برپایی سلطنت خزر توسط ایران و روسیه
تحولات اخیر در زنجیره جهانی تأمین کالا، همکاری ایران و روسیه را در بستر دریای خزر به فرصتی استثنایی برای بازطراحی مسیرهای حملونقل، گمرکی و لجستیکی منطقهای تبدیل کرده است؛ همکاریای که میتواند محور تازهای از همگرایی اقتصادی اوراسیا را با نقش محوری ایران رقم بزند.
گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ ایران و روسیه در مسیر ایجاد یک شبکه یکپارچه حملونقل و لجستیک در دریای خزر گامهای تازهای برداشتهاند. هدف از این همکاری، تقویت پیوندهای ترانزیتی دو کشور، تسهیل تجارت منطقهای و تبدیل خزر به کانون همگرایی اقتصادی اوراسیاست.به گفته حسن کریمنیا، کارشناس حملونقل، محور خزر میتواند حلقه مفقوده اتصال کریدورهای شمال–جنوب به شبکههای لجستیکی روسیه باشد. وی میگوید که تسریع در تکمیل مسیر ریلی رشت–آستارا و ایجاد مرکز تبادل چندوجهی در یکی از بنادر خزر، ظرفیت ترانزیت کالا میان جنوب خلیج فارس و رود ولگا را تا بیش از ۲۵ میلیون تن در سال افزایش میدهد.
در بخش زیرساختی، سرمایهگذاری مشترک ایران و روسیه در پایانههای کانتینری و سردخانهای بنادر انزلی، امیرآباد و آستارا در قالب مدلهای BOT یا سرمایهگذاری مشترک (JV) در دستور کار قرار دارد.در حوزه گمرکی، پیشنهاد ایجاد «پنجره واحد خزر» میان ایران، روسیه و قزاقستان از سوی اتاقهای بازرگانی مطرح شده است؛ سامانهای که میتواند زمان توقف کالا در بنادر را بهشدت کاهش دهد. همچنین، توسعه استفاده از اسناد حمل دیجیتال (CMR-E) و پذیرش گواهی مبدأ الکترونیکی از سوی گمرکات کشورهای ساحلی خزر از دیگر اولویتهای این همکاری است.در بعد فناوری و لجستیک هوشمند، طرح راهاندازی پلتفرم دیجیتال Caspian Logistics Platform برای ردیابی محموله، رزرو خطوط کشتیرانی و تسویه خدمات بندری در دستور کار قرار گرفته است. بر اساس این طرح، امکان اتصال سامانههای بانکی ایران و روسیه با محوریت تبادل روبل–ریال و تهاتر خدمات حملونقل نیز بررسی میشود.در حوزه حمل هوایی، راهاندازی خط باری مشترک ایران–روسیه در منطقه خزر برای انتقال کالاهای فاسدشدنی و با ارزش افزوده بالا از دیگر پیشنهادهای کلیدی این برنامه است.همچنین قرار است کمیته مشترک هماهنگی حملونقل خزر ذیل شورای همکاریهای تجاری ایران و روسیه (ICBC) تشکیل شود. این کمیته مأمور تدوین برنامه پنجساله توسعه ترانزیت ایران–روسیه و آسیای مرکزی (۱۴۰۵ تا ۱۴۰۹) خواهد بود که شامل شاخصهای کمی در ظرفیت بنادر، زمان تخلیه بار و حجم مراودات کانتینری است.در جمعبندی این برنامه، پیشنهاد تشکیل دبیرخانه مشترک لجستیک خزر بین اتاق بازرگانی تهران و اتاق مشترک ایران–روسیه ارائه شده است تا روند اجرای توافقات و پروژهها را پیگیری کند.
کارشناسان معتقدند که تحقق این برنامهها میتواند خزر را به هاب لجستیکی جدید اوراسیا بدل کند و ایران را در قلب شبکه حملونقل شمال–جنوب و شرق–غرب قرار دهد؛ مسیری که نه تنها اقتصاد ایران، بلکه تجارت کل منطقه را متحول خواهد کرد.
20:21 - 8 آبان 1404