مهم‌ترین جایی که شاه فهمید به ایران خیانت کرده

جدایی بحرین از ایران در مرداد ۱۳‌۵۰، یکی از جنجالی‌ترین تصمیمات سیاست خارجی دوره پهلوی بود؛ تصمیمی که موجب نگرانی شاه درباره قضاوت نسل‌های آینده نیز شده بود. محمدرضا پهلوی در این‌باره گفته بود: «آیا در آینده ما را خائن خواهند گفت؟».
گروه فارس پلاس: در این روزها که در آستانه سالروز جدایی بحرین از ایران به سر می‌بریم، این مسأله مناقشه‌برانگیز تا حد قابل‌توجهی در شبکه‌های اجتماعی به یکی از مباحث مهم بدل شده است؛موضوعی که پس از گذشت چند دهه، همچنان برای افکار عمومی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.مردادماه ۱۳‌۵۰، نام بحرین برای همیشه از نقشه ایران سیاسی خارج شد؛ جزیره‌ای که تهران تا سال‌ها پیش از آن ـ بر اساس اسناد موجود ـ آن را بخشی جدایی‌ناپذیر از سرزمین ایران می‌دانست.
جدایی بحرین اما در نهایت در دوره حکومت محمدرضا پهلوی رقم خورد؛ تصمیمی که همچنان یکی از بحث‌برانگیزترین موضوعات تاریخ معاصر ایران است و روایت‌های جالبی درباره چرایی و چگونگی آن وجود دارد. هرچند ماجرای بحرین به مرداد ۱۳‌۵۰ محدود نمی‌شود، اما با این حال، آنچه در بررسی اسناد و مواضع رسمی دولت‌های ایران اهمیت دارد، این است که حکومت‌های قاجار و حتی پهلوی اول و سال‌های ابتدایی پهلوی دوم، به‌صورت رسمی از حاکمیت و مالکیت ایران بر بحرین صرف‌نظر نکردند.
افشاگری وزیر خارجه پهلوی درباره جدایی بحرین امیرخسرو افشار قاسملو، وزیر امورخارجه ایران در دولت جعفر شریف امامی که پیش از آن سفیر ایران در کشورهای انگلیس، فرانسه و آلمان غربی نیز بوده است، نحوه جدایی بحرین از ایران را این‌گونه تعریف می‌کند: «همین آقای زاهدی، موضوع بحرین را پیش کشید و قدری ما صحبت کردیم و من به اعلی‌حضرت عرض کردم که بسیار بسیار موضوع بغرنجی است؛ برای خاطر این‌که ما نمی‌توانیم از حقوق خودمان بگذریم.در تمام دوره قاجاریه و ضعف قاجاریه، هیچ‌وقت دولت ایران حاضر نشد که سرسوزنی به حقوقی که نهضت بحرین دارد خدشه‌ای وارد کند یعنی یک یادداشتی بنویسد یا یک کاری بکند که از حقوق خودش صرف‌نظر کرده باشد».
افشار قاسملو در ادامه صحبت‌های خود، می‌گوید: «از وقتی هم که، به اعلیحضرت عرض می‌کردم، از وقتی هم که من در وزارت‌خارجه بودم و تصادفاً از کارهای اولیه‌ام رئیس اداره انگلیس بود ما به هر ترتیبی که شده بود یادداشتی به سفارت انگلیس می‌نوشتیم تذکر می‌دادیم که حقوق خودمان را راجع به بحرین و این‌که بحرین جزء لایتجزّای خاک ایران است.این جمله دیگر اصلاً دیگر کلیشه شده بود، بحرین جزء لایتجزّای خاک ایران است و نمی‌شود همچین به این صورت کرد.اعلیحضرت به من گفتند، که البته دستشان را باز کردند، «اولاً بحرین قسمت اعظم‌شان عرب هستند، اکثراً زبان عربی حرف می‌زنند بحرین یک‌وقت نفت داشت، از بین رفته، صید مروارید هم دیگر جالب نیست.
۱۰ MB
از لحاظ اقتصادی یک باری است روی دوش ما یعنی ما از بودجه مملکت مبالغ زیادی بایستی بگذاریم صرف عمران و آبادی و کارهای دیگری که در بحرین در پیش است بکنیم، بنابراین این یک باری است بر دوش ما...بنابراین بحرین یک‌جایی است که نه از لحاظ اقتصادی به درد ما می‌خورد نه از لحاظ استراتژی با داشتن تنگه هرمز در دستمان و جزایرمان. نه از لحاظ سیاسی و جز زحمت و دردسر و خرج، هیچ‌چیز دیگر برای ما ندارد».
آیا ما را خائن خواهند گفت؟ شاید یکی از صریح‌ترین روایت‌ها درباره نگاه محمدرضا شاه به آینده این تصمیم را بتوان در خاطرات «اسدالله علم» وزیر دربار پهلوی یافت.عَلَم در خاطراتش می‌نویسد: «[شاهنشاه] فرمودند، مسأله بحرین دارد حل می‌شود... حالا که من و تو هستیم، آیا فکر می‌کنی در آینده ما را خائن خواهند گفت یا چنان که معتقدم، خواهند گفت کار بزرگی انجام دادیم و این منطقه از دنیا را از شر کشمکش‌های پوچ و بالنتیجه نفوذ کمونیسم نجات دادیم؟». (یادداشت‌های علم، جلد ۱، صفحه ۳۸۲.)این جمله که در «یادداشت‌های علم» ثبت شده، اهمیت ویژه‌ای دارد؛ چرا که نشان می‌دهد خود محمدرضا شاه نیز از حساسیت تاریخی تصمیمش مبنی‌بر جدایی بحرین آگاه بوده و می‌دانسته که این اقدام می‌تواند در آینده با قضاوت‌های مردم مواجه شود.
حتی جالب توجه است که «اردشیر زاهدی» داماد محمدرضا پهلوی و وزیر امورخارجه ایران ـ که در زمان وزارت وی بحرین از ایران جدا شد ـ چند سال پیش از مرگ خود، در صفحه شخصی‌اش در اکس، به تصمیم شاه برای موافقت با جدایی بحرین واکنش نشان داد؛ به نحوی که خودش و شاه را لعنت کرد!
با دنبال کردن صفحه فارس پلاس، از به‌روزترین تحلیل‌ها در حوزه سیاست داخلی و خارجی باخبر شوید.
19:57 - 20 مرداد 1405
فارس پلاس

2 بازنشر14 واکنش
24٫4k بازدید



8 پاسخ

تصویر نمایه‌ی ‌مهدی منتظرالقائم‌
@Montazer12 ساعت پیش
در پاسخ به
هر کشوری قوی شود، اقلیم خود را گسترش می‌دهد.الان وقت بزرگ کردن اقلیم ایران است

@mohammad_k2 ساعت پیش
در پاسخ به
الان قبول کردنقبلا قبول نمی کردن شاه در بخشیدن بحرین اشتباه کرده است.

تصویر نمایه‌ی ‌سعید ..‌
@Saeed32 ساعت پیش
بحرین را اینها دادند رفت ، جزایر خالی از سکنه آریانا و زردکوه را هم همینجوری آنها اشانتیون گرفتند ... ! لعنت به روح مرده و زنده پهلوی ها ...

@Alirezarezaei121 ساعت پیش
در پاسخ به
همیشه مشاوران غرب پرست هستنددر ایران هم یک عدهدر دولت روحانیایرانیان و کسب و کارها را وابسته به اینستاگرامکردند

@user17091000116036225681 ساعت پیش
جدایی بحرین از ایران اتفاق دردناکی بود ولی تاریخ رو باید از اولش روایت کرد نه از وسطش. بحرین در زمان قاجار عملا از ایران جدا شده بود و صرفا روی کاغذ جزوی از ایران بود. نه از دولت ایران تبعیت می‌کرد و نه مالیاتی به دولت می‌داد. اگه ایران روی حقش بر بحرین پافشاری می‌کرد

تصویر نمایه‌ی ‌محمد‌
@Moohhammad1 ساعت پیش
در پاسخ به
لعنت بر پهلوی های دزد منحوس ملعون کافر نجس العین جنایت کار آمریکایی انگلیسی صهیونیمرگ بر پهلویزم صهیونیزمبیشرف ملعون لعنت الله علیهاللهم فضاعف علیهم اللعن منک و العذاب الالیم

@user2761 ساعت پیش
در پاسخ به
با شروع جنگ شرایط برای بازگرداندن بحرین مهیا شدهنباید فرصت را از دست داد

تصویر نمایه‌ی ‌سروش محمودیان‌
@mahmudiyan1 ساعت پیش
در پاسخ به
ادامه همین تفکر بدیم بره، تفکرجبهه غرب لیسانه که میگن رئیس جمهور اختیارات کافی رو نداره، منظورشون عدم اختیاربدیم بره، ازهسته ای وموشکی گرفته تاتنگه هرمز