توصیهای که در این مقطع اتفاقی نیست
وحدت ملی در شرایط جنگ ترکیبی غرب علیه ایران، به مهمترین مؤلفه امنیت و اقتدار کشور تبدیل شده است؛ راهبردی کلیدی برای خنثیسازی فشارها و پروژههای تفرقهافکنانه.
فارس_تبریز: در بسیاری از تحلیلهای سیاسی، از توان نظامی، منابع طبیعی یا موقعیت ژئوپلیتیکی کشورها بهعنوان عوامل قدرت نام برده میشود، اما تجربه جمهوری اسلامی ایران نشان داده است که یک مؤلفه کمتر دیدهشده، نقشی تعیینکنندهتر از سایر عوامل دارد و آن «وحدت ملی است».جامعهای که بتواند در بزنگاههای حساس، اختلافنظرها را مدیریت کند و بر اشتراکات هویتی و منافع جمعی تکیه داشته باشد، حتی در شرایط فشار حداکثری نیز دچار فروپاشی نمیشود. تأکید مستمر رهبر معظم انقلاب بر وحدت ملی، برخاسته از همین نگاه واقعگرایانه به ماهیت قدرت در دنیای امروز است؛ نگاهی که انسجام اجتماعی را نه یک فضیلت اخلاقی، بلکه یک ابزار راهبردی برای بقا و پیشرفت کشور میداند.
چرا تفرقهسازی به اولویت راهبردی دشمن تبدیل شده است؟تحولات سالهای اخیر نشان میدهد که تمرکز غرب از تقابل مستقیم با ایران به سمت فرسایش تدریجی جامعه ایرانی تغییر یافته است. هنگامی که ابزارهای سخت، مانند تهدید نظامی، کارآمدی خود را از دست میدهند، پروژههای نرم جایگزین آنها میشوند.در این چارچوب، شکاف اجتماعی، بیاعتمادسازی و القای تعارضهای درونی، کمهزینهترین و مؤثرترین مسیر فشار تلقی میشود. برجستهکردن اختلافات سیاسی، تبدیل مطالبات اقتصادی به بحران هویتی و القای تقابل میان اقشار مختلف جامعه، بخشی از این راهبرد است.تحریمها نیز در همین مسیر معنا پیدا میکنند؛ نه صرفاً برای ایجاد محدودیت اقتصادی، بلکه برای آزمایش میزان تابآوری اجتماعی و سنجش استحکام پیوندهای درونی جامعه. از این منظر، وحدت ملی به مانعی جدی برای تحقق اهداف دشمن تبدیل میشود و همین مسأله، آن را به هدف اصلی حملات روانی و رسانهای بدل کرده است.دکتر محمدعلی شکوهیانراد، مدرس دانشگاه تهران و تحلیلگر مسائل اجتماعی، در گفتوگویی که اخیراً منتشر شد، در این خصوص تاکید میکند که «انسجام ملی مهمترین سد بازدارنده در برابر تهدیدات دشمن است» و افزود: هدف اصلی دشمنان در شرایط فعلی تضعیف همین انسجام و ایجاد بیثباتی امنیتی است، امری که میتواند محاسبات امنیتی آنان را تغییر دهد و زمینه فشار یا اقدام خارجی را فراهم کند.
رسانه، فضای مجازی و شکلدهی به ذهن جمعی جامعهدر دنیای امروز، انسجام یا گسست اجتماعی بیش از آنکه در خیابان شکل بگیرد، در ذهنها ساخته میشود. رسانهها و شبکههای اجتماعی، به میدان اصلی نبرد روایتها تبدیل شدهاند؛ جایی که معناها، امیدها و ترسها بازتولید میشوند. جریانهای معاند تلاش میکنند با روایتهای احساسی و تقطیعشده، واقعیتهای پیچیده اجتماعی را به دوگانههای ساده و تحریکآمیز تقلیل دهند.اختلافنظر به تقابل، نقد به تخریب و مطالبه به بحران تعبیر میشود. در مقابل، نقش جامعه آگاه و رسانه مسئول در بازسازی اعتماد عمومی و حفظ انسجام اجتماعی، نقشی تعیینکننده است. افزایش سواد رسانهای و پرهیز از بازنشر هیجانی محتوا، میتواند مسیر این جنگ نامرئی را تغییر دهد و فضای مجازی را از عامل تفرقه به ابزار همبستگی بدل سازد.انسجام ملی؛ پیشنیاز عبور از خصومت پایدار غرب و ساخت آیندهدشمنی غرب با ایران، محصول رفتارهای مقطعی یا تصمیمات کوتاهمدت نیست، بلکه ریشه در تضاد بنیادین دو نگاه دارد؛ نگاهی که ایران را بازیگری مستقل و اثرگذار میخواهد و نگاهی که تنها نظم مطلوب خود را به رسمیت میشناسد. تا زمانی که ایران بر استقلال، هویت و نقش منطقهای خود اصرار دارد، این تقابل ادامه خواهد یافت. در چنین شرایطی، آنچه میتواند هزینه دشمنی را کاهش دهد و مسیر پیشرفت را هموار سازد، انسجام داخلی است.
وحدت ملی یعنی یکدستی فکری؟وحدت ملی به معنای یکدستی فکری نیست، بلکه توانایی جامعه در مدیریت اختلافها و جلوگیری از تبدیل آنها به شکافهای مخرب است. ایران قوی زمانی شکل میگیرد که جامعه با دوراندیشی، انعطافپذیری و شناخت دقیق تهدیدها، اجازه ندهد اختلافهای داخلی به ابزار فشار خارجی تبدیل شود. تأکید رهبر معظم انقلاب بر وحدت، دقیقاً ناظر به همین واقعیت است؛ واقعیتی که آینده کشور به آن وابسته است.تحلیلگران روابط بینالملل معتقدند تقابل غرب با ایران، ریشه در عوامل ساختاری دارد و به تغییر دولتها یا مقاطع زمانی محدود نمیشود. استقلال سیاسی، نقش منطقهای و الگوی حکمرانی ایران، این کشور را به بازیگری تأثیرگذار و در عین حال چالشبرانگیز برای نظم مطلوب غرب تبدیل کرده است. در چنین شرایطی، انسجام داخلی بهعنوان مهمترین پشتوانه قدرت ملی ارزیابی میشود. تجربه کشورهای مختلف نشان میدهد جوامعی که توان مدیریت اختلافات داخلی را دارند، در برابر فشار خارجی مقاومتر عمل میکنند. تأکید رهبر معظم انقلاب بر وحدت ملی نیز در همین چارچوب قابل تحلیل است؛ تأکیدی که ناظر به ضرورت دوراندیشی، انعطافپذیری اجتماعی و پرهیز از واکنشهای هیجانی است. گزارشها نشان میدهد هرچه سطح همبستگی اجتماعی افزایش یافته، توان کشور در عبور از بحرانها و حفظ مسیر پیشرفت تقویت شده است.
توجه به این نکته مهم باعث شده که جمعی از چهرههای فرهنگی و رسانهای کشور نیز در بیانیهای که اخیرا منتشر شد، بر این نکته تاکید کنند که «وحدت ملی، حول محور رهبر عالیقدر، یکی از ارکان هویت ملی ما ایرانیان است و رمز پیروزی این ملت در مقابله با تهدیدات خارجی بوده است»؛ این بیانیه نمادی از همصدایی نخبگان فرهنگی و رسانهای کشور در دفاع از انسجام ملی در برابر فشارهای خارجی و تلاش برای دوقطبیسازی است.پایان سخن اینکه، تحلیل روند فشارهای خارجی و واکنشهای داخلی نشان میدهد که توان کشور در مواجهه با تهدیدات، مستقیماً با سطح انسجام و همبستگی اجتماعی مرتبط است. وحدت ملی ابزاری است که امکان بهرهبرداری حداکثری از ظرفیتهای انسانی و طبیعی، مدیریت اختلافات داخلی و کاهش اثر فشارهای خارجی را فراهم میکند. در در کنار آن، فضای مجازی و رسانهها نقش تعیینکنندهای در شکلدهی ذهن جمعی دارند؛ هرچقدر روایتها آگاهانه و مسئولانه مدیریت شوند، این فضا میتواند از عامل تفرقه به عامل تقویت همبستگی تبدیل شود. بنابراین، آنچه ایران را در مسیر «ایران قوی» قرار میدهد، نه صرفاً منابع یا موقعیت ژئوپلیتیکی، بلکه توانایی جامعه در حفظ انسجام و همافزایی ظرفیتها در بزنگاههای حساس است؛ نکتهای که رهبر معظم انقلاب بارها بر آن تأکید کردهاند و تجربه تاریخی کشور نیز آن را تأیید میکند.
22:08 - 10 بهمن 1404