشود.به این ترتیب، ایران در حال ایجاد یک گزینه کریدوری است که میتواند وابستگی خود به مسیرهای رقیب در قفقاز را کاهش دهد. این موضوع در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا میکند که جمهوری آذربایجان از اجرای پروژه TRIPP و هدفگذاری انتقال دستکم ۱۵ میلیون تن بار از مسیر زنگزور سخن میگوید.
در واقع، رقابت کنونی در قفقاز صرفاً بر سر احداث یک جاده یا خط ریلی نیست؛ بلکه بر سر این است که بار شرق و جنوب آسیا در سالهای آینده از کدام مسیر به اروپا، روسیه و بازارهای دریای سیاه منتقل شود.در چنین شرایطی، مسیر ایران–ارمنستان–گرجستان میتواند یک گزینه مکمل و رقیب برای مسیرهای عبوری از آذربایجان و ترکیه باشد. اهمیت این موضوع برای تهران زمانی بیشتر میشود که مسئله زنگزور و احتمال تغییر آرایش ارتباطی منطقه را در نظر بگیریم.از نگاه ایران، حفظ مسیر ارتباطی با ارمنستان و جلوگیری از تبدیل سیونیک به یک گلوگاه ژئوپلیتیکی، اهمیت راهبردی دارد. توسعه زیرساخت در این منطقه بنابراین تنها یک اقدام اقتصادی نیست؛ بلکه به تهران امکان میدهد مسیر جایگزین خود را پیش از تثبیت کامل آرایش جدید کریدورهای قفقاز تقویت کند.از سوی دیگر، حضور شرکتهای ایرانی در ساخت تونل کاجاران یک پیام اقتصادی دیگر نیز دارد. ایران علاوه بر استفاده از این مسیر برای تجارت و ترانزیت، در حال صدور خدمات فنی و مهندسی خود به یک پروژه مهم منطقهای است؛ موضوعی که میتواند جایگاه شرکتهای ایرانی را در بازار زیرساختی قفقاز تقویت کند.تونل ۷.۵ کیلومتری کاجاران، در ادامه قطعه ۳۲ کیلومتری جاده از مرز ایران به سمت کاجاران از سوی شرکت ایرانی تونل سد آریانا احداث خواهد شد و با دور زدن گردنه کاجاران، مسیر را از نظر مسافت و زمان تا حد قابل توجهی کوتاه خواهد کرد.البته تکمیل تونل بهتنهایی برای ایجاد یک کریدور قدرتمند کافی نیست. ایران باید همزمان زیرساختهای نوردوز، مسیر جلفا–نوردوز، پایانههای مرزی، خدمات لجستیکی و هماهنگیهای گمرکی را توسعه دهد و با ارمنستان و گرجستان برای ایجاد یک مسیر ترانزیتی رقابتپذیر به توافق برسد.
با این حال، آغاز عملیات تونل کاجاران را میتوان یکی از مهمترین نشانههای ورود ایران به رقابت کریدوری جدید قفقاز دانست؛ رقابتی که یک سوی آن پروژههای مورد حمایت آمریکا و ترکیه و جمهوری آذربایجان قرار دارد و سوی دیگر آن، تلاش ایران برای تقویت مسیر ارمنستان و حفظ دسترسی خود به شمال و غرب اوراسیاست.اگر زنگزور قرار است مسیر جدیدی برای تغییر نقشه ترانزیتی قفقاز باشد، ایران نیز با توسعه مسیر نوردوز–ارمنستان–گرجستان در حال ساختن مسیر خودش است؛ مسیری که در نهایت میتواند پرچم ایران را از خلیج فارس تا سواحل دریای سیاه به حرکت درآورد.به گفته حسن کریمنیا، کارشناس حملونقل و ترانزیت، این اتصال جدای از افزایش وزن ژئوپلیتیکی ایران با اتصال به دریای سیاه، میتواند یک مسیر جایگزین و امن برای ترانزیت کالا و انرژی فراهم کند که کمتر تحت تأثیر تحریمها و کنترلهای غربی قرار داشته باشد.#کریدور_شرق_غرب#قفقاز#روسیه#کریدور_زنگزور#کریدور_شمال_جنوب#آذربایجان#ارمنستان#تونل_کاجاران#دریای_سیاه 22:05 - 23 مرداد 1405