اوضاع پزشکی ایران در دوران پهلوی!
به گزارش خبرنگار باشگاه خبرنگاران توانا، زیرساختهای بهداشت و درمان یکی از مهمترین موضوعات جوامع و همچنین جامعۀ ما میباشد که از گذشته تا به امروز مورد بحث بوده است.اما اوضاع پزشکی و متخصصان پزشکی ایران در دوره پهلوی چگونه بوده است؟
رابرتگراهام، خبرنگار سابق روزنامه فایننشاال تایمز، در کتاب «ایران: سراب قدرت» مینویسد: «کمبود متخصصان پزشکی و پیراپزشکی چنان شدید بود که برای نمونه در فوریه سال ۱۹۷۶ میلادی [اسفند ۱۳۵۴ شمسی] آزمایشگاه بزرگترین بیمارستان دولتی آبادان [به علت نداشتن متخصصان لازم] تعطیل شد.»
در زمینه پزشکی، آمارهای دیگری نیز از دوره پهلوی موجود است؛ محمدعلی کاتوزیان، عضو دانشکده مطالعات شرقی دانشگاه آکسفورد، در کتاب «اقتصاد سیاسی ایران مدرن: استبداد و شبه مدرنیسم» مینویسد: «در سال ۱۳۵۵ -طبق آمار رسمی- یک پزشک برای هر ۳۰۰۰ نفر، یک دندانپزشک برای ۱۹۰۰۰ نفر و یک تخت بیمارستان برای هر ۷۱۱ نفر وجود داشت. اینها میانگینهای کل کشور هستند. نیمی از پزشکان، دندانپزشکان و تختهای بیمارستانی فقط در تهران بود.»
اما در رابطه با وضعیت پزشکی و بهداشتی مردم ایران در دوره پهلوی، سینتیا هُلمز، پژوهشگر آمریکایی و همسر ریچارد هلمز رئیس اسبق سیا و سفیر آمریکا در ایران، در پنج سال آخر حکومت پهلوی، در کتاب «خاطرات یک همسر سفیر در ایران» مینویسد: «بسیاری از جنبههای پیش پا افتاده بهداشت عمومی که ما بدیهی میدانیم، برای ایرانیان ناشناخته مانده بود. یکی از متخصصین کودکان تهران برایم تعریف میکرد که اگر به زنان یاد میدادند شیشههای شیر بچههای خود را پاکیزه نگاه دارند، نود و هشت درصد از مراجعهکنندگان به کلینیک او کاهش مییافت. او همچنین از زنان میخواست که پیش از خوردن میوه یا خوراندن آن به بچهها، آن را کاملاً بشویند زیرا در فصل تابستان عده زیادی بر اثر خوردن میوه نشسته به سختی بیمار میگردیدند. برای استقرار عادات بهداشتی راه درازی در پیش بود. از بیمارستانی در تهران بازدید کردم که در بخشهای متعدد آنجا کودکان زیادی بودند که ابزارهای کند یا کثیف ختنه شده بودند. عضو متورم آنها منظره بسیار دلخراشی بود. شانسِ داشتن نوزادی سالم در نواحی روستایی کم بود و اگر هم چنین نوزادی پیدا میشد، ختنه کردنش به این شیوه تقریباً همیشه منجر به بیماری کزاز میشد.»
البته نمیتوان مقصر این وضعیت نامطلوب در زمینه بهداشت و درمان را مردم دانست و قطعاً حکومتها در اینگونه مسائل باید پاسخگو باشند. اما جدا از این که مردم با مسائل بهداشتی آشنایی نداشتند، پزشکان نیز در حوزه تخصصیشان تعریف چندانی نداشتند.
در این باره اسدالله علم در یادداشتهای روزانۀ خود (سه شنبه ۲۲ فروردین ۱۳۵۱) مینویسد: «شب، اطبایی که چشم خانم عَلَم و علیاحضرت، ملکۀ پهلوی را عمل کردهاند مهمان من بودند. آنقدر از وضعِ بدِ طبیِ ما صحبت داشتند که واقعاً غرق عرق خجلت شدم. [یکی از آنان] میگفت: "بهعنوان نمونه، فیلم عمل چشمی را در دانشکدۀ پزشکی دانشگاه تهران به من نشان دادند که اگر سر آن عمل حاضر میبودم، ناچار بودم کار را از دست طبیبِ عملکننده بگیرم و خودم انجام دهم، چون مطمئن بودم با این عمل، مریض را کور میکند."»
پزشکان ایرانی در دوران پهلوی به حدی ناتوان بودند که گویا تنها کاری که به خوبی میتوانستند انجام دهند، گرفتن عکس یادگاری بود. حتی اگر در فضای مجازی و اینترنت در مورد وضعیت پزشکی آن دوره جستوجو کنیم، تنها چیزی که به چشم میخورد تعداد بالایی از عکسهای دست جمعی پزشکان و پرستاران خوش لباس است که لبخند زدهاند. اما وضعیت پزشکی ایران قبل از انقلاب اسلامی آنقدر فاجعه بود که مجبور بودیم از هند و پاکستان و بنگلادش پزشک وارد کنیم.
اما در عصر حاضر، ایران در عرصههای مختلف علمی خصوصاً پزشکی و داروسازی به پیشرفتهای چشمگیری دست یافته است. به عنوان مثال رتبه ۱۵ پزشکی جهان و رتبه ۹ علم داروسازی جهان متعلق به ایران است. همینطور گفتنی است، در دو سال اخیر در دولت آقای رئیسی، به گفته رحیمی، معاون توسعه مدیریت و منابع وزارت بهداشت، ۵۲۰ طرح درمانی با ظرفیت بالغ بر ۱۶هزار تختبیمارستانی در قالب طرح احداث، تکمیل، توسعه و بهسازی تختهای بیمارستانی و همچنین پروژههای طرح تحول نظامِ سلامت شامل توسعه و بهسازی بخش اورژانس، بلوکهای زایمانی، احداث کلینیکهای ویژه و... تکمیل و به بهرهبرداری رسیده است. در این باره میتوان به احداث بیمارستانهای مهدی و غدیر در تهران، بیمارستان شهید سلیمانی در فردیس، بیمارستان امام خمینی(ره) در شهریار و همینطور به بیمارستان شهید سلیمانی در بَهمَئی در استان کهگلویه و بویراحمد اشاره کرد.#باشگاه_خبرنگاران_توانا #پهلوی
12:52 - 16 بهمن 1402
1 پاسخ
تازه ترین اخبار
- جاری شدن سیلاب در روستای کلاته بالا بخش درح
- حفظ وحدت ملی و حضور در صحنه تجمعات یک تکلیف همگانی است
- برگزاری نماز و دعای استغاثه به امام زمان در شیراز
- مردم اردبیل در سی و سومین روز جنگ تحمیلی، صحنههایی ماندگار آفریدند
- امشب در خیابانهای خرمآباد جای سوزن انداختن نیست
- لشکرکشی شبانه لرها در شب سیودوم
- مردم غیور کمیجان امشب هم سر قرار آمدند
- فیلم | مراغه ای ها ثابت قدم پای وطن
- سیل جمعیت مردم در اجتماع امشب خیابانهای ملارد
- تعداد مسافران نوروزی در کشور به ۲۷ میلیون نفر رسید