محاصره دریایی فرصت طلایی برای ریل شرقی-غربی ایران
در حالی که سالانه ۶۰ میلیون تن کالا بین چین و اروپا جابهجا میشود، ایران با امضای یک توافق تاریخی ششجانبه در استانبول و راهاندازی کریدور چندوجهی آزمایشی از آسیای مرکزی، در بحبوحه محاصره دریایی ترامپ، به دنبال ایفای نقش پررنگتر در ترانزیت کالای چین-اروپا و تجارت منطقهای است.
گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ همزمان با سفر رئیسجمهور تاجیکستان به پکن و تشدید رقابت بر سر مسیرهای ترانزیتی چین به اروپا، ایران با امضای یک توافقنامه کلیدی ششجانبه در استانبول و راهاندازی کریدور آزمایشی از مسیر آسیای مرکزی، گامی بلند برای تبدیل شدن به «دروازه طلایی» عبور قطارهای کانتینری برداشته است.در نشستی با حضور نمایندگان ایران، چین، قزاقستان، ازبکستان، ترکمنستان و ترکیه، کشورهای عضو متعهد شدند تعرفههای واحد و رقابتی اعمال کنند، زمان سیر قطارها را کاهش دهند، هزینههای گمرکی و جانبی را به حداقل برسانند و زیرساختهای عملیاتی را برای افزایش ظرفیت عبور فراهم کنند. کارشناسان این توافق را نقطه عطفی در احیای ظرفیت ژئوپلیتیکی ایران و پیشی گرفتن از رقبای سنتی مانند مسیرهای شمالی (روسیه و قزاقستان) میدانند.کریدور آزمایشی چین-اروپا از مسیر ایران کلید خوردهمزمان با این تحول دیپلماتیک، شرکتهای ازبکستانی و تاجیکستانی همزمان با سفر امامعلی رحمان به پکن، یک کریدور حملونقل چندوجهی آزمایشی به مسیر «چین-تاجیکستان-ازبکستان-ترکمنستان-ایران-ترکیه-اروپا» را راهاندازی کردهاند. این مسیر راهبردی که از قلب آسیای مرکزی عبور میکند، میتواند نقش تهران را در اتصال زنجیرههای ترانزیتی شرق آسیا به اروپا پررنگتر از همیشه کند.براساس آمارها، حجم تجارت تاجیکستان با چین در سهماهه نخست ۲۰۲۶ به ۷۹۰ میلیون دلار رسیده که نسبت به سال قبل ۱۵۲ درصد رشد داشته است. تحلیلگران معتقدند که سفر امامعلی رحمان به چین میتواند زمینهساز امضای توافقهای سرمایهگذاری جدید و توسعه بیشتر کریدورهای حملونقل در آسیای مرکزی شود.
واگنهای ایرانی در شبکه ریلی شوروی سابق تردد میکننددر اقدامی مکمل، ایران و تاجیکستان روز پنجشنبه ۸ خرداد 1404 تفاهمنامهای امضا کردند که به واگنهای ایرانی اجازه میدهد در شبکه ریلی تاجیکستان تردد کرده و حتی به سایر راهآهنهای منطقه اعزام شوند. از آنجا که کشورهای مستقل همسود (CIS) عرض خط ریلی یکسان و قوانین مشابه دارند، عملاً امکان تبادل واگنهای ایرانی در تمام خطوط ریلی شوروی سابق فراهم شده است.پیشتر نیز نخستین قطار حامل واگنهای ایرانی به ازبکستان اعزام شده بود. جبارعلی ذاکری، مدیرعامل راهآهن ایران، این اقدام را نخستین گام از سلسله توافقات با کشورهای منطقه توصیف کرد و گفت: امکان عبور واگنهای استاندارد ایرانی از ترکمنستان، ازبکستان و تاجیکستان فراهم شده است؛ ظرفیتی که میتواند جریان کالا، صادرات و ترانزیت بین ایران و آسیای میانه را به شکل محسوسی تقویت کند.چرا مسیر جنوبی اکنون؟در سالهای گذشته حدود ۲۰ هزار قطار کانتینری میان چین و اروپا جابهجا شده است، اما سهم مسیر جنوبی گذرنده از خاک ایران هنوز ناچیز بود. با اجرایی شدن تعهدات جدید در توافق استانبول از جمله تعرفههای واحد، کاهش زمان سیر و حداقلسازی هزینههای گمرکی، انتظار میرود بخش قابل توجهی از این حجم ترانزیت به سمت کریدور ایران سرازیر شود.
مهدی باقری، کارشناس حملونقل و ترانزیت، در این باره گفت که توافق ایران و تاجیکستان برای استفاده از واگنهای ایرانی در شبکه ریلی این کشور، گام بزرگی برای تجاریسازی کریدور شرق-غرب و کریدور شمال-جنوب عبوری از خاک ایران است. ایران اکنون از یک مزیت راهبردی برخوردار شده و آن اتصال مستقیم به شبکه ریلی یکپارچه کشورهای عضو CIS است.شرایط کنونی از جمله محاصره دریایی جنوب و بحران تنگه هرمز، برای ایران فرصتی طلایی است تا با تکمیل زیرساختهای ریلی و کاهش زمان ترانزیت، به جز واردات کالاهای اساسی خود از مسیر امن ریلی، در اتصال شرق به غرب نقش پررنگتری ایفا کند.#کریدور_شرق_غرب#چین_اروپا#ترانزیت_ریلی#تاجیکستان#چین#محاصره_دریایی#حملونقل_ریلی 22:08 - 26 اردیبهشت 1405