پشت پرده سفیدشویی حمله مغول به ایران در BBC فارسی
به تازگی شبکه بیبیسی فارسی، کوشیده است تا «حمله مغول به ایران» را به نحوی سفیدشویی کند؛ اما آیا این پروژه ارتباطی با تحولات امروز یا «حمله آمریکا به ایران» دارد؟
گروه فارس پلاس: اخیراً برنامه پرگار در بیبیسی فارسی، بحثی پیرامون «حمله مغول به ایران» شکل داده است؛ بحثی که در آن، شاهد «سفیدشویی» این حمله به سرزمینمان هستیم. کارشناسهای حاضر در این برنامه نه تنها کشتارهای عظیم و ویرانیهای حاصل از حمله مغولان به ایران را زیر سؤال میبرند، بلکه دائماً روی این مسأله تکیه میکنند که حمله مغول به ایران، شکوفایی ادبی، هنری و معماری برای این سرزمین در پی داشته و آن را به طرز قابل توجهی، امری مثبت برای ایران تلقی میکنند.
هرچند منابع بسیار زیادی درباره جنایات مغول علیه ایرانیان در دست است؛ بهگونهای که اگر کسی بخواهد یک ویرانی یا یک جنایت را بسیار بزرگ نشان دهد یا آن را برای طرف مقابل ملموس کند، حمله مغولها به ایران را یادآور میشود.
در بخشی از این برنامه، به این نکته اشاره میشود که مغولها در مواجهه با مردم شهرهایی که با آنها مذاکره میکردند، تسلیم میشدند، مالیات میپرداختند و نهایتاً به صلح میرسیدند، از خونریزی و اقدامات ویرانگر پرهیز میکردند.
کارشناسهای دعوتشده در این برنامه مدعیاند که ویرانی و کشتار، سهم کسانی بود که سعی داشتند در برابر مغولها مقاومت کنند؛ حتی جالب است که داریوش کریمی، مجری برنامه پرگار، از این رفتار بهعنوان یک الگو برای ایرانیها نام میبَرد!
البته گزارههایی وجود دارد که این ادعای مطرحشده مبنیبر اینکه اگر مردم شهرهایی که در برابر حمله مغول تسلیم میشدند، از گزند مغولان در امان میمانند را نقض میکند.
قطبالدین صادقی که در زمینه مطالعات هنر در دانشگاه تهران و دانشگاه سوربن فرانسه تحصیل کرده و به طبع در زمینه تاریخ نیز پژوهشهایی داشته، در اینباره میگوید: «در دوره مغول، در شهر هزاراسب، مغولها ۷ هزار زن و دختر یک شهر را بردند، گفته میشود که به اوگتای خان گفتند که شهر هزاراسب ـ که مطیع مغولان شده بود ـ چهار عروس به یک شهر مثل نساء [که تسلیم مغولها نشده بود] دادهاند.اوگتای دستور میدهد که بروید عروسها را بیاورید؛ عروسها میآورند. دستور میدهد مردم را جمع کنید؛ همه را جمع میکنند. هفت هزار زن و دختر جوان [را جدا میکنند، در حالی که] همه مردها و پسران و شوهرها، دور تا دور میدان حضچر داشتند.اول خودِ اوگتای چند تا انتخاب میکند برای خودش، چند تا برای اقوام شل و پل زخمیاش، چند تا برای سرداران و چاپارخانه و شرابخانه و بعد سوت میزند و میگوید مغولهای مسلمان ـ که ترکهای سلجوقی بودند نامردها، لباس مغول تنشان کرده بودند و دوش به دوش مغولها علیه ما جنگیدند ـحمله میکنند به این هفت هزار زن، هر کس، هر کس را ربود و میگوید پدران، پسران، شوهران و برادران دور تا دور میدان ایستاده و یارای آن نه تا قدمی پیش نهند یا سخنی بگویند... در یک لحظه ناموس یک شهر را اینجوری بردند».
اما آنچه که در این سفیدشویی از حمله ویرانگر مغول به ایران جلب توجه میکند، درواقع عادیسازی حمله دشمن، مثبتجلوهدادنِ آن است؛ بهگونهای که بیبیسی فارسی ادعا میکند این حمله مغول بود که مقدمه پیشرفت و شکوفایی علمی، هنری و ادبی ایران را فراهم کرد.گفتنی است که این عادیسازی و سفیدنمایی حمله مغول به ایران در این مقطع، ارتباط مستقیمی با حمله آمریکا به ایرلن نیز دارد؛ چراکه در ماههای اخیر، بسیاری از رسانهها و تحلیلگران داخل و خارج کشور، «حمله آمریکا به ایران» را به «حمله مغول به ایران» تشبیه کردهاند.
بسیاری گفتند که حمله ارتش تروریستی آمریکا به بیمارستانها، مدارس، دانشگاهها و مراکز علمی و پژوهشی مانند «انستیتو پاستور» که در جریان جنگ تحمیلی اخیر، زیر بمباران هوایی آمریکا رفت و خسارتی ویرانگر به آن وارد شد، یادآور همان حمله مغولان به ایران است که کتابخانهها را آتش زدند و کتابها را به رودخانهها ریختند.
از این جهت، به نظر میرسد بیبیسی فارسی صرفاً بهدنبال سفیدنمایی مغولها و کشتاری که در ایران مرتکب شدهاند نیست؛ درواقع میتوان گفت که بیبیسی قصد دارد با این پروژه، ویرانیهای حاصل از حمله نظامی آمریکا به ایران را عادی نشان دهد.
همچنین، در بخشی که بحث «مذاکره و تسلیم» در برابر مغولها را پیش میکشد و اینچنین ادعا میکند که نتیجه مقاومت در مقابل مغول به کشتار و ویرانی ختم میشد، اما تسلیم به پیشرفت، از نوعی پالسدادن به مخاطب حکایت دارد.گویا بیبیسی سعی دارد به ایرانیان بگوید که اگر در مقابل آمریکا تسلیم شوید، پیشرفت میکنید؛ اما اگر مقاومت کنید، کشته خواهید شد.
با دنبال کردن صفحه فارس پلاس، از بهروزترین تحلیلها در حوزه سیاست داخلی و خارجی باخبر شوید. 19:53 - 22 تیر 1405