راز داغ ماندن کوره چلنگری در یزد
سه نسل است که کوره چلنگری در یزد داغ است. حمید آهنگری‌نسب با تعصب به شغل حضرت علی(ع)، ۳۸ سال پای کار مانده و می‌گوید: به امید خدا ادامه می‌دهیم، هرچند نسل جدید پای اینجور کارها نیامده است.
به گزارش خبرگزاری فارس نوجوان از یزد، چلنگری یا آهنگری سنتی در لغت به معنای ساختن ابزار مختلف از آهن است و در باور کهن این کار را به دوران امیرالمؤمنین نسبت می‌دهند؛ به‌طوری که چلنگران یزدی این شغل سنتی را معروف به شغل حضرت علی (ع) می‌دانند و همواره با این نام از این حرفه یاد می‌شود. از ایام قدیم آهنگری جایگاه و احترام ویژه‌ای داشت و مردم به این شغل علاقه داشتند، اما متأسفانه امروزه این حرفه به دلیل صنعتی‌شدن تولیدات چندان شناخته‌شده نیست.حمید آهنگری نسب چلنگر یزدی در این زمینه می‌گوید: آهنگری سنتی کار سختی است که کم‌کم دارد از بین می‌رود. درآمد آن چشمگیر نیست و نسل جدید به سمت این کار نمی‌آید و شغلی جوان‌پسند حساب نمی‌شود. در این زمانه کار ما تغییر کرده و مکانیزه شده و چون استقبال نمی‌شود، روی کارهای سفارشی مشغول مانده‌ایم.او در ادامه گفت: کار ما لازمه زندگی مردم است و محصولات مصرفی و کاربردی تولید می‌کنیم، اما قدر این شغل دانسته نمی‌شود و اکنون تنها غصه من این است که راه چلنگری دیگر ادامه‌دار نخواهد بود. آقای آهنگری با اشاره به‌عکس پسرش بر دیوار مغازه می‌گوید: تنها امیدم برای بقای این کار، پسر نوجوانم بود که مدتی است بر اثر تصادف دار فانی را وداع گفته است.
ما سه نسل است آهنگر سنتی بوده‌ایم
از ابتدا پدربزرگ ما در دهستان سانیچ_تفت مشغول آهنگری بوده است. هر روستا و شهر در یزد و کل ایران آهنگری جداگانه داشته و شغلشان معرف به حساب می‌آمده است. ابزار اولیهٔ برخی کارها مثل شخم‌زدن، خردکردن گندم و حتی چیدن پشم گوسفند نیاز به ساخت در آهنگری داشت و باید آهنگر پای کار می‌آمد تا چرخ سایر مشاغلی از این جنس نیز بچرخد. بعدها پدرم از سانیچ به شهر یزد مهاجرت کردند و کاروکاسبی چلنگری را اینجا راه انداختند و زندگی تشکیل دادند.میراث‌دار شغل چلنگری یزد چنین می‌گوید: ما سه نسل است که آهنگر سنتی بوده‌ایم، فامیل‌مان هم آهنگر است؛ این کار را دوست داشته و خانوادگی به آن تعصب داریم و به امید خدا ادامه می‌دهیم. ما سه برادر بودیم که دو برادر دیگرم این شغل موردپسند و علاقه آن‌ها نبود و به کارهای دولتی رفتند. من هم در آن زمان دانشگاه می‌رفتم، اما چون پدرم در این شغل دست‌تنها بود و به دلیل علاقه‌ای که به این حرفه داشتم، هرچند کاری سخت به حساب می‌آمد ولی دانشگاه را ادامه ندادم و کناردست پدرم در این حرفه پر برکت مشغول شدم.
اولین باری که حمیدآقا کوره چلنگری را روشن کرد
حمیدآقا ادامه داد: در سن ۵۸ سالگی هستم و حدود ۳۸ سال است که دارم چلنگری می‌کنم. همچنان در همان مغازه‌ای که پدرم «حاج غلامرضا اهنگر نسب» این حرفه را در بازار سنتی یزد به من آموزش داده مشغول به کار هستم و یاد و حرفه او را همیشه در اینجا زنده نگه می‌دارم.یادم می‌آید که در گذشته هنگام تحصیل در دبستان خیلی دوست داشتم کار یاد بگیرم. یک‌بار پدر کلید مغازه را به من داد و گفت برو در را باز کن تا من بیایم. از شدت خوشحالی که قرار بود آن روز من در مغازه را باز کنم، نمی‌دانم چطور مسافت راه طی شد. وقتی به آنجا رسیدم، برای بار اول و بدون کمک پدرم در کوره یک کلنگ کشیدم و انقدر خوشحال بودم که در پوست خودم نمی‌گنجیدم که توانسته‌ام کلنگ بکشم و تیز کنم. این خاطره‌ای است که هرگز از ذهنم پاک نمی‌شود.
میراث چلنگری به نسل جدید منتقل شود
آقای آهنگری نسب از صنایع‌دستی، گردشگری و میراث‌فرهنگی تشکر می‌کند که او را بیمه کرده‌اند اما چون هیچ‌کس نیست که بخواهد وارد این حرفه شود که دولت بخواهد او را حمایت کند باید در مسیر معرفی این مهارت قدمی برداشته شود. تأسف می‌خورم که کار ما دارد تعطیل می‌شود و اگر امکان دارد، دولت و نهادهای مرتبط فراخوان یا دوره‌هایی برای رده‌های آموزشی و انتقال این میراث به نسل جدید برنامه‌ریزی کنند.مواد اولیهٔ کار ما بیشتر لوازم مستعمل و کهنه و سخت ماشین‌آلات است که آن ها را به کار می‌آوریم؛ مثلاً از پولوس، کلنگ برق‌کشی، تیشه و تبر می‌سازیم.مانند گذشته همچنان کورهٔ سنتی در این کارگاه فعال است که با استفاده از پوست گردو و بادام روشن و با ذغال سنگ آن را داغ می‌کنیم و بعد فرم‌دهی، سوراخ‌کاری و تیز کردن را به شکل‌های مختلف انجام می‌دهیم؛ مانند تبر که از بغل پهن و تیز می‌شود.
لازم به ذکر است دلیل نسبت‌دادن این شغل به حضرت علی(ع) ریشه در روایت‌های پهلوانی و سیره عملی آن حضرت درباره سخت‌کوشی، کسب رزق حلال، کار و کمک به محرومان دارد.در چلنگری سنتی (آهنگری قدیم)، فلز با حرارت کوره و دمه سرخ و با چکش و پتک روی سندان شکل داده می‌شود. کار بر پایه چکش‌کاری دستی است و فرآیندهایی مثل آب‌دیدن برای سخت کردن فلز انجام می‌گیرد. محصولات این حرفه بیشتر وسایل کاربردی مانند نعل اسب، داس، گاوآهن، چاقو و میخ‌های دست‌ساخت است. در این روش، خبری از دستگاه جوش و پروفیل آماده نیست و تنها مهارت «شکل‌دهی فلز با ضربه» حرف اول را می‌زد.#چلنگری #اهنگری_سنتی #اهنگر #کوره #کوره_داغ #سنتی #یزد #فارس_نوجوان
16:56 - 20 اردیبهشت 1405