از سفرهداری امام حسن علیهالسلام بگویید!
تربیت اخلاقی در محیط خانواده بیش از آنکه نیازمند آموزشهای کلامی باشد به تجربههای عملی وابسته است. بسیاری از والدین تلاش میکنند مفاهیمی مانند بخشش، جوانمردی و مسئولیتپذیری را از طریق نصیحت به فرزندان خود منتقل کنند. کودکان مفاهیم انتزاعی را به سختی درک میکنند و رفتار آنها بر اساس مشاهده اعمال والدین شکل میگیرد. در سیره امام حسن مجتبی، سفرهداری و باز بودن در خانه به روی میهمانان و نیازمندان علاوه بر فضیلت مند بودن، یک ابزار برای تربیت نسل و نهادینه کردن مفهوم فتوت در خانواده است.فتوت یا جوانمردی در عمل معنا پیدا میکند. وقتی خانهای محل رفتوآمد افراد مختلف جامعه باشد، فرزندان از نزدیک با نیازهای دیگران مواجه میشوند. در خانه امام حسن علیه السلام سفرهای که برای مهمانان و نیازمندان پهن میشد یک درس عملی برای کودکان بود. آنها میدیدند که پدرشان چگونه منابع مالی و غذای خانواده را با افراد غریبه به اشتراک میگذارد. این مشاهده مستقیم مالکیت انحصاری را در ذهن کودک میشکند. کودکی که میبیند دارایی خانه تنها به اعضای خانواده اختصاص ندارد خودمحوری را کنار میگذارد و یاد میگیرد که در برابر جامعه پیرامون خود مسئولیت دارد. خود این عمل جایگزین ساعتها بحث و استدلال درباره فضایل اخلاقی میشود.مشارکت فرزندان در فرایند پذیرایی از مهمانان بخش دیگری از این الگوی تربیتی است. سفرهداری نیازمند کار گروهی در درون خانه است. آماده کردن غذا، مرتب کردن محیط و خدمت به مهمان به اعضای خانواده وظایف مشخصی میدهد. وقتی یک کودک در خانه مسئولیت میپذیرد تا به یک فرد نیازمند یا مهمان خدمت کند مفهوم احترام به انسانها را به صورت واقعی تمرین میکند.
این کار مهارتهای ارتباطی او را توسعه میدهد و به او میآموزد که چگونه با افرادی خارج از خانواده تعامل کند. امام حسن علیه السلام با ایجاد چنین محیطی در خانه فرزندان خود را برای پذیرش نقشهای سنگین اجتماعی در آینده آماده میکرد. آنها از همین طریق یاد میگرفتند که انسان در برابر رنج دیگران وظیفه دارد و بیتفاوتی با اصول دین سازگار نیست.فرزندی که فتوت را در کنار سفره خانه میآموزد در بزرگسالی نیز این رویه را در روابط حرفهای خود اعمال میکند. رفتار شغلی و تصمیمات یک فرد ریشه در تجربیات دوران کودکی او دارد. کسی که در کودکی یاد گرفته است منافع خود را با دیگران گره بزند در بزرگسالی تبدیل به یک فرد انحصارطلب نمیشود. او در معاملات مالی و تصمیمگیریهای شغلی خود حقوق افراد ضعیفتر را در نظر میگیرد و اخلاق را فدای سود شخصی نمیکند. بنابراین سفرهداری در خانه یک سرمایهگذاری برای تربیت انسانهایی است که پایههای اجتماع را بر مبنای جوانمردی بنا میکنند.خانواده مدرن امروز دچار انزوای روانی است. آپارتماننشینی باعث شده تا درهای خانهها به روی جامعه بسته بماند. در این ساختار بسته فرزندان کمتر فرصت پیدا میکنند تا بخشش را به صورت عینی تجربه کنند. آنها منابع خانه را حق مسلم خود میدانند و این نگرش ریشه بسیاری از آسیبهای رفتاری است. بازگرداندن سنت سفرهداری به محیط خانواده حتی در مقیاسهای کوچک راهکاری برای خروج از این انزوا است. والدینی که بخشی از درآمد ماهانه خود را صرف تهیه غذا برای دیگران میکنند و فرزندان را در توزیع آن مشارکت میدهند بدون نیاز به سخنرانی در حال انتقال مفاهیم اخلاقی هستند.
این روش تربیتی نتایج روشنی در انسجام فکری و معرفتی فرزندان دارد. کودکی که در محیطی پر از همدلی و کمک به دیگران بزرگ میشود در بزرگسالی در برابر بحرانهای اجتماعی آسیبپذیری کمتری دارد. او یاد گرفته است که انسانها در شرایط سخت به یکدیگر نیاز دارند و این آگاهی به او آرامش ذهنی میدهد. الگوی رفتاری امام حسن علیه السلام در داخل خانه نشان میدهد که ساختن یک جامعه اخلاقی از تغییر رفتار در فضای خصوصی آغاز میشود. والدینی که قصد دارند فرزندانی مسئولیتپذیر تربیت کنند باید مرزهای انحصارطلبی را در خانه خود بشکنند و جوانمردی را در اعمال ساده و روزمره زندگی به فرزندانشان نشان دهند.
06:27 - 21 مرداد 1405
7074 بازدید