تجارت، ترانزیت، توازن؛ مثلث قدرتنمایی ایران و چین
بنابر اعلام وزارت امور خارجه، سید عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران، عازم پکن خواهد بود. این سفر در بحبوحهی تحولات جهانی به ویژه آغاز مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا با میانجیگری عمان، حکایت از توازن سیاست و اقتصاد بین المللی ایران دارد.
گروه اقتصادی خبرگزارری فارس؛ سفیر جمهوری خلق چین در توصیف روابط تهران- پکن اظهار کرده بود که «برداشت اولیه من سه کلمه است؛ طولانی، گسترده و عمیق».طولانی بودن روابط ایران و چین به این معناست که چین و ایران هر دو تمدن باستانی هستند و تبادلات بین این دو ملت سابقه طولانی دارد. در قرن دوم قبل از میلاد، فرستادگان سلسله هان کشور چین به امپراتوری اشکانی رسیدند و یک مسیر ارتباطی از چین به روم باستان را که از ایران عبور میکرد، باز کردند که همان جاده ابریشم است. به گفته سفیر چین در ایران، از آن زمان تا کنون، دو کشور تبادلات مستمری داشتهاند. چین و ایران در طول تاریخ هیچ مناقشه و مبارزهای نداشتهاند، فقط همکاری و تبادلات دوستانه بوده است.رفتوآمد مکرر و هدفمند مسئولان و سران دو کشور نیز حاکی از تداوم این همکاریهای دوجانبه و دوستانه دارد به طوری که این هفته نیز یکی از سران کشور برای حضور در نشست شانگهای به پکن سفر کرد.روند تجاری دو کشور براساس آمارهای تجارت جهانی، روند نسبتا صعودی رو در دهه گذشته تجربه کرده است. چین به عنوان بزرگترین شریک تجاری ایران، واردات کالاهایی نظیر نفت، پتروشیمی و محصولات کشاورزی از ایران را افزایش داده و از سوی دیگر، ایران نیز واردات کالاهایی نظیر ماشینآلات، تجهیزات الکترونیکی و محصولات صنعتی از چین را در دستور کار قرار داده است.چین و ایران در مارس ۲۰۲۱ به توافقنامه همکاری راهبُردی ۲۵ ساله دست یافتند. براساس بخشی از این توافق، چین قرار است ۴۰۰ میلیارد دلار در پروژههای زیرساختی در ایران سرمایهگذاری و موقعیت ایران را به عنوان یک حلقه مهم در امتداد جاده ابریشم جدید تثبیت کند.
در واقع، این همکاریهای اقتصادی و تجاری بین ایران و چین به ویژه در حوزه زیرساختها و بنادر جنوبی ایران نه تنها به توسعه اقتصادی ایران کمک میکند، بلکه چین را نیز در راستای تحقق اهداف خود در طرح یک کمربند-یک راه (Belt and Road Initiative) یاری میکند.تحولات جهانی همچون جنگ تعرفهای چین و آمریکا و احتمال تشدید تنش در تنگه مالاکا، ایران و چین را به سمت همکاریهای ژئوپلیتیکی سوق داده است. یکی از این موارد همکاری در زمینه ارتباط زمینی چین و اروپا به عنوان دو قدرت اقتصادی و دارای منافع مشترک در برابر تعرفههای آمریکا است.چین و اتحادیه اروپا که مهمترین قطبهای تجارت جهانی هستند، در سال ۲۰۲۳ مبادلاتی به ارزش بیش از ۷۳۹ میلیارد دلار را ثبت کردند. موقعیت استراتژیک ایران برای دسترسی چین به بازارهای غرب آسیا و اروپا اهمیت ویژهای دارد.از چند سال گذشته چین با سرمایهگذاری 60 میلیارد دلاری کریدور اقتصادی مشترکی به نام CPEC (اتصال ریلی چین به بنادر کراچی و گوادر پاکستان) با پاکستان راهاندازی کرده که میتواند چین را از تنشهای دریای چین جنوبی و تنگه مالاکا برای امنیت تجارت خارجی یاری کند. این کریدور در ادامه میتواند به ایران و منطقه غرب آسیا و همچنین اروپا متصل شود. از طرفی، چندی پیش حساب بریکس عنوان کرده بود که ایران و چین در تلاش هستند تا تبادلات تجاری به خصوص نفتی خود را از طریق افغانستان انجام دهند.
همچنین پروژه حملونقلی دیگری که میان ایران و چین وجود دارد، حضور چین در بندرعباس و اتصال این بندر به قشم با پل خلیجفارس-قشم است به طوری که حتی چند سال گذشته تصمیم بر این بوده جزیره قشم به قطب بانکرینگ منطقه تبدیل شود، حال آن که در پی سیاستهای صرفا غربگرایانه قبلی این فرصت از ایران گرفته شد و به امارات هدیه داده شد.حسن کریمنیا، کارشناس حملونقل و ترانزیت، عنوان کرد که با احیای کریدور شرق-غرب عبوری از ایران که دارای چندین مبادی ورودی و خروجی (مبادی ورودی آسیای مرکزی، افغانستان و پاکستان و مبادی خروجی ترکیه و بلغارستان) است، ظرفیت ترانزیت ۳۰ میلیون تنی در اختیار ایران قرار میگیرد و حضور زنجیره ارزش چین-اروپا نصیب ایران میشود. این کارشناس افزود: موقعیت جغرافیایی ایران در طرح تجاری کمربند-راه (BRI) غیرقابل انکار است؛ زیرا دسترسی چین به بازارهای اروپا، آفریقا و غرب آسیا عمدتاً از طریق دریا صورت میگیرد که علاوه بر مسافت طولانی و زمانبر بودن، ریسکهای امنیتی و درگیری با آمریکا در تنگههای دریایی از جمله مالاکا را به همراه دارد.کریمنیا اظهار کرد: با آغاز جنگ تعرفهای ترامپ و شین جین پینگ، پارادایم تجاری جهان تغییر کرده و دوباره پیکربندی میشود که در نتیجه آن ژئوپلیتیک بینالمللی نیز دچار دگرگونی میشود. تعامل با کشورهایی که کامودیتی (کالای اولیه) سایر کشورها را تأمین میکنند، حیاتی به نظر میرسد.#چین#آمریکا#ترانزیت#کریدور_شرق_غرب#پل_خلیجفارس_قشم#CPEC#تنگه_مالاکا#جنگ_تعرفهها
14:36 - 2 اردیبهشت 1404