پشت پرده رقابت دو غول زرهی جهان
تانکهای آمریکایی «ام۱ آبرامز» و روسی «تی-۹۰» بر پایه دو فلسفه کاملاً متفاوت از جنگ زرهی طراحی شدهاند.
به گزارش گروه علم و پیشرفت خبرگزاری فارس به نقل از اینترستینگانجینیرینگ، تانک آمریکایی «ام۱ آبرامز» و تانک روسی «تی-۹۰» سالهاست به نماد توان زرهی دو قدرت نظامی جهان تبدیل شدهاند. هر دو در میدانهای نبرد واقعی حضور داشتهاند و هر دو بارها بهروزرسانی شدهاند، اما شباهت ظاهری آنها نباید باعث شود تصور کنیم بر پایه یک فلسفه طراحی ساخته شدهاند. آمریکا و روسیه در توسعه این دو تانک، مسیرهای کاملاً متفاوتی را برگزیدهاند؛ یکی فناوریهای پیشرفته را در اولویت قرار داده و دیگری بر چابکی، هزینه کمتر و تحرک بیشتر تمرکز کرده است.آبرامز از ابتدا با این ایده شکل گرفت که حتی در صورت آسیب دیدن تانک، شانس زنده ماندن خدمه تا حد ممکن حفظ شود. به همین دلیل، مهمات اصلی آن در محفظهای جداگانه و زرهی نگهداری میشود تا در صورت انفجار، موج آن به بیرون هدایت شود. در مقابل، تی-۹۰ که ریشه در خانواده تانکهای شوروی دارد، از طراحی فشردهتری بهره میبرد و مهمات را در سامانه بارگذار خودکار زیر برجک جای داده است؛ رویکردی که به کاهش ابعاد و وزن تانک کمک میکند، اما از دید برخی تحلیلگران میتواند در صورت نفوذ زره، ریسک بیشتری برای خدمه ایجاد کند.
در بخش تسلیحات، آبرامز به توپ ۱۲۰ میلیمتری و تی-۹۰ به توپ ۱۲۵ میلیمتری مجهز است. با این حال، تفاوت اصلی در فلسفه استفاده از این سلاحهاست. آبرامز همچنان از گلولهگذاری دستی استفاده میکند و به خدمه چهار نفره نیاز دارد، در حالی که تی-۹۰ با بهرهگیری از بارگذار خودکار، تعداد خدمه را به سه نفر کاهش داده و امکان شلیک موشکهای هدایتشونده از داخل لوله توپ را نیز فراهم کرده است.
در حوزه تحرک نیز دو رویکرد متفاوت دیده میشود. آبرامز با وجود وزن بیش از ۶۰ تن، از موتور توربین گازی ۱۵۰۰ اسببخاری استفاده میکند که شتاب و توان حرکتی بالایی به آن میدهد، اما بهای این توان، مصرف سوخت زیاد و نیاز لجستیکی سنگین است. در سوی دیگر، تی-۹۰ به موتور دیزلی متکی است؛ انتخابی که مصرف سوخت کمتری دارد و جابهجایی تانک را روی پلها، خطوط ریلی و مسیرهای طولانی آسانتر میکند. وزن کمتر تی-۹۰ نیز در بسیاری از مناطق، انعطاف عملیاتی بیشتری در اختیار نیروهای استفادهکننده قرار میدهد.
جنگ اوکراین تصویر واقعبینانهتری از عملکرد این دو تانک ارائه کرده است. هم آبرامز و هم تی-۹۰ در برابر تهدیدهایی مانند پهپادهای انتحاری، موشکهای ضدتانک، توپخانه و مین آسیبپذیر بودهاند. این نبردها نشان داد که دوران برتری مطلق یک تانک بر میدان نبرد به سر آمده و حتی پیشرفتهترین خودروهای زرهی نیز بدون پشتیبانی پهپادها، شناسایی، جنگ الکترونیک و سامانههای فرماندهی و کنترل، نمیتوانند به تنهایی سرنوشت نبرد را تغییر دهند.برنده نهایی کدام است؟پاسخ به این سؤال ساده نیست. اگر معیار، حفاظت از خدمه، تجهیزات الکترونیکی پیشرفته و شبکهمحوری باشد، آبرامز در برخی زمینهها برتری دارد. اما اگر هزینه عملیاتی، مصرف سوخت، سهولت جابهجایی و تحرک راهبردی مدنظر باشد، تی-۹۰ مزیتهای قابل توجهی ارائه میکند.
واقعیت این است که کارایی هر دو تانک بیش از آنکه به مشخصات روی کاغذ وابسته باشد، به نحوه بهکارگیری آنها در یک سامانه رزمی یکپارچه و شرایط واقعی میدان نبرد بستگی دارد. رقابت میان آبرامز و تی-۹۰ همچنین نشاندهنده یک تحول بزرگتر در دنیای نظامی است؛ تغییری که آینده تانکهای اصلی میدان نبرد را زیر سؤال برده است. گسترش پهپادهای ارزانقیمت، مهمات سرگردان و سامانههای شناسایی پیشرفته باعث شده ارتشها به دنبال نسل جدیدی از تانکها با سامانههای دفاع فعال قویتر، هوش مصنوعی و حتی قابلیت همکاری مستقیم با پهپادها باشند. برخی تحلیلگران معتقدند تانکها همچنان نقش مهمی در عملیات زمینی خواهند داشت، اما دیگر بهعنوان پادشاه بلامنازع میدان نبرد شناخته نمیشوند و ناچارند خود را با عصر جنگهای شبکهمحور و تهدیدهای همهجانبه تطبیق دهند.
#تانک_آبرامز #تی90 #جنگ_اوکراین #صنایع_دفاعی #تجهیزات_نظامی #فناوری_نظامی #جنگ_مدرن #پهپاد #روسیه #آمریکا #زرهی #تحلیل_نظامیآخرین مطالب حوزه فناوری را در صفحه اصلی «علم و پیشرفت» بخوانید.
01:17 - 1 جولای 2026
