توهم قدرت و پیروزی؛ خطایی است که دشمن را نابود میکند
غرور و احساس بینیازی، بارها دشمنان حق را به این باور رسانده که قدرت و پیروزی همیشه در اختیار آنهاست، اما آیات ۴۸ تا ۵۶ سوره زمر با اشاره به سرگذشت طغیانگران یادآوری میکند که همین توهم، آغاز سقوط است و آنان که نعمت و توانایی را تنها محصول قدرت خود میبینند، سرانجام گرفتار نتیجه اعمالشان خواهند شد.
گروه قرآن و فعالیتهای دینی خبرگزاری فارس: انسان هنگامی که خود را بینیاز ببیند، معمولاً نقطه آغاز سقوطش فرا میرسد. قرآن در آیات ۴۸ تا ۵۶ سوره زمر، تصویری روشن از این حقیقت ارائه میکند، تصویری از انسانی که به دستاوردها، دانش، امکانات و تواناییهای خود مغرور میشود، در برابر خدا میایستد، راه طغیان را برمیگزیند و سرانجام در برابر نتیجه اعمال خود گرفتار میشود.در تفسیر المیزان، این آیات تنها بیان یک حادثه تاریخی یا سرگذشت گروهی خاص نیست، بلکه سنتی فراگیر را توضیح میدهد که در همه دورانها تکرار میشود سنتی که بارها درباره جبهههای باطل و دشمنان حق دیده شده است.علمی که به جای هدایت، ابزار غرور شدآیات با اشاره به حال انسان آغاز میشود، هنگامی که سختی و گرفتاری به او میرسد خدا را میخواند، اما وقتی نعمت و گشایش نصیبش میشود، مسیرش تغییر میکند. قرآن میفرماید که «إِنَّمَا أُوتِيتُهُ عَلَىٰ عِلْمٍ»؛ یعنی انسان میگوید این نعمت را به سبب دانش و شایستگی خود به دست آوردهام.مقصود از این علم، لزوماً دانش حقیقی نیست بلکه حالتی از خودبینی و اعتماد افراطی به تواناییهای ظاهری است. انسان گمان میکند آنچه دارد فقط محصول تدبیر و محاسبه شخصی اوست و ارتباطی با مشیت الهی ندارد. او اسباب را میبیند اما سببساز را فراموش میکند.
همین مسئله یکی از خطرناکترین ویژگیهای جبهه باطل است. دشمن معمولاً هنگامی که به امکانات رسانهای، نظامی، اقتصادی یا علمی دست پیدا میکند، دچار توهم قدرت میشود. احساس میکند میتواند همه چیز را مدیریت کند و هیچ قدرتی فراتر از اراده او وجود ندارد. اما قرآن نشان میدهد چنین تصوری آغاز انحراف است زیرا علم اگر از ایمان جدا شود، به جای آنکه ابزار هدایت باشد، وسیله غرور و طغیان خواهد شد.تاریخ نیز بارها این حقیقت را نشان داده است، قدرتهایی که روزی تصور میکردند جهان را در اختیار دارند، در اثر همین غرور راه سقوط را پیمودند.دشمن در لحظه قدرت، به هلاکت نزدیکتر استپس از بیان روحیه غرور، قرآن به سرنوشت صاحبان چنین تفکری اشاره میکند. آیات یادآوری میکند که اقوام پیشین نیز همین سخنان را بر زبان آوردند، اما آنچه اندوخته بودند سودی به حالشان نداشت و ناگهان گرفتار نتیجه اعمال خود شدند.قرآن میان عمل انسان و سرنوشت او رابطهای واقعی برقرار میکند. مجازات الهی صرفاً یک واکنش ناگهانی نیست، بلکه محصول طبیعی مسیری است که انسان انتخاب میکند. هنگامی که ظلم، فساد و طغیان به یک جریان دائمی تبدیل شود، جامعه زمینه سقوط خود را فراهم میکند.نکته قابل توجه این است که قرآن نمیگوید هلاکت فقط از بیرون بر دشمن تحمیل میشود، بلکه بخش مهمی از نابودی از درون خود او آغاز میشود. غرور، حقیقتبینی را از بین میبرد، قدرت تشخیص را کاهش میدهد و انسان را گرفتار خطاهای بزرگ میکند.جبهههای باطل غالباً در اوج اقتدار، شکست را دور میبینند، اما همان زمان ممکن است بیش از هر دوره دیگری به سقوط نزدیک شده باشند. زیرا قدرت بدون حقیقت، توانایی حفظ خود را ندارد.
در رحمت باز بود، اما عبرتی گرفته نشددر بخش بعدی، لحن آیات تغییر میکند. پس از هشدارهای سخت، ناگهان فضای رحمت و بازگشت مطرح میشود. خداوند میفرماید که «قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَىٰ أَنْفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ...» به بندگان من که بر خود اسراف و ستم کردهاند بگو از رحمت خدا ناامید نشوند.علامه طباطبایی این آیه را از گستردهترین آیات رحمت قرآن میداند. حتی پس از بیان طغیان، غرور و انحراف، راه بازگشت بسته نشده است. خداوند پیش از رسیدن عذاب، فرصت میدهد، هشدار میدهد و دعوت به توبه میکند.اما مشکل دشمنان حق معمولاً ناآگاهی صرف نیست، بلکه نخواستن حقیقت است. آنها نشانهها را میبینند اما نمیپذیرند، هشدارها را میشنوند اما جدی نمیگیرند. به همین دلیل لحظهای میرسد که حسرت جای فرصت را میگیرد.آیات پایانی این بخش صحنهای از پشیمانی را ترسیم میکند، انسانی که میگوید که «يَا حَسْرَتَىٰ عَلَىٰ مَا فَرَّطْتُ فِي جَنْبِ اللَّهِ» افسوس بر کوتاهیهایی که در برابر فرمان خدا انجام دادم. اما این حسرت زمانی بیان میشود که فرصت عمل از بین رفته است.پیام این آیات تنها مربوط به اقوام گذشته نیست. قرآن یک قانون همیشگی را بیان میکند، اینکه غرور بر دانش و قدرت، انسان را به طغیان میکشاند، طغیان، زمینه هلاکت را فراهم میکند و خدا پیش از مجازات، بارها راه بازگشت را میگشاید. اما آنان که از این فرصت درس نگیرند، سرانجام در برابر حقیقتی قرار میگیرند که دیگر راه گریزی از آن نیست.تلاوت این آیات را که در صفحه ۴۶۴ قرآن کریم واقع است، ببینید و بشنوید.
۵ MB
03:06 - 3 خرداد 1405
0 بازدید
