موفقیت ایران در مقابله با تهدیدات سایبری و بیوتروریسم/هنوز برخی مدیران معنای پدافند غیرعامل را هم نمیدانند
به مناسبت هفته پدافند غیرعامل، گفتوگوی تفصیلی فارس با مدیرکل پدافند غیرعامل استانداری اصفهان و جنبههای مختلف این موضوع و نکاتی که دانستنش برای هرکسی لازم است را بخوانید.
به گزارش خبرگزاری فارس از اصفهان، امروزه کلیدواژههایی از مبارزه با تهدیدات، خسارات و صدمات علیه مراکز حساس، صرفه جویی کلان اقتصادی و ارزی، سلب آزادی و ابتکار عمل از دشمنان، تا تلاش برای بقای نیروی انسانی، کمک به حفظ آرامش عمومی و تقویت مدیریت بحران، کلیدواژههای آشنایی هستند که هر بار و در یکی از موقعیتهای بحرانی کشور در گوشه و کنار شنیده میشود. در حادثههایی نظیر آتش گرفتن پلاسکو و صف طویل مردم برای دیدن زبانههای آتش و انتشار آن در فضای مجازی، گیر افتادن خودروهای آتشنشانی و امدادی در مسیر، زلزله کرمانشاه، ریزش برخی ساختمانهای قدیمی و... از جمله زمانهایی محسوب میشوند که برای بررسی میزان استحکام ساختمانها، بازسازی آنها، تهیه ملزومات مورد نیاز مردم کشور در زمان بلایای طبیعی و نحوه رسیدگی به آن در همان ساعات اولیه وقوع و مواردی از این قبیل، شاخکها تیز میشود و گاهی تا زمان وقوع حادثه بعدی به فراموشی سپرده میشود. سازمان پدافند غیرعامل در هر استان مسؤول رسیدگی به برخی موارد مبتلا به این چنینی است که عبدالرسول صفری، مدیرکل پدافند غیرعامل استانداری اصفهان در این خصوص توضیحات بیشتری را ارائه میدهد.
فارس: وظایفی که برای پدافند غیرعامل در ذیل استانداری تعریف شده را شرح دهید؟ صفری: اداره کل پدافند غیرعامل در چارت وزارت کشور زیرمجموعه معاونت امنیتی-انتظامی و در استانداریها زیرمجموعه معاونت سیاسی، امنیتی-اجتماعی است، اما در اصل مجری سیاستهای ابلاغی سازمان پدافند غیرعامل کشور بوده که این برنامهها و سیاستها از طریق سلسله مراتب وزارت کشور به استانداریها ابلاغ میشود در حقیقت عنوان اداری ما اداره کل پدافند غیرعامل استان است چون در اساسنامه سازمان پدافند غیرعامل کشور اینگونه تعریف شده اما در چارچوب و ساختار وزارت کشور و استانداری فعالیتهای خود را پیگیری میکنیم. مصوبات و سیاستهای کلان شورای پدافند غیرعامل برای قوای سه گانه لازم الاجراست در سطح کشور بالاترین مرجع تصمیمگیری درحوزه پدافند غیرعامل، شورای پدافند غیرعامل کشور بوده که مسؤول آن رئیس ستاد کل نیروهای مسلح و دبیر آن رئیس سازمان پدافند غیرعامل کشور است، معمولا سیاستهای کلان و مصوبات قانونی در این شورا تدوین و به قوای سه گانه و نیروهای مسلح ابلاغ میشود. فارس: ادارات پدافند غیرعامل در سایر دستگاهها و نهادها به چه نحوی عمل میکنند؟ صفری: در کلیه وزارتخانهها اداره کل پدافند غیرعامل وجود دارد که در سطح وزارتخانه یا سازمانهای مستقل وظیفه اجرای این سیاستها را بر عهده دارند و در استانها نیز اداره کل پدافند غیرعامل استان این وظیفه را بر عهده دارد.
پدافند غیرعامل در همه دستگاهها و شهرستانها فعال است ما در تمامی دستگاههای اجرایی رابط داریم که تحت عنوان دبیر کمیته پدافند غیرعامل دستگاههای اجرایی فعالیت میکنند و البته مسؤولیت این کمیته با مدیرکل هر یک از دستگاههای اداری است در سطح استان همطراز شورای پدافند غیرعامل کشور، شورای پدافند غیرعامل استان به ریاست استاندار تشکیل میشود که دبیر این شورا مدیرکل پدافند غیرعامل استان و در شهرستانها نیز فرمانداران رئیس شورای پدافند غیرعامل شهرستان است و یکی از کارشناسان فرمانداری دبیر این شورا است که به عنوان رابط ما وظایف پدافند غیرعامل در شهرستان را پیگیری میکند. 4 قرارگاه تخصصی در پدافند غیرعامل کدام است؟ فارس: نحوه هماهنگی این بخشها به چه صورت است؟ صفری: با توجه به وظایف تخصصی، 4 قرارگاه در زیرمجموعه شورای پدافند غیرعامل استان فعالیت کرده که با حضور دستگاههای ذیربط تشکیل و به صورت تخصصی موضوعات را در سطح استان بررسی و پیگیری میکند این چهار قرارگاه عبارتند از 1- قرارگاه پدافند پرتوی 2- قرارگاه پدافند شیمیایی 3- قرارگاه پدافند سایبری 4- قرارگاه پدافند زیستی و البته قرار است با توجه به مسائل مبتلا به روز 2 قرارگاه پدافند اقتصادیی و قرارگاه پدافند کالبدی در آینده به قرارگاههای استانی اضافه شود.
فارس: این سازمان در چه حوزه یا بخشهایی فعالیت میکند؟ صفری: به صورت کلی وظیفه اداره کل پدافند غیرعامل در استان شناسایی داراییها و زیرساختهای با اهمیت در سطح استان است که در 3 سطح حیاتی، حساس و مهم طبقهبندی میشود حال این داراییها ممکن است در حوزههای مختلف وجود داشته باشد و صنایع، مراکز نظامی، هستهای، محیط زیست، میراث فرهنگی، در زیرساختهای عمرانی، شهری، سایبری، اجتماعی ممکن است این داراییها وجود داشته باشند فارس: این داراییها شامل موارد معنوی هم میشود؟ صفری: داراییها اغلب مادی و البته در بعضی موارد معنوی است مثلاً ذوبآهن یک دارایی مادی دارای سطحبندی است اما یک اثر تاریخی ثبت شده در یونسکو که روزانه گردشگران خارجی قابل توجهی در آن تردد دارند و در سطح جهان شناخته شده هستند یک دارایی معنوی برای استان محسوب میشود. پدافند غیرعامل حواسش به گونههای محیط زیستی در حال خطر هم هست میدان نقش جهان و یا مسجد امام(ره) یا چهلستون یا در حوزه محیط زیست گیاهان نادر یا گونههای حیوانی که نمونههای آن به صورت محدود در نقطهای از استان وجود دارد و در هیچ کجای کشور نمونه مشابه آن وجود ندارد نیز جزو داراییهای استان با یکی از سطحبندیهای 3 گانه است.
فارس: وظیفه پدافند غیرعامل در قبال گیاهان یا حیوانات نادر چیست؟ صفری: وظیفه ما شناسایی اینگونه داراییهاست که باید برای آن شناسنامه پدافند غیرعامل تهیه کرده و نوع تهدیداتی را که از طرف دشمنان این گونه داراییها را تهدید میکند شناسایی کنیم و نقاط آسیبپذیر در این زیرساختها را با توجه به نوع تهدیدات بررسی و آنگاه طرح پدافند غیرعامل برای آن دارایی یا زیرساخت تهیه کنیم که تمامی راهها و نقاط آسیبپذیری آن را مسدود و رفع کند یا به حداقل برساند که اگر روزی مورد تهدید و تعرض دشمن قرار گرفت محفوظ بماند یا کمترین آسیب و تلفات را در برداشته باشد درحقیقت وظیفه اداره کل پدافند غیرعامل پیشگیری و کاهش آسیبپذیری در زیرساختها و داراییها از طریق اتخاذ تدابیر پدافندی و ملزم کردن دستگاههای متولی به انجام الزامات و اقدامات پدافندغیرعامل در آن زیرساخت و دارایی است. البته شرح وظایف این اداره کل تفاوتی با دستگاههای دیگر مانند مدیریت بحران دارد که عمدتاً مربوط به منشأ تهدیدات است به گونهای که تهدیدات دشمن پایه و یا تهدیدات نوین عمدتاً درحوزه فعالیتهای پدافند غیرعامل است.
فارس: وضعیت پدافند غیرعامل در مقایسه با سالهای پیش از انقلاب چه تغییراتی داشته است؟ صفری: پدافند غیرعامل در طول تاریخ بشر وجود داشته و این موضوع یک پدیده عقلی و فطری است انسانها همواره در معرض تهدید و خطر قرار داشتهاند و برای مصون ماندن یا کاهش آسیب به خودشان همواره اقداماتی را ابداع و اتخاذ کردهاند از ساختن زره و سپر برای محفوظ ماندن در جنگها یا حفر خندق در اطراف شهرها و قلعههای محل زندگی خود به منظور جلوگیری از تعرض دشمن از نمونه اقداماتی بوده که در راستای پدافند غیرعامل در طول تاریخ حیات بشر و زندگی اجتماعی او انجام شده است سابقه پدافند غیرعامل به اندازه سابقه تاریخ بشریت است در کشور ما هم چنین بوده و در طول تاریخ ایران اتخاذ چنین اقداماتی در همه دورهها وجود داشته است. بعد از انقلاب اسلامی با توجه به پدید آمدن جنگ تحمیلی اصول پدافند غیرعامل بیشتر در حوزههای نظامی تعریف و اجرا شده تا آسیبپذیری ناشی از تهدیدات دشمن به حداقل برسد نظیر ساخت پناهگاه در شهرها که جان انسانها را در برابر حملات موشکی یا بمبارانها حفظ میکرد و تلفات انسانی را کاهش میداد. پدافند غیرعامل مخصوص همه زمانها از جنگ سخت تا جنگ نرم اما بعد از جنگ یکی از دغدغههای رهبر معظم انقلاب ایجاد تشکیلاتی مشخص برای پیگیری سیاستها و اجرای اصول پدافند غیرعامل در کشور بوده است که با توجه به تغییر نوع تهدیدات دشمن از نظامی به تهدیدات نوین بتوانیم زیرساختها و داراییهایمان را در برابر این گونه تهدیدات مصونسازی کنیم.
بنابراین بعد از پایان جنگ اقدامات مختلفی در این حوزه انجام شد و ساختارهای پراکندهای بعضاً در این زمینه به وجود آمد که به طور مشخص از سال 1386 و با گذشت زمان و کسب تجارب جدید و اصلاح ساختارها و مأموریتها نهایتاً سازمان پدافند غیرعامل کشور زیرمجموعه ستاد کل نیروهای مسلح در سال 93 پس از تأیید اساسنامه آن توسط رهبر معظم انقلاب تشکیل شد البته سازمان پدافند غیرعامل در اکثر کشورهای دنیا وجود دارد و سابقه طولانیتری هم نسبت به کشور ما دارند و اصولاً به نام سازمان دفاع غیرنظامی شناخته میشوند. فارس: مهمترین نقطه قوت سازمان در مقایسه با سالهای قبل چیست و روند رشد به چه شکل بوده است؟ در پیشبرد اهداف سازمان بالاخص در حوزه بهبود چرخه آموزش و فرهنگ عمومی تا چه حد از ظرفیت متخصصان، نخبگان علمی و اندیشمندان به ویژه جوانان استفاده میشود؟ صفری: مسلماً هر سال که میگذرد ما تجارب جدیدی کسب میکنیم و از پیشرفتهای سایر کشورها در علم پدافند غیرعامل هم استفاده میکنیم و با رشد این دانش در کشور و پیشرفت آن مواجه هستیم ما نسبت به گذشته استادان و دانشجویان قابل توجهی را در علم پدافند غیرعامل تربیت کردهایم که امروزه کشور از یک ذخیره و توان علمی خوبی که اکثراً هم در قشر جوان هستند برخوردار است. موفقیت ایران در مقابله با تهدیدات سایبری و بیوتروریسم با توجه تهدیدات نوین دشمن به خصوص در تهاجمات سایبری و بیوتروریسم، موفقیتهای قابل توجهی را در مقابله با این تهدیدات کسب کردهایم.
طی سالهای گذشته کتابهای متعددی در حوزههای مختلف پدافند غیرعامل تألیف یا ترجمه شده است که از لحاظ علمی قابل توجه است و ما امروز در اداره کل پدافند غیرعامل استان یک کتابخانه تخصصی در موضوعات پدافند غیرعامل، پدافند کالبدی، پدافند سایبری، پدافند شیمیایی، پدافند پرتوی، پدافند زیستی و بیوتروریسم، پدافند اقتصادی و پدافند اجتماعی تشکیل دادهایم مجلات تخصصی هم در این زمینهها در کشور به صورت فصلنامه یا ماهنامه چاپ میشود که مطالب نوین را به روز به جامعه علمی ارائه میدهد و این نشان از پویایی دانش پدافند غیرعامل و استفاده از دانش آنها به صورت کاربردی اقدام میکند. امروز در تمامی استانها انجمنهای علمی-پژوهشی پدافند غیرعامل داریم که به صورت تشکل مردم نهاد فعالیت میکنند و اساتید و دانشجویان و صاحب نظران مختلف در حوزه پدافند غیرعامل عضو این انجمنهای علمی در استانها هستند و انجمن با استفاده از دانش آنها به صورت کاربردی در حوزه پدافند غیرعامل مسائل را پیگیری میکند. از سوی اداره کل پدافند غیرعامل استانها این انجمنهای علمی مورد حمایت قرار میگیرند البته ما در استان اصفهان در حال فراهم کردن مقدمات تشکیل این انجمن هستیم که در آیندهای نزدیک فرایندهای قانونی تأسیس آن انجام خواهد شد.
امروزه در دانشگاههای متعددی در رشتههایی مختلف پدافند غیرعامل از سطح کارشناسی تا دکتری به وجود آمده و دانشجویان در مقاطع مختلف آن در حال تحصیل هستند و پایاننامههای پژوهشی مفیدی درحوزه پدافند غیرعامل توسط آنان انجام شده است و این موارد شاخصهایی است که نشان از رشد و پیشرفت این دانش نسبت به گذشته دارد فارس: برای آشنایی مردم با پدافند غیرعامل و بخشهای مختلف آن چه اقداماتی انجام شده است؟ صفری: البته هنوز مشکلاتی را در تبیین اصول پدافند غیرعامل برای عموم مردم داریم و هنوز مفاهیم پدافند غیرعامل در فرهنگ عمومی جامعه آن طور که باید باشد نیست و مسلماً در این زمینه باید فعالیتهای تبلیغی و فرهنگی بیشتری انجام دهیم. هنوز برخی مدیران معنای پدافند غیرعامل را هم نمیدانند در این زمینه رسانهها و مطبوعات نقش خاصی را باید بر عهده بگیرند ما حتی در موارد معدودی با مدیرانی مواجه میشویم که مفاهیم پدافند غیرعامل را نمیدانند و با آن آشنایی ندارند در حالی که متولی اجرای آن در دستگاه یا صنعت خود باید باشند و این موارد نقایصی است که باید در حوزه فرهنگسازی عمومی پدافند غیرعامل پیگیری و رفع شود. البته دورههای آموزشی تخصصی پدافند غیرعامل هر ساله در تمامی دستگاههای اداری برای کارمندان و مدیران برگزار میشود اما هنوز به آن جایگاه ایده آل نرسیدهایم.
فارس: عملکرد استان اصفهان درباره طبقهبندی زیرساختهای دستگاهها و به روزرسانی این اطلاعات چطور است؟ وضعیت زیرساختها چگونه است؟ ارزیابیها هرچند وقت یکبار انجام میشود؟ صفری: در استان سطحبندی زیرساختها از سال گذشته آغاز شده است اما با توجه به امکانات و شرایط اقتصادی هنوز فرایندهای مختلف این پروژه طی نشده و تکمیل نشده است زیرساختها و داراییهای حائز اهمیت زیادی در استان داریم که همه آنها نیازمند تهیه شناسنامه پدافندی و تهیه طرح جامعه پدافند غیرعامل هستند که البته انجام آن هم زمان نیاز دارد و هم امکانات و بودجه لازم است اما به هرحال اداره کل پدافند غیرعامل استان علیرغم وجود مشکلات، راه خود را ادامه میدهد. اکنون با استفاده از ظرفیت متولیان زیرساختها چه در بخش دولتی و چه در بخش خصوصی مبحث مصونسازی زیرساختها و داراییهای استان در برابر آسیب پذیریها پیگیری و انجام میشود. فارس: میزان تحقق پیدا کردن ابلاغیه رهبر معظم انقلاب مورخ 29 اسفند سال 89 با موضوع ابلاغ سیاسیتهای کلی نظام در امور پدافند غیرعامل چقدر است؟ صفری: تمامی آن چه درحوزه پدافند غیرعامل انجام شده یا میشود تماماً در راستای اجرای دغدغههای ایشان و سیاستهای ابلاغی معظم له است البته علیرغم کارهای خوبی که انجام شده اما تا اجرای ایدهآل این سیاستها فاصله زیادی داریم که بعضاً به مشکلات ساختاری و امکاناتی تشیکلات اداری مبحث پدافند غیرعامل در سطح کشور برمیگردد.
فارس: آیا در زمینه دو یا چند منظوره کردن مستحدثات تأسیسات و شبکههای ارتباطی و مواصلاتی در جهت بهرهگیری پدافندی از طرحهای عمرانی و بویژه در مناطق حساس استان اصفهان اقدامی انجام شده است؟ صفری: طی سالهای اخیر مصوبات و تأکیداتی در مراجع قانونی و تصمیمسازی کشوری از جمله در حوزه صنعت یا در شورای عالی معماری و شهرسازی کشور داشتهایم که انجام کلیه پروژههای عمرانی، زیربنایی را منوط به داشتن طرح جامع پدافند غیرعامل کرده است در برنامههای توسعه پنجم و ششم کشور هم به صورتبندیهای قانونی بر این موضوعات تأکید شده است و طی یکی دو سال اخیر عموماً اجرای طرحهای عمرانی و ایجاد تأسیسات زیربنایی با لحاظ اصول پدافند غیرعامل همراه بوده است ولی در سالهای قبل از آن بعضاً پروژههای مختلفی انجام شده که اصول پدافند غیرعامل در آن در نظر گرفته نشده و کشور و جامعه را امروز دچار مشکلات و تهدیداتی کرده است. فارس: وضعیت عملکردی استان اصفهان در قرارگاههای زیستی، شیمیایی، پرتویی و مخصوصاً قرارگاه سایبری را با ارائه آمار مربوطه شرح دهید. صفری: همانطور که در ابتدا هم گفتیم قرارگاههای چهارگانه پدافندی در زیرمجموعه شورای پدافند غیرعامل استان قرار دارد که اقداماتی را در سالهای اخیر که از زمان تشکیل آن میگذرد انجام داده و کارهای خوبی در راستای مقابله با حملات سایبری و مقابله با سرقت دادهها در دستگاههای دولتی انجام گرفته است.
پدافند ملی پرتوی و هستهای در اصفهان یکی از برنامههایم که از حدود سه ماه قبل مسؤولیت اداره کل پدافند غیرعامل را بر عهده گرفتهام ارتقای فعالیت و کارآیی و تأثیرگذاری قرارگاههای چهارگانه بوده که طی این مدت کوتاه اقدامات و پیگیریهای خوبی را در حوزه تخصصی با مشارکت دستگاههای اجرایی عضو قرارگاهها داشتهایم که به لحاظ محرمانه بودن این فعالیتها اشارهای به نوع یا آمار این گونه اقدامات نمیتوانیم داشته باشیم فارس: چه تعداد رزمایش آمادگیساز در یک سال اخیر در سطح استان انجام شده است و در مقایسه با مدت مشابه چقدر رشد و تأثیرگذاری داشته است؟ صفری: طی دوسال گذشته یک رزمایش ملی درحوزه قرارگاه پدافند پرتوی و هستهای داشتهایم که توسط سازمان پدافند غیرعامل کشور در منطقه نطنز و کاشان با مشارکت استان انجام شده است و بعضی از رزمایشهای آمادگی مقابله با حوادث احتمالی هم در سطح دستگاههای استانی و به صورت محدود در اداراتی چون برق، گاز و آب و فاضلاب داشتهایم. در رزمایش قطع برق اضطراری که به صورت سراسری نیز در کشور برگزار شد استان اصفهان عملکرد مثبتی داشته است، با توجه به وجود صنایع بزرگ و شهرکهای صنعتی برنامههای ویژهای برای برگزاری رزمایشهای پدافندی در دست اقدام است.
فارس: اهداف 5 ساله سازمان و آرایش سازمانی جدید برای پیشبرد اهداف انقلاب اسلامی به ویژه جنگ اقتصادی کنونی چیست؟ صفری: اهداف 5 ساله آینده سازمان در سطح استانها فعلاً در قالب اجرای طرح جامع پدافند غیرعامل استانها و کلان شهرها تعریف و در حال اجرا است که در استان اصفهان هم همین سیر درحال طی شدن است، امروزه درحوزه پدافند اقتصادی موثرترین راهکار مقابله با جنگ اقتصادی استکبار جهانی و به ویژه آمریکا، اجرای اصول و مبانی اقتصاد مقاومتی و عمل به تدابیر و فرمایشات رهبر معظم انقلاب در مسائل اقتصادی است که در مقاطع مختلفی طی این سالها درخلال بیانات ارزشمندشان اشاره کردهاند یکی از مسائلی که ایشان در سخنرانیهایشان فرمودند توجه مسؤولان امور اقتصادی کشور به نظرات و دیدگاههای اساتید و متخصصان اقتصادی کشور است که طی نامههایی راهکارهای خود را جهت حل مشکلات اقتصادی کشور با توجه به شرایط فعلی به مسؤولان اعلام کردهاند و البته این فرمایش ایشان اخیراً توسط رئیسجمهور و مسؤولان سازمان برنامه و بودجه مورد توجه و پیگیری قرار گرفت و ضمن دعوت این اساتید به جلسات تخصصی نظرات آنها شنیده شد و مورد بررسی و توجه قرار گرفت. با همدلی و وحدت مسؤولان و مردم در سطح کشور بتوانیم اهداف اقتصاد مقاومتی را به طور کامل پیگیری و اجرا کرده و از این تهدید دشمن پایه هم همان طور که با یاری خداوند متعال در طی 40 سال گذشته تاریخ انقلاب اسلامی از مشکلات با قدرت و اقتدار گذر کردهایم با سرافرازی و موفقیت عبور کنیم.
فارس: باتوجه به صنعتی بودن استان اصفهان، نقش قرارگاه اقتصادی پدافند غیرعامل در اصفهان را توضیح دهید صفری: با توجه به نقش مهم استان اصفهان در اقتصاد ملی و حتی منطقهای و بینالمللی که موجب شده برخی از تولیدات صنایع بزرگ در این استان به کشورهای منطقه یا استانهای دیگر صادر شود، قرارگاه پدافند اقتصادی از اهمیت ویژهای در شرایط فعلی کشور برخوردار است جایگاه استان اصفهان در تأمین برخی از مایحتاج عمومی مردم نظیر محصولات کشاورزی، دامداری، مرغداری و ... همچنین قرار گرفتن برخی از صنایع و شرکتهای بزرگ اقتصادی استان در لیست تحریمهای ظالمانه اقتصادی دشمن موجب شده در ذیل موضوع اقتصاد مقاومتی و در قالب پدافند اقتصادی تدابیر لازم اتخاذ شود، همچنین اهمیت پدافند اقتصادی در شرایط فعلی کشور برای مقابله با جنگ اقتصادی دشمن دو چندان شده است. فارس: نقاط قوت استان اصفهان در مقایسه با سایر استانها را نام ببرید. صفری: استان اصفهان با توجه به اینکه در چهارراه مواصلاتی حمل و نقل کشور قرار دارد و یکی از استانهای صنعتی مهم کشور است و در دارای رتبه 2 اهمیت کشوری بعد از تهران است و همچنین درصد بالای وجود صنایع مختلف مادر و حیاتی و کشاورزی و زیرساختهای مهم کشور در حوزه هستهای، شیمیایی و صنعتی و انرژی و درصد بالای تولیدات کشاورزی وجود دانشگاههای بزرگ و نخبگان علمی درحوزههای مختلف همگی موجب شده استان اصفهان نسبت به سایر استانها متمایز شود.
این هم یک فرصت و هم یک تهدید محسوب میشود، اگر خوب از این فرصتها استفاده کنیم مسلماً این شاخصها موجب پیشرفت استان و هم چنین منفعترسانی به سایر نقاط کشور خواهد شد و اگر به درستی از این زیرساختها حفاظت و مراقبت نکنیم میتواند این وضعیت بر عکس شود انتهای پیام/63095/ث30/.
07:31 - 7 آبان 1397
1 بازنشر
27 بازدید
1 پاسخ