مابچه های دهه سی وچهل تااونجاکه یادمون هست،سه گروه طالب دروس حوزوی بودن،گروه اول علاقه مندان باین مباحث،دوم گروهی که خیلی استعداددرس خوندن نداشتن،سومین گروه هم کسانیکه *** کارکردن نداشتن وراحتترین گزینه راانتخاب میکردن.بعدانقلاب هم عده ای برای فرارازخدمت سربازی واعزام به مناطق جنگی واردحوزه میشدن.
آیت الله اعرافی: حوزه باید در معادلات علمی جهان نقشآفرین باشد
ریاست مرکز مدیریت حوزههای علمیه کشور در بیستوهفتمین همایش کتاب سال حوزه با گرامیداشت مقام شهید سید محمدباقر صدر، وی را از معماران اندیشه معاصر اسلامی معرفی کرد و با تبیین هفت ویژگی ممتاز روش علمی ایشان، بر ضرورت حضور حوزه در کارزارهای بزرگ معرفتی و تغییر معادلات فکری حاکم بر جهان تأکید نمود.
به گزارش خبرگزاری فارس از قم، آیتالله علیرضا اعرافی، ریاست مرکز مدیریت حوزههای علمیه کشور در بیستوهفتمین همایش کتاب سال حوزه های علمیه که امروز صبح در مدرسه امام کاظم(ع) برگزار شد، با اشاره به بیانیه حوزه پیشرو و سرآمد خاطرنشان کرد: پنجمین محور این بیانیه، نوآوریهای تمدنی در چارچوب پیام جهانی اسلام است. این پنجمین محور در کارکردهای اساسی حوزه برشمرده شده و برجستهترین انتظار از حوزه علمیه است.آیتالله اعرافی با ذکر خاطرهای از تاریخ انقلاب گفت: شاید بلندپروازی و آرزوپروری تلقی شود در آن شب تاریخی پس از حمله به فیضیه در سال ۴۲ که امام راحل در خانه خود پس از نماز عشا برای جمع محدودی از طلاب سخن میگفت، شاید این تعبیر بلند که اینها میروند و شما میمانید به نظر بعضی از ما بلندپروازی و آرزوپروری تلقی میشد، اما گذر زمان نشان داد که ایمان و صبر و توکل، کوه موانع را از میان برمیدارد و کید دشمنان در برابر سنت الهی ناکارآمد است.وی افزود: استقرار تمدن اسلامی برترین هدف دنیایی انقلاب است تا آنجا که امام خمینی(ره) فرمودند حوزه علمیه در این بخش وظیفهای ارزشمند بر دوش دارد و آن در درجه اول ترسیم خطوط اصلی و فرعی تمدن نوین اسلامی است و سپس تبیین و ترویج و فرهنگسازی آن در جامعه. این از جمله برترین مصادیق بلاغ مبین است.ریاست مرکز مدیریت حوزههای علمیه کشور با تبیین نقش علوم مختلف در ترسیم تمدن اسلامی تصریح کرد: در باب ترسیم شاکله تمدن اسلامی، فقه به نوعی و علوم عقلی به نوعی نقش دارند. فلسفه اسلامی ما باید برای مسائل اصلی خود امتداد اجتماعی ترسیم کند و فقه ما هم با گسترش میدان دید و نوآوری در استنباط مسائل نوپدید، چنین تمدنی را احساس و احکام آن را معین کند.
آیتالله اعرافی در بخش اصلی سخنان خود به شخصیت گرانقدر و بسیار ممتاز آیتالله العظمی سید محمدباقر صدر اشاره کرد و گفت: یکی از بزرگانی که معمار اندیشه اسلامی در عصر حاضر و جهان معاصر هستند، مرحوم آیتالله شهید سید محمدباقر صدر است. مستحضر باشید که ایشان هنگام شهادت ۴۷ یا ۴۸ سال داشتند و عظمت و نبوغ علمی و فکری ایشان چنان است که امروز در هر درس فقه و اصول و حدیث و کلام و تفسیر که حضور پیدا کنیم، نام بلند ایشان و آراء و اندیشههای بکر و نوآورانه ایشان حضور دارد.وی افزود: نابغه بزرگی که در دهه سوم عمر مبارک خود کتابها و نظریات بزرگی مانند فلسفتنا، اقتصادنا و الاسس المنطقیه را در کنار آن همه آثار و حوزههای فقهی ایشان بر جهان اسلام نورافشانی کرد. معادلات و موازنات علمی و فکری عالم اسلام را تغییر داد و به جریانهای اسلامی اقتدار معرفتی و گفتمانی در برابر گفتمانهای لیبرالیستی و سوسیالیستی و اندیشههای انحرافی بخشید.وی تأکید کرد: این عظمت در دو سه دهه قابل وصف نیست و نوری که از این شهید بزرگوار بر عالم اسلام و جهان تابید، قابل توصیف نیست. به حق شهید صدر از معماران اندیشه معاصر اسلامی است.آیتالله اعرافی با اشاره به پایمردی شهید صدر در راه آرمانهای انقلاب اسلامی خاطرنشان کرد: برای طلاب و اساتید جوان که امروز تراستداران و میراثبران این اعلام و بزرگانند و همه اینها پشتوانههای گفتمان انقلاب اسلامی هستند، بسیار راهگشاست به یاد داشته باشیم که شهید صدر میتوانست خود را از گفتمان انقلاب اسلامی جدا کند و بماند، اما همه وجود خود، نبوغ خود و همه آینده خود را قربانی راه اسلام و انقلاب اسلامی کرد؛ راهی که ملت ایران به همراه امام آن را پیمود.
وی ادامه داد: در آخرین روزهای حیاتشان بارها پیام آمد که شما دست از گفتمان امام و نام امام بردارید و آزادید و انت سید العراق این پیام صدام است به ایشان که دست از امام و انقلاب اسلامی بردار. ایشان فرمود: اگر نه؟ گفتند: اعدام. همانجا برخاست و عبا را بر دوش گرفت و فرمود: انا مستعد للاعدام و رفت به سمت شهادت در راه خدا؛ این نابغه بزرگ، این چهره تابناک فکر و اندیشه اسلامی اینگونه هم در میدان نظر آن عرصههای بلند را گشود و میدانهای بزرگ را به روی ما گشود و هم در میدان عمل در جهاد در راه خدا مقاومت کرد و تا مرزهای شهادت راه پیمود.آیتالله اعرافی با بیان اینکه شهید صدر از ابعاد مختلف قابل تحلیل است، به چند نکته در روش تبیین احکام و معارف اسلام و روش دفاع ایشان از اندیشه اسلامی اشاره کرد و گفت: این چند نکته در کار علمی ایشان و شکل تهاجم ایشان به اندیشههای رقیب و مقابل اسلام بسیار آموزنده است.وی ادامه داد: یکم، مرحوم شهید صدر برای تبیین اسلام و مواجهه با جریانهای ضد اسلامی، اندیشههای رقیب را از بن و اساس تحقیق کرد و میشناخت. هرگز مواجهه ایشان با اندیشههای رقیب و نظامات مقابل اسلام، مواجهه سطحی و عادی و سادهانگارانه نبود. این بسیار مهم است که ما در برابر هجمهها و اندیشههای رقیب دقیق و عمیق باشیم و ریشههای فلسفی و فکری و معرفتی اندیشههای رقیب از تمدن غربی را بشناسیم.
وی افزود: دوم، در مقام ارائه، ایشان تبیین دقیق و منصفانه از دیدگاههایی که مقابل خودش قرار داشت، ارائه میکردند. حقیقتاً در اقتصاد، تصویری که ایشان از اقتصاد سوسیالیستی و اقتصاد ماتریالیستی و اقتصاد غربی و سرمایهداری ارائه کردند، یک تقریر بسیار دقیق بود و هیچ کم نمیگذاشتند. هم خوب میشناختند ریشهها را و هم در ارائه کم نمیگذاشتند و دقیق و منصفانه حرف رقیب را ارائه میکردند.وی افزود: سوم، پس از آن، نقد دقیق و متقن ارائه میدادند و پاسخ استوار و قانعکننده میدادند. به همین دلیل است که کتابهای فلسفتنا و اقتصادنای ایشان در آن روزگاری که امواج غیرالهی بر دانشگاهها و مراکز علمی و نخبگان عالم اسلام سایه افکنده بود، با آن دقتهای خود آن موجها را شکستند. یادمان باشد که فلسفتنا و اقتصادنا موجهای سهمگین علیه اسلام را در جهان اسلام و عرب و غیرعرب شکست و موازنه را تغییر داد.وی در ادامه افزود: چهارم، ارائه نظریههای بدیل فراتر از نقد و پاسخگویی. ایشان مهاجم به اندیشههای رقیب بودند و در برابر اندیشههای گوناگون خلاف اسلام، اندیشههای نظاممند اسلام را ارائه میفرمودند.وی ادامه داد: پنجم، ایشان فراتر از گفتمان درونحوزوی و درون نجف، با گفتمانهای دانشگاهی و گفتمانهای بینالمللی آشنا بودند. ما یک گفتمان تخصصی درونحوزوی داریم که بسیار عمیق و مغتنم است، اما آنگاه میتوانیم وارد کارزارهای بزرگ معرفتی شویم که بشناسیم و آگاه باشیم از گفتمانها و ادبیات حاکم بر مسائل علمی که از آن شبهههای فراوان برمیخیزد، تا بتوانیم در کارزار فکری و معرفتی حضور پیدا کنیم.
وی خاطرنشان کرد: ششم، روش عمیق و اجتهادی ایشان که در آن هیچ تردیدی نبود و سرآمدان روزگار بودند و هفتم قدرت بیان و قلم و بیان گویا و مؤثر از ویژگیهای ممتاز ایشان بود.آیتالله اعرافی تأکید کرد: در پرتو این ویژگیهای ممتاز علمی و تحقیقی و نظری بود که ایشان توانست معادلات فکری و معرفتی را تغییر بدهد. این کار سادهای نیست. ما ممکن است پرسشی را جواب دهیم، شبههای را پاسخ دهیم، اما اینکه کسی مثل ایشان یا شهید مطهری و اعلامی در این تراز بتواند در متن گفتمانهای ملی و فراملی حضور پیدا کند و معادلات علمی را تغییر دهد، این آن هنر بزرگی است که از همه بر نمیآید و اساتید بزرگ و جوانان هوشمند ما در حوزه این راه نورانی را باید طی کنند.وی افزود: ما باید این جرئت و جسارت و فهم و آگاهی لازم برای تغییر معادلات فکری حاکم بر جهان را داشته باشیم. این همان موضع تهاجمی است که رهبر معظم انقلاب در بلاغ مبین و تبلیغ بر آن انگشت نهادند و آن را بسیار مهم میشمردند.ریاست مرکز مدیریت حوزههای علمیه کشور با اشاره به آثار ماندگار شهید صدر خاطرنشان کرد: در کنار اینها و در پرتو این روش مستحکم علمی و بیانی و گفتمانی شهید صدر، ما شاهدیم که غیر از مباحث فقهی و اصولی ایشان، سه چهار کار ناب ارائه میشود که بنیان کارهای فراوان دیگر است.وی ادامه داد: یکم، روش شهید صدر در فلسفتنا یک روش جدید ناب و بسیار ارزشمند است. با اینکه از تراث فلسفی و کلامی بهره بردند، اما نکتههای ناب و جدیدی را بر این پرونده فلسفی و حکمی و کلامی ما افزودند.وی افزود: دوم، در اقتصادنا راه و رسم نظامسازی درست و دور از خطا و انحراف را به حوزههای علمیه آموختند؛ نظامسازی متقن، مجتهدانه و متین در فضای علمی بوده است.
وی ادامه داد: سوم، در الاسس المنطقیه راه استقرا را با بیانی که ایشان دارند، به یک شکل عمیق و با تقریری جدید بیان کردند و آن را در تحقیقات خود منعکس کردند و حتی در اصول در بحث احتمالات و اینها انعکاس پیدا کرد.وی تأکید کرد: این چهار کار بزرگی است که در درون آن روشهای نو برای توسعه و گسترش مرزهای علوم اسلامی ارائه فرمودند.آیتالله اعرافی تصریح کرد: ما در این همایش مقام والای این شهید بزرگوار که از معماران اندیشه معاصر اسلامی است گرامی میداریم. اگر بخواهیم ده نفر را در یک صد سال اخیر جزء قلههای اثرگذار بر اندیشه اسلامی به شمار آوریم، پس از امام راحل عظیمالشأن و علامه طباطبایی که پیشگامان اندیشه معاصر ما بودند، باید از شهید صدر به عنوان یک خورشید فروزان و ستاره تابناک نام ببریم و افتخار داریم در این جمع فرهیخته از این مقام والا تکریم به عمل میآوریم.وی افزود: در این جلسه ما از یک شخصیت ارزشمندی که به فضل الهی امروز هم حوزه از وجود ایشان بهرهمند است و از شاگردان بزرگان و اعلام ما هستند و خود استاد بزرگ و اثرگذار حوزه هستند نیز تکریم به عمل میآوریم. حضرت آیتالله فیاضی که حقیقتاً بیش از نیم قرن عمر خود را در مسیر معارف اسلام سپری کردند و منشأ خیرات و برکات در حوزههای علمیه بودهاند و هستند. از ایشان هم تکریم میکنیم و این نشست را تقدیم به ایشان میکنیم و برای ایشان آرزوی سلامت و توفیق روزافزون داریم.وی خاطرنشان کرد: کتاب سال حوزه توسط بزرگانمان پایهریزی شد و مسیری را طی کرد. کتاب سال حوزه آینه تحقیقات حوزه است، اما نه آینه تمامنما، چراکه تحقیقات وسیعی در درسهای خارج و بحثهای عمیق حوزوی داریم که باید بیشتر مورد توجه قرار گیرد.
11:15 - 25 بهمن 1404