اگر انگلیس نبود؛ رضاخان، رضاشاه نمی‌شد

یکی از مسائلی کلیدی و مهم در تاریخ معاصر ایران که همواره مورد بحث بوده، نحوه به قدرت رسیدن رضاخان و «کودتای سوم اسفند ۱۲‌۹۹» است. این موضوع به این دلیل مهم است که بسیاری از اسناد و منابع حاکی از انگلیسی بودن این کودتا هستند؛ اما جریان‌هایی اصرار دارند که آن را انکار کنند.
گروه دیده‌بان غرب: در ساعات نخستین سحرگاه سوم اسفند ۱۲‌۹۹، کلنل رضاخان فرمانده پادگان نیروی فزاق در قزوین همراه با سه هزار تن از نفرات و هجده مسلسل، کنترل تهران را در اختیار گرفت. این کودتا که از آن بعدها با نام سوم اسفند آزادی بخش و شکوهمند یاد می‌شد، عصر تازه‌ای را در ایران آغاز کرد. (یرواند آبراهامیان، تاریخ ایران مدرن، صفحه ۱۲۳.)
رضاخان که تا قبل از کودتای سوم اسفند، یک عنصر دسته چندم در سیاست ایران بود، پس از کودتا برای اولین‌بار پایش به صحنه قدرت سیاسی ایران باز شد. او ابتدا بلافاصله پس از کودتا به ریاست دیویزیون (لشکر) قزاق رسید و پس از چند ماه وزیر جنگ شد. از آن‌جایی که نیروی نظامی ایران در دست رضاخان بود، عملاً قدرتِ او از همه سیاستمداران و حتی شاه مملکت هم بیشتر بود.هرچند جریان ضدانقلاب از یک سو و انگلیس‌ها از سوی دیگر، همواره سعی کرده‌اند تا نام انگلستان را به هر نحوی که شده از این کودتا پاک کنند؛ سلطنت‌طلبان نیز مدعی‌اند که این کودتا نه با نقشه و طراحی انگلیس، بلکه با انگیزه‌های ملی و از روی میهن‌پرستی بود که رضاخان را به انجام آن وا داشت.
به‌عنوان مثال، شبکه منوتو تاکنون مستندهایی ساخته که در آن کوشیده است نام بریتانیا را در انجام کودتای سوم اسفند کنار بزند و صرفاً نام رضاخان را برجسته کند. همچنین شبکه اینترنشنال بدون هیچ اشاره‌ای به نقش انگلیس در کودتا، در گزارشی به مناسبت صدمین سالگرد انقراض قاجاریه نوشته بود: «رضاخان صرفاً یک افسر قزاق ناشناخته بود که ناگهان از پشت پرده به سیاست کشیده شد».
اینترنشنال، در یک مورد دیگر نیز ادعا کرده بود: «اگرچه بعضی تحلیلگران نزدیک به حکومت معتقدند این اتفاق با حمایت کامل بریتانیا انجام شد؛ اما برخی مورخین دیگر می‌گویند کودتای سوم اسفند یک کودتای ناسیونالیستی بود برای شکل دادن حکومتی نظیر آنچه آتاتورک در ترکیه بنا نهاده بود. صد سال پس از این اتفاق، اسناد منتشر شده نشان می‌دهد لندن نقشی در کودتای سوم اسفند نداشت و صرفاً چند افسر انگلیسی مثل آیرون ساید بازیگر آن بودند».
۷۶۸ KB
اما درواقع، کودتای سوم اسفند ۱۲‌۹۹ را می‌توان نقطه عطفی در روابط سیاسی ایران و انگلیس دانست. چراکه با انقلاب اکتبر ۱۹‌۱۷، سلسله قاجار از حمایت روسیه محروم شد و هنگام آن رسیده بود که رقیب دیرینه او، انگلیس، بدون نیاز به تقسیم منابع با رقیب به‌تدریج حضور گسترده خود را در ایران بیش از پیش تثبیت نماید. (علی اصغر رجبی، دولت‌های رضاخانِ شاه، صفحه ۵۲.)محمدقلی مَجد، مدرس مرکز خاورمیانه دانشگاه پنسیلوانیا، در کتاب «رضاشاه و بریتانیا» می‌نویسد: «حتی نویسندگانی مانند سیروس غنی که از ستایشگران بزرگ رضاشاه هستند نیز، به نقش تعیین‌کنندهٔ انگلیس در به قدرت رسیدن رضاشاه اذعان دارند: رهبر کبیر ایران در سال ۱۲‌۹۹ شمسی با یک کودتای انگلیسی به قدرت رسید و سپس با یک کودتای انگلیسی دیگر، مقدمهٔ گرفتن تاج و تختی را برای او فراهم کرد که روزی شاه‌عباس بر آن تکیه زده بود». (محمدقلی مجد، رضاشاه و بریتانیا، صفحه ۲.)
همچنین، نیکی آر کدی، پروفسور بازنشسته تاریخ در دانشگاه کالیفرنیا و لس آنجلس و یان ریچارد، از اساتید و محققان دانشگاه سوربون فرانسه، در کتاب «ایران مدرن: ریشه‌ها و نتایج انقلاب» می‌نویسند: «فرمانده نیروهای انگلیسی در ایران، ژنرال آیرونساید، ابتدا به رضاخان کمک کرد تا قدرت را در تیپ قزاق به دست آورد و سپس او را به انجام کودتا تشویق کرد». (نیکی آر کدی، ایران مدرن، صفحه ۸۰.)
یرواند آبراهامیان، مورخ ایرانی-آمریکایی نیز در کتاب «تاریخ ایران مدرن» می‌نویسد: «آیرون ساید [فرمانده انگلیسی در ایران] تجهیزات نظامی و مالی را برای نیروهای رضاخان فراهم کرد. نیروهای قزاق بلافاصله پس از کودتا پاداش‌های فراوانی دریافت کردند. رضاخان در آستانه حرکت به سوی تهران به هیئت مشترک دربار و سفارت بریتانیا اطمینان داد که هواخواه شاه و بریتانیا است. وی همچنین یادآور شد از آنجا که انگلیسی‌ها از کشور عقب‌نشینی کرده‌اند، در نظر دارد ارتشی توانمند به ایستادگی در برابر بلشویک‌ها سازمان دهی کند. شگفت‌آور نیست که بسیاری از ایرانیان همچنان کودتا را یک دسیسه انگلیسی می‌دانند». (یرواند آبراهامیان، تاریخ ایران مدرن، صفحه ۱۲۵.)حتی جالب است که شخص ژنرال «آیرونساید» در خاطرات و روزنوشت‌هایش که سال‌ها بعد در لندن منتشر شد، درباره کودتا جمله مهمی را ثبت کرده و اذعان کرده است: «به گمانم مردم همه می‌پندارند کودتا را من راه انداختم؛ راستش را بخواهید، شاید هم کار، کار من بوده است». (محمد رحمانی، کار من بود، صفحه ۱۶۵.)
برای دنبال‌کردن تحلیل‌ها و گزارش‌های مرتبط با حوزه غرب‌شناسی، رسانه های معاند، پهلوی، اپوزیسیون و گروهک‌های ضدانقلاب به صفحه دیده‌بان غرب مراجعه کنید.
22:57 - 2 اسفند 1404
فارس پلاس




7 پاسخ

@user176853768102 اسفند 1404
در پاسخ به
چرا نمی نویسد که وقتی رضا شاه را انگلستان اول به بهانه یک جزیره در هند و بعد در یک جزیره دور افتاده موریس تبعید کردند و بعد مردم ایران با رفتنش شیرینی پخش کردنند الا همان انگلستلن خبیث دارد برای نوه آن انگل سینه چاک می کنند چرا اینقدر فارس کند است و روایتت را پخش نمی کند

تصویر نمایه‌ی ‌امین یزدان پناه‌
@Amin_Y2 اسفند 1404
در پاسخ به
تصویر نمایه‌ی ‌امین یزدان پناه‌
امین یزدان پناه

@Amin_Y  •  28 بهمن 1404

احکام جایگزین به جای عفو یا مجازات اغتشاشگران فریب‌خورده

امیدوارم از پویش پیشنهادی زیر حمایت شود و در دستور کار قوه محترم قضائیه قرار گیرد تا از یک تهدید، فرصت ساخته شود.
پیشنهادها

احکام جایگزین به جای عفو یا مجازات اغتشاشگران فریب‌خورده

رهبر انقلاب در ۲۸ بهمن ۱۴۰۴ در دیدار مردم استان آذربایجان شرقی کشته‌شدگان و درگیرشدگان در حوادث دی ۱۴۰۴ را به ۴ دسته تقسیم کردند: ۱- مفسدین و فتنه‌گران و کودتاچی‌هایی که اجل مهلتشان نداد و به درک واصل شدند و سر و کارشان با خدا است. ۲- نیروهای مدافع امنیّت و مدافع سلامت نظام (نیروهای انتظامی، نیروهای بسیجی و سپاهی و کسانی که در کنار اینها حرکت میکردند). ۳- رهگذرها (مردم بی‌گناهی که در خیابان راه میرفتند یا در محل کسب یا منازلشان بودند). ۴- آن کسانی که فریب خوردند، سادگی به خرج دادند، بی‌تجربه بودند و با فتنه‌گرها همراه شدند. از رئیس محترم قوه قضائیه خواهشمند است در صورت صلاحدید دستور فرمایند مجازات‌های جایگزین به جای عفو یا مجازات افرادی که در دسته چهارم قرار می‌گیرند و اکنون در دست قانون هستند، در نظر گرفته شود. پیشنهاد می‌شود یک دوره مطالعاتی و پژوهشی در حوزه دستاوردهای نظام جمهوری اسلامی برای این دسته از اغتشاشگرانی که فریب خوردند و در عین حال در دسته سردستگان و عوامل تروریستی قرار نداشتند در نظر گرفته شود و در صورت انجام پژوهش و مطالعات و کسب نمرات قابل قبول در آزمونها و دفاع از پژوهش مربوطه خودشان، مورد عفو قرار گیرند (کتابها و نوشته‌هایی نظیر صعود چهل‌ساله، گرگها با چشم باز می‌خوابند (سرگذشت استعمار)، تاریخ معاصر ایران، وصیت‌نامه امام خمینی (ره)، بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی، صحبتها و فرامین مقام معظم رهبری (مدظله) و... مورد پیشنهاد است). مزیت انجام این کار، ساختن فرصت از دل تهدید خواهد بود. چرا که به طور قطع، کسی که از سر نادانی و عدم اطلاع از پیشرفتهای جمهوری اسلامی، دست به خرابکاری می‌زند و بازگشت حکومت فاسد و دست‌نشانده و عقب‌افتاده پهلوی را [به دلیل ساخته شدن یک آرمانشهر کاذب و متوهمانه در ذهنش به دست دستگاه رسانه‌ای پرهیاهوی دشمن]‌ مطالبه می‌کند و حقیقتاً پیشرفت کشورش را دوست دارد، چنین فردی اگر با حقایق مواجه شود و به دستاوردهای واقعی ایران اسلامی بعد از انقلاب پی ببرد، خود به یک مبلّغ جمهوری اسلامی مبدل خواهد شد. نکته شایان ذکر اینکه اگر این دسته از مجرمان بدون مجازات، مورد عفو قرار گیرند هیچ بعید نیست که قدر این بخشش را ندانند و در فتنه‌های آتی دوباره به خرابکاری روی آورند و با اغتشاشگران همراهی کنند. همچنین اگر این افراد با مجازات‌های قهرآمیز مواجه شوند، این احتمال وجود دارد که به کینه و بغض آن مجازات‌های قهرآمیز دوباره مترصّد فرصتی برای ضربه زدن به این نظام باشند و در بزنگاه‌های مهم، کینه خود را با رقم زدن و مشارکت در فتنه‌های ریز و درشت، مشابه حوادث دی‌ماه ۱۴۰۴ بر سر ملت نجیب ایران و نظام اسلامی تخلیه کنند. خداوند این کشور، این مردم و مسئولان خدوم و صدیق و مخلصش را در پناه خود حفظ کند و ظهور حجتش را نزدیکتر فرماید.

قوه قضائیه، رئیس قوه قضائیه

100
گزارش از مطالبه
1000
پیگیری از مسئول مربوطه

@Iran7773 اسفند 1404
در پاسخ به
این فرد ابتدا رضا پالانی بود. دربان طویله کنسول هلند. انگلیس خوب میدونست که از یک انسان متعالی نمیشه سواری گرفت، پس رفت سراغ یه غربتی پیش پا افتاده تا بتونه خوب ازش کار بکشه و به قول آمریکایی ها بشه گاو شیرده

@user17091015341881768233 اسفند 1404
در پاسخ به
همینکه بعد از۵۰سال از عمر انقلاب،هنوز باید بگیم رضاخان رو انگلیس رضاشاه کرد، یعنی۵۰سال هیچ کاری نکردیم.بچه بیش از۱۲سال در نظام آموزشی جمهوری اسلامی تغذیه بشه،آخرش با فراخوان پهلوی و دلخوش به حمایت آمریکا و اسرائیل،علیه کشورش شورش کنه، فاجعه‌س.شاید مشکل اقتصاد کشور هم ریشه در این نظام آموزشی فشل داره

@Amir_t23 اسفند 1404
در پاسخ به
انگلیس ام الخبایث است ، بقول حضرت امام خمینی ره در سالهای قیام مردمی ۵۷ ، آمریکا از شوروی (سابق ) بدتر ، شوروی از امریکا بدتر و انگلیس از هر دو پست تر و خبیث تر است

تصویر نمایه‌ی ‌محسن بغدادی‌
@user1717787821673 اسفند 1404
در پاسخ به
اگر قرار بود انگلیس رضاشاه را شاه کند از اول نخست وزیرش می کرد دستی بالاتر از انگلیس ایران را از تجزیه نجات داد