بسیار عالی استاد افشاری مدیری فرهیخته و متخصص و مجربدست مریزاد
مرکز جامع کتب رسانه انتشارات خبرگزاری فارس به ادبیات رسانه جان داد
نویسنده «ذهن مقاوم» با تقدیر از رویکرد انتشارات خبرگزاری فارس در انتشار آثار تخصصی، گفت این کتاب با هدف پیوند دانش و نیازهای عملی جامعه رسانهای منتشر شده است.
به گزارش روابط عمومی انتشارات خبرگزاری فارس، ابراهیم افشاری نویسنده« کتاب ذهن مقاوم»؛ مسئله امروز فناوری نیست، بلکه حفظ استقلال ذهن در عصر پلتفرمهاست.
ابراهیم افشاری، نویسنده کتاب «ذهن مقاوم» «تابآوری شناختی در زیست پلتفرمی»، با اشاره به انگیزه خود از نگارش این اثر، اظهار کرد: احساس میکردم درباره فناوری بسیار صحبت میکنیم، اما کمتر درباره تأثیر فناوری بر ذهن انسان گفتوگو میشود. اغلب بحثها پیرامون هوش مصنوعی، شبکههای اجتماعی یا تحول دیجیتال است، اما پرسش مهمتر این است که این تحولات با مغز، توجه، حافظه، تصمیمگیری و حتی هویت ما چه میکنند.
وی با بیان اینکه انسان امروز با نوعی «بحران شناختی» روبهرو است، توضیح داد: ما دیگر با کمبود اطلاعات مواجه نیستیم، بلکه در معرض فراوانی اطلاعات قرار داریم. مغز انسان برای چنین حجم عظیمی از محرکها، اعلانها، محتوا و تصمیمهای پیدرپی تکامل نیافته و همین موضوع به کاهش تمرکز، خستگی ذهنی، تصمیمهای شتابزده، اضطراب اطلاعاتی و فرسودگی شناختی منجر شده است.
افشاری در عین حال تأکید کرد: نگاه من به فناوری بدبینانه نیست. مسئله، خود فناوری نیست؛ بلکه اینکه آیا مهارت زندگی در زیستپلتفرمی را آموختهایم یا خیر. کتاب «ذهن مقاوم» تلاشی برای پاسخ به همین پرسش است که چگونه میتوان در کنار فناوری، بدون از دست دادن استقلال ذهن، زندگی کرد.
تابآوری شناختی یعنی توان حفظ کیفیت اندیشیدن
نویسنده «ذهن مقاوم» در تشریح مفهوم تابآوری شناختی گفت: اگر بخواهم خیلی ساده توضیح دهم، تابآوری شناختی یعنی توانایی ذهن برای حفظ کیفیت فکر کردن، تصمیم گرفتن و تمرکز، حتی زمانی که تحت فشار حجم زیادی از اطلاعات، استرس یا محرکهای دیجیتال قرار دارد.
وی خاطرنشان کرد: ذهن مقاوم، ذهنی نیست که هرگز خسته نشود یا اشتباه نکند، بلکه ذهنی است که بتواند پس از آشفتگی، دوباره خود را تنظیم کند. همانطور که بدن با ورزش قویتر میشود، ذهن نیز با تمرینهای شناختی و شکل دادن عادتهای درست، مقاومتر خواهد شد.
افشاری ادامه داد: چنین ذهنی میتواند توجه خود را مدیریت کند، در برابر هیجانهای لحظهای واکنش عجولانه نشان ندهد، اطلاعات را نقادانه ارزیابی کند، میان دادههای مهم و کماهمیت تمایز بگذارد و در شرایط عدم قطعیت، تصمیمهای سنجیدهتری بگیرد.
وی با اشاره به اهمیت این مهارت در جهان امروز تصریح کرد: رقابت اصلی دیگر بر سر زمان ما نیست، بلکه بر سر توجه ماست. هر کسی بتواند توجه خود را مدیریت کند، در واقع اختیار ذهن و زندگی خود را حفظ کرده است.
خطر اصلی، تغییر آرام عادتهای ذهنی است
افشاری درباره تأثیر اقتصاد توجه بر عملکرد ذهن انسان نیز اظهار کرد: اقتصاد توجه بر این اصل استوار است که هرچه زمان بیشتری در یک پلتفرم بمانیم، ارزش اقتصادی بیشتری برای آن ایجاد میکنیم؛ به همین دلیل بسیاری از پلتفرمها به گونهای طراحی شدهاند که توجه کاربران را تا حد امکان حفظ کنند.
وی افزود: در چنین شرایطی، تمرکز عمیق جای خود را به جابهجایی مداوم توجه میدهد، حافظه بیش از گذشته به موتورهای جستوجو و فضای ابری واگذار میشود و تصمیمگیری انسان نیز بیش از پیش تحت تأثیر هیجان، الگوریتمها و سوگیریهای شناختی قرار میگیرد.
این پژوهشگر حوزه علوم شناختی مهمترین خطر را تغییر تدریجی عادتهای ذهنی دانست و گفت: مسئله فقط اتلاف وقت نیست؛ بلکه تغییر شیوه اندیشیدن است. وقتی ذهن به دریافت مداوم پاداشهای فوری، محتوای کوتاه و تحریک دائمی عادت میکند، تحمل ابهام، مطالعه عمیق، تفکر تحلیلی و حتی صبر شناختی کاهش مییابد. این تغییرات آرام و تدریجی رخ میدهند و دقیقاً به همین دلیل کمتر دیده میشوند.
سه توصیه برای تقویت ذهن مقاوم
افشاری در پاسخ به این پرسش که اگر مخاطبان بخواهند تنها سه توصیه از کتاب را در زندگی روزمره به کار بگیرند، چه مواردی را پیشنهاد میکند، توضیح داد: نخست، مدیریت آگاهانه توجه است. هر فرد باید در طول روز زمانهایی را به کار عمیق، بدون اعلان، بدون شبکههای اجتماعی و بدون چندوظیفگی اختصاص دهد، زیرا توجه سرمایه شناختی ماست.
وی دومین توصیه را ایجاد فاصله میان محرک و واکنش عنوان کرد و گفت: لازم نیست به هر پیام، خبر یا اعلان فوراً پاسخ دهیم. گاهی چند دقیقه مکث، تصمیمهای هیجانی را به تصمیمهای منطقی تبدیل میکند.
به گفته نویسنده «ذهن مقاوم»، سومین توصیه، داشتن رژیم اطلاعاتی سالم است. وی اظهار کرد: همانطور که برای سلامت جسم به کیفیت غذا اهمیت میدهیم، باید برای ذهن نیز تغذیه شناختی مناسبی داشته باشیم. همه محتواها ارزش مصرف ندارند و انتخاب آگاهانه منابع اطلاعاتی، یکی از مهمترین مهارتهای عصر دیجیتال است.
چرا انتشار «ذهن مقاوم» در مرکز جامع کتب رسانه انتشارات خبرگزاری فارس اهمیت داشت؟
افشاری در پایان، درباره مرکز جامع انتشار کتاب توسط انتشارات خبرگزاری فارس اظهار کرد: مرکز جامع انتشارات خبرگزاری فارس طی سالهای اخیر با ورود جدی به قالبهای نوین محتوایی، از جمله روایتگری و مطالبهگری مسئلهمحور، مسیر متفاوتی را در فضای رسانهای کشور دنبال کرده است.
بهعنوان عضوی از این خانواده رسانهای، این تحولات را از نزدیک لمس کردهام و انتشار «ذهن مقاوم» در چنین مجموعهای، برایم اهمیت ویژهای داشت؛ زیرا این کتاب صرفاً برای فضای دانشگاهی نوشته نشده، بلکه مدیران، روزنامهنگاران، فعالان رسانه، دانشجویان و همه افرادی را مخاطب قرار میدهد که در زیستجهان دیجیتال زندگی و فعالیت میکنند.
وی ابراز امیدواری کرد این رویکرد ادامه یابد و آثار میانرشتهای بیشتری با قابلیت کاربردی در حوزههای رسانه، علوم شناختی، هوش مصنوعی و ارتباطات منتشر شود و خاطرنشان کرد: آینده رسانه بدون شناخت سازوکارهای ذهن انسان قابل تصور نیست و ناشرانی که به این نیاز توجه میکنند، میتوانند نقش مؤثری در ارتقای ادبیات علمی و حرفهای این حوزه ایفا کنند.
این کتاب از طریق «مرکز جامع کتب رسانه» قابل تهیه میباشد. علاقهمندان میتوانند با ارسال پیامک عنوان کتاب به شماره ۵۰۰۰۱۶۷۶ یا تماس با شمارههای ۶۶۹۷۳۹۹۶ و ۶۶۹۷۳۹۷۴ سفارش خود را ثبت کنند. همچنین امکان خرید از طریق وبسایت یا فروشگاه حضوری انتشارات خبرگزاری فارس در خیابان انقلاب، روبهروی دانشگاه تهران فراهم است.
14:39 - 26 تیر 1405