اینترنت کشورها در شرایط غیرعادی چگونه است؟
در جهان امروز، اینترنت بهعنوان یکی از زیرساختهای حیاتی ارتباطی، در ظاهر با اصل آزادی دسترسی شناخته میشود، اما تجربه کشورها نشان میدهد این آزادی همواره مطلق نیست.
گروه علم و پیشرفت خبرگزاری فارس- اینترنت در هیچ نقطهای از جهان یک بستر کاملاً رها و بدون کنترل نیست. همان کشورهایی که از آزادی جریان اطلاعات دفاع میکنند، در لحظهای که پای امنیت ملی به میان میآید، سازوکارهای قانونی مشخصی برای محدودسازی، کنترل و حتی قطع بخشی از ارتباطات دیجیتال دارند. از ایالات متحده تا اروپا، تجربه نشان داده که اینترنت در شرایط بحران، نه یک حق مطلق، بلکه ابزاری قابل مدیریت در چارچوب قانون است؛ چارچوبی که به دولتها اجازه میدهد در مواجهه با تهدیدات جدی، دست به مداخله بزنند.
امنیت ملی بالاتر از اینترنتدر نظامهای حقوقی غربی، اینترنت نه یک حق مطلق، بلکه بخشی از زیرساختهای حیاتی تلقی میشود که در شرایط تهدید میتواند تحت محدودیت قرار بگیرد. در این چارچوب، امنیت ملی بهعنوان یک اصل بالادستی تعریف شده که در مواقع اضطراری میتواند بر آزادیهای ارتباطی و جریان آزاد اطلاعات تقدم پیدا کند.در ایالات متحده، این رویکرد بهطور صریح در قوانین ارتباطی دیده میشود. بر اساس بخش 706 از «1934 Communications Act of»، رئیسجمهور در زمان جنگ یا تهدید ملی اختیار دارد کنترل یا تعطیلی برخی ارتباطات الکترونیکی را در دست بگیرد.همین منطق پس از حملات ۱۱سپتامبر نیز تقویت شد. قانون «یواسای پاتریوتاکت دامنه اختیارات دولت در نظارت و کنترل ارتباطات دیجیتال را بهطور چشمگیری گسترش داد و به نهادهای امنیتی اجازه دسترسی گستردهتری به دادههای کاربران داد.در سطح تحلیلی، نهادهای رسمی آمریکایی نیز تأکید میکنند که زیرساختهای ارتباطی بخشی از زیرساخت حیاتی هستند و در شرایط بحران میتوانند تحت کنترل دولت قرار بگیرند.
در اروپا نیز همین رویکرد در قالب قوانین تنظیمگری دیجیتال دیده میشود. در قانون بازارهای دیجیتال، علاوه بر الزام پلتفرمها به مدیریت محتوا، در شرایط تهدیدات جدی سازوکارهایی برای مداخله سریع دولتها و نهادهای اروپایی در نظر گرفته شده است.همچنین در چارچوب دستورالعمل امنیت شبکه و اطلاعات امنیت شبکهها و سیستمهای اطلاعاتی بهعنوان بخشی از امنیت ملی تعریف شده و کشورها موظفاند در صورت بروز بحران، اقدامات لازم، شامل محدودسازی خدمات را اجرا کنند.
نمونه های واقعی از اقدام کشورها درمورد اینترنتبرای درک بهتر کافی است به چند نمونه واقعی از آمریکا و اروپا نگاه کنیم؛ مواردی که نشان میدهد دولتها در شرایط بحران، از ابزارهای قانونی خود برای کنترل فضا استفاده میکنند.در جریان ناآرامیهای سال ۲۰۲۳ در فرانسه، که پس از کشته شدن یک نوجوان ۱۷ ساله به نام «نائل» توسط پلیس رخ داد، دولت این کشور بهطور جدی بررسی کرد که دسترسی به برخی شبکههای اجتماعی را بهصورت موقت محدود کند. هدف از این اقدام، جلوگیری از گسترش خشونت و هماهنگی سریع معترضان از طریق پلتفرمها اعلام شد.در سال ۲۰۱۱ و در اوج ناآرامیهای گسترده در انگلیس، دولت این کشور بهطور جدی بررسی کرد که دسترسی به شبکههای اجتماعی مانند بلکبریمسنجر و سایر پلتفرمها را محدود کند. مقامات اعلام کردند این ابزارها برای هماهنگی سریع معترضان و گسترش خشونت مورد استفاده قرار گرفتهاند و به همین دلیل، امکان مداخله در آنها در دستور کار قرار گرفت.در سال ۲۰۲۲، در پی آغاز جنگ در اکراین، اتحادیه اروپا بهصورت رسمی پخش رسانههای دولتی روسیه مانند آرتی و اسپوتنیک را در کشورهای عضو ممنوع کرد. این تصمیم با هدف مقابله با آنچه جنگ اطلاعاتی و تهدید امنیتی خوانده شد، اتخاذ و عملاً دسترسی به این منابع در سطح اروپا محدود شد.در سال ۲۰۱۵، پس از تیراندازی چندفرد و کشتن ۱۷نفر در پاریس، دولت فرانسه اختیارات گستردهتری برای مسدودسازی وبسایتهای مرتبط با تروریسم بهدست آورد و بدون نیاز به حکم قضایی، دهها وبسایت را فیلتر کرد.
در آمریکا، پس از حادثه ۱۱سپتامبر، نهادهای امنیتی به اختیارات گستردهتری برای دسترسی به دادههای ارتباطی و رصد فعالیتهای آنلاین دست یافتند؛ اقدامی که با هدف جلوگیری از تهدیدات بعدی انجام شد.
اینترنت آزاد، اما نه در روزهای بحرانمرور تجربه کشورهای دیگر نشان میدهد اینترنت آزاد بیش از آنکه یک اصل مطلق باشد، یک وضعیت مشروط به شرایط عادی است. همان دولتهایی که در زمان ثبات از آزادی جریان اطلاعات دفاع میکنند، در لحظهای که پای بحرانهای امنیتی، ناآرامیهای گسترده یا تهدیدات جدی به میان میآید، بهسرعت به سمت کنترل فضا حرکت میکنند؛ چه از مسیر محدودسازی پلتفرمها، چه از طریق حذف و مدیریت محتوا و چه با گسترش نظارت بر ارتباطات.در این میان، تفاوت اصلی در سازوکار مداخله است. در آمریکا و اروپا، این اقدامات معمولاً بر پایه قوانین از پیش تعریفشده، اختیارات مشخص و فرآیندهای رسمی انجام میشود؛ یعنی دولتها ابزارهای لازم برای شرایط اضطراری را از قبل در چارچوب قانون طراحی کردهاند و در زمان بحران، همان ابزارها را فعال میکنند. در ایران نیز تصمیمگیری درباره محدودسازی اینترنت، عمدتاً در بستر شرایط امنیتی و در واکنش به تهدیدات یا وضعیتهای خاص صورت میگیرد. با این حال، نقطه کانونی بحث، نه اصل این مداخلات، بلکه نحوه اجرا، شفافیت تصمیمگیری و چارچوب قانونی آنهاست؛ اینکه این اقدامات تا چه حد مبتنی بر قواعد روشن، قابل پیشبینی و پاسخگو هستند.
#اینترنت #امنیت_ملی #مدیریت_بحران #سیاست_دیجیتال #حکمرانی_فضای_مجازی #اروپا #آمریکا #زیرساخت_دیجیتال #حقوق_اینترنت #فضای_مجازی--------------------آخرین مطالب حوزه فناوری را در صفحه اصلی «علم و پیشرفت» بخوانید.
14:49 - 3 اردیبهشت 1405
0 بازدید
