چارچوب سیاستگذاری رسانهای در جنگ شناختی؛ بازخوانی الگوی روایت فتححمیدرضا رشدی، اندیشکده دین و حکمرانیدر تحلیل پدیدارشناختی نبردهای عصر مدرن، دگرگونی بنیادینی در ماهیت و ساحت جنگها رخ داده است. اگر فرآیند نبرد را به ده بخش تقسیم کنیم، امروزه نُه دهم آن در پهنه «جنگ شناختی» جریان دارد و تنها یک بخش آن به ابزارهای سختافزاری و اقدامات نظامی اختصاص مییابد. در این فضا، اقدامات نظامی صرفاً به عنوان مقدمهای برای شکلدهی به اراده عمومی عمل میکنند. از این رو، نحوه بازنمایی و روایت رسانهای از وقایع جنگ، نقشی تعیینکننده در رقم زدن پیروزی یا شکست نهایی ایفا میکند. این یادداشت با هدف تبدیل مفاهیم الهی و قرآنی به دستورالعملهای اجرایی، به ارائه پیشنهادهایی ملموس در حوزه مدیریت رسانه در زمان جنگ میپردازد.
بازتعریف شاخصهای فتح؛ گذار از سنجش مادی به ارزیابی تکلیفینخستین گام در سیاستگذاری رسانهای، اصلاح نظام سنجهها و شاخصهای پیروزی و شکست در ذهن مخاطبان است. در نگاه مادی و زمینی، معیار غلبه بر دشمن صرفاً با آمارهای کمی نظیر تعداد موشکهای شلیکشده، میزان خسارات فیزیکی یا آمار تلفات سنجیده میشود که این امر در زمان نوسانات جنگی به سرعت جامعه را دچار یأس یا امیدهای کاذب میکند. در مقابل، رسانهی طراز باید معیار پیروزی را به میزان «عمل به تکلیف الهی» و «حالات قلبی و درونی امت» پیوند بزند. به عنوان یک دستورالعمل اجرایی، سازمانهای رسانهای موظفند به جای تمرکز انحصاری بر گزارشهای آماری خسارتها، فتوحات غیرمادی مانند رسوایی بینالمللی دشمن صهیونیستی در افکار عمومی جهان یا تجدید بیعت آگاهانه مردم با رهبری را به عنوان «فتح مبین» بازنمایی کنند تا تابآوری اجتماعی در برابر نوسانات سختافزاری افزایش یابد.
اصول عملیاتی روایت الهی در بستر رسانههای نوینبرای اجراییسازی منطق قرآن در روایتگری، چهار اصل کلیدی روندینگری، واکاوی لایههای پنهان، امیدآفرینی و ایجاد سکینه باید به پروتکلهای تولید محتوا تبدیل شوند. در گام اول، سیاستگذاران رسانهای باید از گزارشگری مقطعی و لحظهای حوادث ناگوار بپرهیزند؛ زیرا نگاه مقطعی جامعه را اسیر هیجانات زودگذر میکند. دستورالعمل اجرایی در این بخش، پیوند زدن حوادث جاری به روند کلی پیشرفت جبهه خودی و افول جبهه دشمن است. رسانه باید بحرانهای مقطعی را در بستر یک کلانروند تاریخیِ رو به جلو تحلیل کند. به عنوان نمونه، همانطور که قرآن کریم شکست ظاهری احد را به پیروزی بدر پیوند میزند، رسانههای معاصر نیز باید آسیبهای موقت را بخشی از مسیر تکاملی و حرکتی رو به جلو به تصویر بکشند تا پویایی حرکت جامعه حفظ شود.علاوه بر این، در شرایط بحرانی مانند از دست رفتن رهبران یا تخریب زیرساختها، پیوست رسانهای باید بلافاصله از لایههای ظاهری عبور کرده و به واکاوی ابعاد باطنی و لایههای پنهان بپردازد. تغییر تمرکز رسانه از خسارتهای فیزیکی به سمت دستاوردهای کیفی نظیر تحول اجتماعی، افشای نفاق دشمن، تقویت روحیه شهادتطلبی و بیداری قلوب، مانع از فروپاشی روانی جامعه میشود. از سوی دیگر، از آنجا که نصرت الهی منوط به نزول آرامش بر دلهاست، صداوسیما و رسانههای رسمی باید از بازنشر تصاویر تلاطمآفرین خودداری کرده و با نمایش صلابت ارکان جامعه و تثبیت آرامش روانی، «سکینه» را به عنوان پادزهر اضطراب جنگ به جامعه تزریق کنند. این سیاستگذاری مستقیماً دست ولی جامعه را برای اتخاذ تصمیمات راهبردی و حتی اعلام آتشبس یا صلح باز میگذارد.
روشهای عملیاتی نمادسازی و ساختاردهی به روایتهای مرحلهاییکی از کاربردیترین بخشهای روایت فتح روش محسوسسازی مفاهیم انتزاعی برای تثبیت ذهنی افکار عمومی است. در این راستا، دو ابزار سیاستی پیشنهاد میشود: اول، «محسوسسازی معانی» از طریق گره زدن تصمیمات بزرگ به نمادهای عینی؛ مانند پیوند زدن مفهوم بیعت با رهبری به بسترهای ملموس شهری (مثلاً ساخت اصطلاح «بیعت در خیابان کشوردوست» با الهام از الگوی قرآنی بیعت شجره). دوم، «جعل و ترویج اصطلاحات گفتمانی» متناسب با هویت جبهه حق؛ نظیر نگارش شعارهای هدفمند بر روی تسلیحات نظامی (مانند نوشتن عبارت انتقام راشل کوری بر روی موشکها جهت همراهسازی افکار عمومی غرب و تحقیر چندبعدی دشمن). این اقدامات، مفاهیم عمیق معرفتی را به کدهای تصویری ماندگار در حافظه تاریخی ملتها تبدیل میکند.همزمان با نمادسازی، مدیریت رسانه ملزم به طراحی جدول زمانی برای روایت پیروزیهای گامبهگام است. اگر رسانهها تنها مرحله نهایی نبرد (نظیر نابودی کامل دشمن) را به عنوان پیروزی معرفی کنند، افکار عمومی دستاوردهای بزرگ میانی را ناچیز شمرده و احساس شکست خواهند کرد. دستورالعمل اجرایی در این بخش، خرد کردن اهداف کلان به فتوحات میانی و «شیرینسازی مکرر» آنهاست. رسانه باید حوادثی چون عقبنشینی ناو آمریکایی یا شکار جنگندههای اف-۳۵ را به عنوان شکست هیمنه استکبار و فتحی مستقل روایت کند. این الگوبرداری از روش پیامبر اکرم (ص) در شیرینسازی فتح احزاب و خیبر پیش از فتح مکه، انگیزه و نشاط لازم را برای ادامه مسیر در بدنه اجتماع زنده نگه میدارد.
پیشنهادهای سیاستی در ابعاد چهارگانه روایت فتحبر اساس تحلیل لایههای چندگانه غلبه بر دشمن، چهار حوزه کلیدی برای سیاستگذاری اجرایی رسانه به شرح زیر تبیین میگردد:۱. سیاستهای حوزه فرهنگی اجتماعی: رسانه ملی موظف است قاب تصویر خود را از تمرکز صرف بر تجهیزات نظامی، به سمت نمایش «تحول قلوب و ارادهها» به عنوان فتحالفتوح حقیقی هدایت کند. به تصویر کشیدن صلابت مادران شهدا، حضور پرشور نوجوانان در صحنههای ملی و بازنمایی موج فزاینده گرایش بینالمللی به مکتب اهلبیت (ع) به دلیل ایستادگی در برابر استکبار، باید اولویت اصلی برنامهسازی باشد. خون شهید نباید به عنوان یک فقدان، بلکه باید به عنوان شتابدهنده سیر حرکت جامعه به سمت فرج معرفی شود.۲. سیاستهای حوزه سیاسی: پیوست رسانهای دیپلماسی باید بر تغییر نگاه جهانی به ایران تمرکز کند. پس از شکست پروژههای ایرانهراسی، رسانهها باید با استناد به اعترافات جبهه مقابل، تصویر ایران را به عنوان کشوری مقتدر، عزتمند و صلحطلب تثبیت کنند. همچنین انزوای سیاسی دشمن و از دست رفتن حامیان منطقهای و بینالمللی آنها باید به طور مداوم تحلیل شود تا آغاز اضمحلال ابرقدرتها و تغییر ساختار نظام جهانی در افکار عمومی باورپذیر گردد.۳. سیاستهای حوزه نظامی: رسانهها باید با بازتعریف استانداردهای قدرت، این گزاره علمی را ترویج کنند که ناوهای غولپیکر دیگر ملاک برتری مطلق نیستند؛ بلکه موشکهای ارزانقیمت، پهپادها و اراده رزمندگان مجاهد تعیینکننده نهایی است. این رویکرد ضمن ایجاد بازدارندگی فعال، به جبهه مستضعفین جهان هویت و جرات ایستادگی میبخشد و موازنه قدرت را تغییر میدهد.
۴. سیاستهای حوزه اقتصادی: رسانههای اقتصادی جبهه حق باید سه محور اصلی را در دستور کار تبلیغاتی خود قرار دهند: اول، تبیین فروپاشی هژمونی دلار در بستر مناسبات جدید نفتی؛ دوم، معرفی اهرم راهبردی تنگه هرمز به عنوان ابزار موازنه قدرت و توسعه اقتصادی؛ و سوم، بازنمایی فرصتهای بازسازی زیرساختهای آسیبدیده به عنوان محرک رونق تولید داخلی. طبق منطق قرآنی، خسارتهای مادی جنگ باید به عنوان بستری برای جهش تولید و خودکفایی صنعتی (همانند دوران دفاع مقدس اول) صورتبندی شوند تا تهدیدهای اقتصادی به فرصتهای پایدار تبدیل گردند.
13:17 - 30 خرداد 1405
22٫9k بازدید
