دشمن اگر نتواند جبهه حق را شکست دهد، اختلاف میاندازد
آیات ۲ و ۳ سوره نشان میدهد که دشمنان حق گاهی بهجای رویارویی مستقیم با حقیقت، مسیر اختلاف و انحراف را انتخاب میکنند، همان حقیقتی که میتوان آن را در این جمله خلاصه کرد که دشمن هرجا نتواند جبهه حق را حذف کند، بذر اختلاف میپاشد.
گروه قرآن و فعالیتهای دینی خبرگزاری فارس: قرآن در پایان سوره ص و آغاز سوره زمر، صحنهای روشن از تقابل حق و باطل ترسیم میکند، صحنهای که در آن دشمنان نه به دلیل کمبود نشانه و دلیل، بلکه به دلیل روحیه استکبار، حسادت و دنیاطلبی در برابر حق میایستند.این آیات نشان میدهد که مسیر دشمنی با حق، تنها به انکار ختم نمیشود، بلکه مرحله به مرحله به بیتوجهی نسبت به آیات الهی، ایجاد تفرقه و در نهایت گرفتار شدن در عذاب و مجازات الهی میرسد. علامه طباطبایی در تفسیر المیزان نیز این آیات را صرفاً گزارش یک رخداد تاریخی نمیداند، بلکه آنها را قانونی همیشگی در سنت الهی معرفی میکند.از تکبر تا سقوط، آغاز شکست دشمنآیات پایانی سوره ص ماجرای سرپیچی ابلیس از فرمان الهی را ادامه میدهد. هنگامی که خداوند او را به سبب تکبر و نافرمانی از درگاه خود میراند، ابلیس درخواست مهلت میکند و تصمیم میگیرد انسانها را گمراه سازد، اما خداوند در برابر این ادعا، حقیقتی قطعی را بیان میکند که «جهنم را از تو و هر کس از تو پیروی کند پر خواهم کرد.»مجازات ابلیس و پیروان او صرفاً یک واکنش انتقامجویانه نیست، بلکه نتیجه طبیعی انتخاب و مسیر آنهاست. آنان با اختیار خود راه دشمنی با حق را برمیگزینند و در حقیقت، خود زمینه عذاب خویش را فراهم میکنند.این نکته در شناخت دشمن اهمیت زیادی دارد بسیاری تصور میکنند قدرت دشمن از توانایی ذاتی او ناشی میشود، اما قرآن نشان میدهد حتی ابلیس با آن همه ادعا نیز خارج از اراده الهی قدرتی ندارد. او تنها دعوت میکند و انسانها خود مسیر را انتخاب میکنند. بنابراین قدرت دشمن پیش از آنکه واقعی باشد، تا حد زیادی وابسته به پذیرش و همراهی انسانهاست.
خطر بزرگ، دیدن حقیقت و نادیده گرفتن آنیکی از مهمترین محورهای این آیات، مسئله بیاعتنایی نسبت به نشانههای الهی است. در ادامه سوره ص، پیامبر مأمور میشود اعلام کند که برای رساندن این پیام هیچ پاداشی طلب نمیکند و قرآن چیزی جز تذکری برای جهانیان نیست.در نگاه نخست ممکن است تصور شود مشکل مخالفان پیامبر کمبود دلیل و برهان بوده است، اما المیزان نگاه دیگری ارائه میکند. علامه معتقد است مخالفان حقیقت را میدیدند، نشانهها را میشناختند و حتی به صداقت پیامبر آگاه بودند اما مشکل اصلی آنها نخواستن پذیرش حق بود.این مسئله در طول تاریخ تکرار شده است. دشمنان حق معمولاً در مرحله نخست حقیقت را انکار نمیکنند، بلکه تلاش میکنند اهمیت آن را کمرنگ جلوه دهند. بیتوجهی به آیات الهی همیشه به معنای ندیدن نیست، گاهی انسان حقیقت را میبیند اما به سبب منافع شخصی، تعصب یا غرور، از کنار آن عبور میکند.قرآن در آغاز سوره زمر نیز همین حقیقت را یادآور میشود و میفرماید که کتاب از سوی خدای عزیز و حکیم نازل شده است و عبادت باید خالصانه برای خدا باشد. تأکید بر اخلاص نشان میدهد که بسیاری از انحرافها از جایی آغاز میشود که انگیزههای غیرالهی وارد میدان میشوند.اختلاف، سلاح همیشگی دشمنانیکی از محورهای مهم آیات آغازین سوره زمر، نقد تفکر مشرکان است. آنها برای توجیه رفتار خود میگفتند که بتها را تنها برای نزدیک شدن به خدا میپرستند. ظاهر سخن آنان مذهبی و معنوی بود، اما حقیقت آن نوعی انحراف در مسیر توحید به شمار میرفت.
مشرکان با ایجاد واسطههای ساختگی میان انسان و خدا، جامعه را دچار تفرقه فکری و اعتقادی میکردند. این مسئله تنها یک اختلاف عقیدتی ساده نبود، بلکه زمینهای برای چنددستگی اجتماعی نیز ایجاد میکرد.دشمن وقتی نمیتواند حقیقت را نابود کند، آن را تکهتکه میکنددر بسیاری از جریانهای باطل، نابودی مستقیم حقیقت ممکن نیست، بنابراین مسیر دیگری انتخاب میشود، ایجاد اختلاف، تحریف مفاهیم و پراکندگی فکری. دشمن میکوشد به جای مقابله آشکار با اصل حقیقت، برداشتهای متعدد و متناقض از آن بسازد تا جامعه دچار سردرگمی شود.این روش در تاریخ بارها تکرار شده است. گاهی با ایجاد تعصبهای قومی، گاهی با ساختن چهرههای مقدس جعلی و گاهی با وارد کردن منافع شخصی به عرصه دین. نتیجه همه آنها یک چیز است، دور شدن جامعه از محور اصلی حق.عاقبت دشمنی با حق، بازگشت به نتیجه اعمالجمعبندی این آیات نشان میدهد که دشمنی با حق یک مسیر تدریجی دارد، ابتدا تکبر شکل میگیرد، سپس بیتوجهی به نشانههای الهی رخ میدهد و در مرحله بعد اختلاف و انحراف گسترش مییابد. اما پایان این مسیر از نگاه قرآن روشن است.در منطق قرآن، مجازات دشمنان تنها یک حادثه در پایان راه نیست، بلکه از همان آغاز در درون مسیر آنها جریان دارد. کسی که از حقیقت فاصله میگیرد، آرامآرام گرفتار تاریکی، تردید و پراکندگی میشود و در نهایت به سرانجامی میرسد که خود آن را انتخاب کرده است.پیام اصلی این آیات آن است که حق برای پیروزی نیازمند غوغا و هیاهو نیست، حقیقت روشن است و دشمن هر اندازه برای خاموش کردن آن تلاش کند، در نهایت بیش از همه، خود در دام انتخابهایش گرفتار خواهد شد.تلاوت این آیات را که در صفحه ۴۵۸ قرآن کریم واقع است، ببینید و بشنوید.
۴ MB
01:14 - 28 اردیبهشت 1405
0 بازدید
