فرهنگ کردستان در مسیر فرهنگ اصیل ایرانی
یکی از فرهنگهایی که در ایران خاص و نمونه است، فرهنگ مردمان کرد است که هیچ ایرانی پیدا نمیشود که دوستدار این فرهنگ اصیل نباشد تا آنجاییکه ایرانیها، کردستان را سرزمین فرهنگ و هنر میدانند.
خبرگزاری فارس کردستان، هرگاه انسان بخواهد فرهنگ و ادب یک ملت و صاحبان آن فرهنگ را خوب بشناسد باید به موارد زیر اهمیت دهد اول: مطالعه آثار کلاسیک دینی و مذهبی آن فرهنگ، دوم: مطالعه داستان و قصههای فولکلور آن فرهنگ، سوم: مطالعه آثار تحقیقی و پژوهشی که در خصوص فرهنگ و ادب آن ملت نوشته شده است. و تنها در اینصورت است که تاریخ یک فرهنگ برای آن جامعه هویدا میشود. روشن است که، پیشرفت و توسعه فرهنگی یکی از شاخصهای بارز و اصلی در خودباوری هر جامعهای است، توسعه فرهنگی در قالب اهمیت دادن به ارزشهای بومی، محلی و ملی، باید بتواند از طریق معرفی فرهنگ اصیل به مطالبات و نیازهای فردی جامعه خود پاسخ دهد. یکی از اصلیترین راهکارها در مسیر توسعه گفتمان فرهنگی، نگاه ویژه و بررسی و تحقیق میدانی یک فرهنگ اصیل در سطح یک جامعه، به عنوان الگو ی پایدار توسعه فرهنگی آن جامعه است. بنابراین بررسی ویژگیهای ذاتی فرهنگ کردستان به عنوان یک فرهنگ شاخص و ملی در سرزمین تاریخی ایران، آن مقولهای است که در این مقال میگنجد. ویژگیهای بارز فرهنگ کردستان یکی از فرهنگهایی که در ایران خاص و نمونه است، فرهنگ مردمان کرد است که هیچ ایرانی پیدا نمیشود که دوستدار این فرهنگ اصیل نباشد تا آنجاییکه ایرانیها، کردستان را سرزمین فرهنگ و هنر میدانند.
کردها، میراثدار و وارث فرهنگی درخشان و ریشهای هستند که عموم پژوهشگران فرهنگی کشور میتوانند با مطالعه کتابهای حوزه تاریخ و فرهنگ کردستان به نقش برجسته این فرهنگ ویژه در خاص بودن، تاریخ و تمدن اصیل ایران پی ببرند بدون شک کردستان یکی از قطبهای فرهنگی ایران اسلامی است زیرا اگر آیتمهای فرهنگی آن آنالیز شود از دست تمام پژوهشگران فرهنگی نمره قبولی خواهد گرفت. هر چند ضروری است بدانیم که کردها در طول تاریخ چند هزار ساله خود نشان دادهاند که نگهبان شایسته سنتهای اصیل و دوستدار ایران و فرهنگ ایرانیاند. فرهنگ کردها با قدمت درخشانی که در خود دارد سینه به سینه و نسل به نسل با وجود عواملی چون جنگ و تغییر حکومتها در ایران، به آیندگان منتقل شده و هیچگاه خردهفرهنگهای بیرونی و غربی نتوانسته است موجودیت و حیات آنرا تهدید کند و علاوه بر تاثیرناپذیری از هیچ قومی، توانسته است بر بسیاری از فرهنگهای دیگر اثر بگذارد. آنچه که باعث شده فرهنگ کردها در ایران متمایز باشد ویژگیهایی درونزای آن است که در وجود این فرهنگ اصیل نهادینه شده است و به صورت اختصار به مهمترین این موارد اشاره میشود. زبان زبان کردی یکی از زبانهای زنده و پویا در جهان است که از جایگاه ویژهای از منظر زبانشناسان برخوردار است و دارای گویشهای مختلف است.
شعر شالوده بخش زایشی هر زبانی تخیلات، آرمانها، عواطف و احساساتی است که در بخش ادبیات آن زبان مورد بحث قرار میگیرد و یکی از عمدهترین اصول ادبیات ملتها، این است که نوگرا باشد و در هر عصری با نگاهی تازه به سوی آینده در حرکت باشد شعر کُردی دارای سابقه و قدمت و اعتبار ارزشمندی است و هیچگاه از احساس، عاطفه، روح و معنویت، عرفان و زیبایی دور نبوده است؛ برای نمونه و به صورت خاص و ویژه، شاعران معاصر ادبیات کردی در شعرهایشان با درون مایههای انسانی و عاشقانه، همواره به بیان احساسات بشری و برابرطلبی جامعه اهتمام ورزیده و ضمن بیان مطالبات مردم کُرد که حقگویی و برابری و عشق و نفی خشونت بوده، دفاع از مظلومان جهان و مقابله با زورگویان را هم مورد توجه جدی قرار دادهاند. در تاریخ ادبیات کردی شاعران زیادی وجود دارند که هر کدام سبک خاصی را در این عرصه از خود به جا گذاشتهاند و آثارشان گویای این ادعاست؛ اما شاعرانی مانند «وفایی»، «مهحوی»، «نالی»، «شیرکو بیکس»، «ههژار»، «هیمن» و ... از آن دسته شاعرانی هستند که هیچگاه به بوته فراموشی سپرده نخواهند شد و در تاریخ ادبیات کردی به نیکی از آنها یاد میشود. لباس و پوشش یکی از گنجهای جذاب که فرهنگ کردستان را مانند گلهای لاله و داوودی، رنگین و زیبا نشان میدهد پوشش مردمان کرد و لباس کردی است و از روی پوشش مردمان کرد میتوان فرهنگ و ریشه تاریخی آنان را باور کرد، کردها با لباسشان، معرف فرهنگ قدمت دار خود در نزد جهانیان هستند.
بدون شک؛ لباس کردی شناسنامه فرهنگ کردها بوده و دارای ویژگیهایی کلی مانند تطابق با موازین شرعی و اسلامی، آراستگی و زیبایی ظاهری، ریشهدار بودن، تناسب و همگونی با دیگر هنرهای فرهنگ کردها و تنوع در رنگ و طراحی است لازم به ذکر است که تکامل لباس کردی کاملاً مناسب با وضعیت اقلیمی مناطق کردنشین بوده و نوع نگرش موسیقی کردی در میان مردم کردستان، دارای یک پیوند ناگسستنی با زندگی روزمره آنان است. بخشی از موسیقی فولکلور کردی مربوط به داستانها میشود و ترانهها، به دو بخش قهرمانی و دلدادگی قابل تقسیم هستند. در ترانههای قهرمانی، به دلاوریها و مبارزه طلبیهای یک قهرمان پرداخته میشود و در ترانههای دلدادگی، جنبههای رمانتیک و عاشقانه بین دو شخص بیان میشود. این شیوایی در ترانهها سبب جذابیت موسیقی کردی شده است به گونهای که کسانی که کرد زبان نیستند به پویایی و دلنشین بودن ترانههای کردی اعتراف کردهاند. رقص کردی (ههلپهرکی) ههلپهرکی جلوهای از فرهنگ ناب کردستان میباشد. در میان دهها خصلت فرهنگی کردستان، یکی از جلوههای ناب در فرهنگ کردها، رقص کردی (ههلپهرکی) میباشد که اگر همراه با موسیقی مخصوص آن به نمایش درآید، نه تنها ایرانیان بلکه همه جهانیان را به تعظیم در مقابل این هنر یگانه و بیبدیل وا میدارد.
رقص کردی یکی از ریشهدارترین و کهنترین رقصها میباشد و به دلیل شرایط خاص تاریخی، رقص کردی در واقع یک رقص رزمی میباشد که دارای شکوه و اقتداری خاص بوده و نماد یکپارچگی، وحدت و برادری مردمان غیور کرد در تمامی ادوار بوده است در میان مردم کردستان رقص کردی از اهمیت ویژهای، در میان خانوادهها برخوردار است. به صورتی که در شادیهایشان از آن بهره میجویند و در تمام مراسمات ازدواج مرسوم و جزیی ریشهای، از آیین روز عروسی میباشد. جاذبههای گردشگری وجود جاذبههای گردشکری جذاب، تاریخی و قدمتدار، در شهرهای مناطق کردنشین، از اصالت ریشهای کردها سخن میگوید، کردستان سرزمینی است که آبیدر آن نماد بلندای هنر کردها، غار کرفتو عظمت قوم کرد، زریوار خروشان نماد صافی و پاکی مردمانش، اورامان شکوه فرهنگ کردستان، آربابا عروس کوهایش، چهلچشمه زلالی و صفای نامش، قلعههای زیویه و قمچقای همگام با تاریخش، قرآن نگل نماد ارادت و اعتقاد مردمانش به دین اسلام و پالنگان معرف زیبایی روستاهایش میباشد. به همین منوال، ضرورت معرفی پدیدههای تاریخی و طبیعی مردم کردستان، علاوه بر گسترش صنعت توریسم و پویایی اقتصادی منطقه، آیینه تمام نمای فرهنگ کردستان خواهد بود و از منظر اقتصادی، توجه به این مقوله طبیعی و خدادادی، سرمایهگذاری فرهنگی کردستان، به حساب میآید که با نگاه زیرکانه به آن، به سرمایهگذاری اقتصادی منجر میشود و در میان مدت، در کنار ترویج مطلوب فرهنگ کردها، شکوفا شدن صنعت گردشگری کردستان را به ارمغان خواهد آورد.
12:40 - 2 تیر 1397