گوگل؛ مهندسیِ من و شما

تا حالا فکر کرده‌اید چرا گوگل همیشه همان چیزی را نشانتان می‌دهد که می‌خواهید؟ پشت این «هوشمندی»، ماشینی است که بی‌صدا تصمیم می‌گیرد شما چه چیزهایی را «حق دیدن» دارید. این تئوری توطئه نیست؛ مدل کسب‌وکار گوگل است.
امروز صبح، دردی در ناحیهٔ کمر داشتید. گوشی را برداشتید و در گوگل تایپ کردید: «علت کمردرد ناگهانی». کمتر از نیم ثانیه، حدود هشتصد میلیون نتیجه پیش رویتان ظاهر شد. شما روی نتیجهٔ سوم یا چهارم کلیک کردید، چند دقیقه خواندید و گوشی را کنار گذاشتید. فکر می‌کنید این یک «جست‌وجوی ساده پزشکی» بود. اما در واقع، شما در یک انتخابات تک‌نفره شرکت کردید؛ انتخاباتی که در آن، یک الگوریتم تصمیم گرفت از میان هشتصد میلیون گزینه، کدام ده گزینه شایسته «دیده‌شدن» هستند و کدام هفتصدونودونه میلیون گزینه باید در گورستان فراموشی اینترنت دفن شوند؛ و این الگوریتم، نه سوگندِ بی‌طرفی یاد کرده و نه پاسخ‌گوست.بر اساس آمارهای معتبر بین‌المللی، گوگل امروز بیش از ۹۰ درصد از بازار جست‌وجوی جهان را در اختیار دارد و الگوریتم «پیج‌رنک» آن که روزگاری صرفاً یک روش ریاضی برای رتبه‌بندی صفحات بود، اکنون به یک «مکانیسم تعیین اعتبار» تبدیل شده است. پژوهشگران دانشگاه هاروارد و ام‌آی‌تی نشان داده‌اند که تغییر در رتبه نتایج جست‌وجو می‌تواند نگرش رأی‌دهندگان و حتی نتیجه انتخابات را تحت تأثیر قرار دهد.در سه یادداشت پیشین، از «جامعه پلتفرمی» گفتیم و نشان دادیم که چگونه «پیشخدمت‌های نامرئی» با تحلیل «مازاد رفتاری» ما، یک «اقتصاد نظارتی» را می‌چرخانند و با «سوژه‌سازی الگوریتمی»، حتی «خواستن» ما را مهندسی می‌کنند. در یادداشت گذشته، وعده دادیم که یکی از معروف‌ترین «حکومت‌های پلتفرمی» را کالبدشکافی کنیم. و چه مصداقی از گوگل، این «مهندسِ بی‌سروصدای اطلاعات»، شایسته‌تر؟
گوگل صرفاً یک موتور جست‌وجو نیست، بلکه بزرگ‌ترین «دروازه‌بان اطلاعات» در تاریخ بشریت است. کلیدواژه‌هایی که جست‌وجو می‌کنید، ویدئوهایی که در یوتیوب (متعلق به گوگل) تماشا می‌کنید، مسیرهایی که در گوگل مپ می‌پرسید، ایمیل‌هایی که در جیمیل ردوبدل می‌کنید و حتی فایل‌هایی که در گوگل درایو ذخیره می‌کنید، همگی ورودی‌های یک ماشین عظیم «پیش‌بینی رفتار» هستند. این ماشین، از ترس‌ها، امیدها، بیماری‌ها و پرسش‌های بی‌پاسخ شما، نقشه‌ای می‌سازد که خودتان هم از آن بی‌اطلاعید و سپس این نقشه را در بزرگ‌ترین بازار تبلیغات هدفمند تاریخ، به بالاترین قیمت می‌فروشد.اینجاست که مفهوم «حکمرانی الگوریتمی» که در یادداشت پیش معرفی کردیم، ملموس می‌شود. گوگل برای میلیاردها انسان، تعیین می‌کند که «حقیقت» چیست. پژوهش‌ها نشان می‌دهند که بیش از ۹۰ درصد کاربران، از صفحهٔ اول نتایج جست‌وجو فراتر نمی‌روند. این یعنی الگوریتم، بدون آنکه منشوری مصوب داشته باشد یا در پارلمانی پاسخ دهد، برای یک ملت تصمیم می‌گیرد که کدام رسانه معتبر است، کدام پزشک حاذق است و کدام نامزد انتخاباتی قابل اعتماد.او «واقعیت» را نه بر اساس حقیقت، که بر اساس منطق «کلیک‌پذیری» و «سودآوری» می‌چیند. جالب اینجاست که گوگل حتی یک نهاد نظارتی به نام «هیئت مشاوره هوش مصنوعی» تأسیس کرده، اما در عمل، این نهاد اختیارات اجرایی ندارد و قدرت اصلی همچنان در دستان الگوریتمی است که جزئیاتش برای عموم مردم و حتی دولت‌ها محرمانه باقی مانده است.
از منظر مطالعات حکمرانی، گوگل را می‌توان مصداق اعلای آن چیزی دانست که کارن یِنگ، نظریه‌پرداز برجسته حقوق فناوری، «تنظیم‌گری الگوریتمی» می‌نامد: نظامی که در آن، به‌جای تمسک به قانون، مجازات یا اقناع عمومی، از «مدیریت بر اساس طراحی» برای هدایت رفتار جمعی استفاده می‌شود. در این شیوه از اعمال قدرت، «معماری انتخاب» به‌گونه‌ای مهندسی می‌شود که کاربر، بی‌آنکه تهدید یا ترغیب شود، مسیر مطلوبِ طراح را برگزیند. لارنس لسیگ، حقوقدان فقید هاروارد، سال‌ها پیش هشدار داده بود که «کد، قانون است».معنای آن هشدار را اکنون در قالب الگوریتم پیج‌رنک گوگل می‌فهمیم که دیگر صرفاً یک «آینه» برای بازتاب واقعیت موجود وب نیست، بلکه به یک «قانون‌گذار» و «معمار حقیقت» بدل شده است که تشخیص «علم معتبر» از «شبه‌علم» و «رسانه مرجع» از «منبع حاشیه‌ای» را به جای جامعه علمی و نهادهای مدنی، بر عهده یک ماشینِ سوداگر نهاده است.
و حال، پرسش راهبردی برای کشورهای مستقلی چون ایران عزیز: آیا می‌توان کشوری را تصور کرد که نظام آموزشی، نظام سلامت و نظام رسانه‌ای‌اش، برای تعیین «حقیقت» و «اولویت»، به الگوریتمی وابسته باشد که نه در تهران، که در مانتین‌ویو کالیفرنیا نوشته شده و هدفش نه آگاهی‌بخشی، که «حداکثرسازی زمان حضور کاربر» و «فروش توجه» است؟ این پرسش، شوخی نیست؛ این همان خط مقدم «حکمرانی» در عصر پلتفرم‌هاست. در یادداشت بعدی، از «فروش توجه» پرده برخواهیم داشت.انتهای پیام/
12:59 - 17 تیر 1405

4 بازنشر6 واکنش
58٫2k بازدید



2 پاسخ

تصویر نمایه‌ی ‌محمد موسوی‌
@user17516727003317 تیر 1405
در پاسخ به و
تصویر نمایه‌ی ‌محسن جشنی‌
محسن جشنی

@MohsenJashni  •  12 تیر 1405

ایده و راهکار

دخل و خرج شهرداری‌ها شفاف و در دیدرس مردم قرار گیرد

. تحلیل وضعیت موجود و خلأها: در حال حاضر، فرآیند تدارکات و هزینه‌کرد شهرداری‌ها در بسیاری از موارد به شکل غیرشفاف انجام می‌شود. سیستم‌های فعلی (مانند ۱۳۷) صرفاً «واکنشی» هستند و شهروندان هیچ نقشی در «اولویت‌بندی بودجه» و «نظارت بر مخارج» ندارند. عدم دسترسی عمومی به جزئیاتِ دقیقِ قراردادها، قیمت‌های خرید، هویت تأمین‌کنندگان و مسئولان خرید، فضای امنی را برای تخلف و صدور فاکتورهای صوری ایجاد کرده است. مردم در این ساختار، تنها تماشاگرِ نتیجه‌ پروژه‌ها هستند، نه ناظرِ فرآیندِ مالیِ آن‌ها. ۲. راهکار عملیاتی و پیشنهادی: برای گذار از وضعیت فعلی به «حکمرانیِ شیشه‌ای» در شهرداری‌ها، ایجاد «سامانه جامع شفافیت مالی و بودجه‌ریزی مشارکتی» با محوریت سه اقدام زیر ضروری است: بودجه‌ریزی مشارکتی: اختصاصِ درصدی از بودجه عمرانی هر محله به تصمیم مستقیم مردم. شهروندان باید بتوانند از طریق پلتفرم آنلاین، اولویت‌های شهرسازی محله خود را انتخاب کنند. شفافیتِ بی‌قید و شرطِ مالی: تمامی اسناد هزینه‌کردِ شهرداری (از خریدهای خرد تا پروژه‌های کلان) باید به‌صورت آنلاین منتشر شود. این اطلاعات شامل: * نام دقیقِ کالا یا خدمات. * قیمت خرید و لیست قیمت‌های پیشنهادیِ رقبا. * مشخصات دقیقِ تأمین‌کننده (فروشنده) و خریدار (مسئول مربوطه). * داشبورد پیشرفتِ لحظه‌ای: هر پروژه عمرانی باید یک «شناسنامه دیجیتال» داشته باشد که پیشرفتِ فیزیکی و هزینه‌کردِ مالیِ آن را به‌صورت آنلاین با ترازِ بودجه‌ مصوب مقایسه کند. ۳. مخاطبان و مسئولان اجرایی: اجرایی شدن این مطالبه نیازمند ورود مستقیم نهادهای زیر است: * شورای عالی استان‌ها: جهت تدوین و ابلاغ بخشنامه «استانداردِ شفافیت مالی شهرداری‌ها». * کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی: جهت تصویب طرح الزامِ انتشارِ عمومیِ قراردادها و فاکتورهای خرید شهرداری‌ها. * سازمان بازرسی کل کشور: جهت نظارت بر صحت ارقام و اسناد بارگذاری شده در سامانه شفافیت. نتیجه مورد انتظار: اجرای این طرح، شهرداری‌ها را از «اتاق‌های تاریکِ تصمیم‌گیری» خارج کرده و به «کارگزارِ پاسخگو» تبدیل می‌کند. این اقدام نه تنها تخلف و فاکتورهای صوری را به دلیل ترس از نظارت عمومی حذف می‌کند، بلکه با اولویت‌سنجیِ مردم، عدالت در توزیع منابع شهری را نیز محقق می‌سازد.

شورای عالی استان‌ها، رئیس کمیسیون عمران مجلس جناب آقای رضایی کوچی، سازمان بازرسي كل كشور

100
گزارش از مطالبه
1000
پیگیری از مسئول مربوطه

@HosseinAfrakhteh18 تیر 1405
در پاسخ به
درسته که گوگل سالانه کلی داده از مردم جاسوسی می کنه. ولی استفاده از اون به معنای وابستگی به غرب نیست. اصلا باید ازش استفاده کنیم چون راه رایج برای دسترسی به اینترنته. موتور های جستجوی ما مثل ذره بین و گردو به جای اون چیزی که سرچ می کنی، یه چیز دیگه میاره. اصلا اکثریت ایرانی ها از گوگل استفاده می کنن