تأمین آب صنایع استان مرکزی وارد مرحله تازهای شد
مدیرعامل شرکت آب منطقهای استان مرکزی با اعلام تعیین تکلیف پساب صنایع در سراسر استان، به صنایع بزرگ هشدار داد که بر اساس قانون برنامه هفتم توسعه، مصارف غیرشرب خود را با پساب تأمین کنند و در صورت تعلل، تخصیصهای آبی آنها پس گرفته شده و به سرمایهگذاران جدید واگذار خواهد شد.
خبرگزاری فارس_اراک: استان مرکزی، قطب صنعت کشور، این روزها با چالشی جدی به نام کمآبی دستوپنجه نرم میکند؛ جایی که صنایع عطشناک برای تولید و کشاورزی تشنه برای بقا، هر دو پشت درِ یک سفره آب ایستادهاند. حالا اما برنامه هفتم توسعه با نسخهای جدید پا به میدان گذاشته؛ "پساب" دیگر یک زباله گرانقیمت نیست، بلکه گنجی پنهان برای تامین نیاز صنایع است.خبر تعیین تکلیف پساب در استان مرکزی، سرآغاز تحولی بزرگ در مدیریت منابع آبی است؛ تحولی که اگر بهدرستی رقم بخورد، نهتنها بحران کمآبی را مهار میکند، بلکه زمینهساز جهشی اقتصادی با تکیه بر سرمایهگذاری جدید خواهد بود.مدیرعامل شرکت آب منطقهای استان مرکزی، با اشاره به الزامات قانون برنامه هفتم توسعه، از تصمیم قاطع این شرکت برای ساماندهی مصرف آب در صنایع بزرگ خبر میدهد. با میانگین بارش سالانه حدود ۲۵۰ میلیمتر که کمتر از یک سوم میانگین جهانی است و کاهش شدید آبهای زیرزمینی طی دو دهه اخیر، استان مرکزی در زمره مناطق درگیر تنش آبی شدید قرار دارد. در چنین شرایطی، صنایع بزرگ استان، از آلومینیوم تا پالایشگاه شازند و نیروگاهها، روزانه به حجم قابلتوجهی آب نیاز دارند که عمدتاً از منابع آب شیرین و زیرزمینی تامین میشود. از سوی دیگر، سالانه بیش از دهها میلیون مترمکعب پساب شهری و صنعتی در استان تولید میشود که نه تنها بلااستفاده مانده، بلکه گاه بهعنوان یک تهدید زیستمحیطی نیز محسوب میشود.اینجاست که قانون برنامه هفتم توسعه، با نگاه هوشمندانه به اصل "اقتصاد چرخشی"، پلی میان تهدید و فرصت ایجاد کرده است.
مصوبه اخیر شرکت آب منطقهای استان مرکزی مبنی بر الزام صنایع بزرگ به استفاده از پساب و تهدید به پس گرفتن تخصیص آب شیرین در صورت تعلل، یک «دستور اداری» ساده نیست؛ این یک «انقلاب در الگوی مصرف» است.حسین اسدی در گفتوگو با خبرنگار فارس با تأکید بر ضرورت اجرای قانون برنامه هفتم توسعه، اظهار داشت: بر اساس قانون برنامه هفتم توسعه، صنایع بهویژه صنایع بزرگ، بهجز در بخش شرب و مواردی که استفاده از آب شرب برای تولید ضروری است، موظفند سایر نیازهای آبی خود را از محل پساب تأمین و آب متعارف را جایگزین کنند.مدیرعامل شرکت آب منطقهای با اشاره به اقدامات انجامشده در این زمینه، تصریح کرد: بخش عمده پسابهای استان از نظر بازتخصیص تعیین تکلیف شده و برنامههای مربوط به جمعآوری، تصفیه و انتقال پساب نیز در حال پیگیری است.وی با هشدار به صنایع متخلف، تأکید کرد: برای صنایع، برنامه زمانبندی مشخصی برای اجرای این طرح تعیین خواهد شد و در صورت اجرا نشدن تعهدات، تخصیص آب آنها پس گرفته شده و به سرمایهگذاران و صنایع جدید واگذار میشود.اهمیت استراتژیک موضوع از نگاه کارشناسییکی از مهمترین نکات مغفول در مدیریت منابع کشور، نگاه حاشیهای به پساب است. در حالی که در بسیاری از کشورهای توسعهیافته، نزدیک به ۸۶ درصد پساب تصفیه شده در بخش کشاورزی و صنعت استفاده می شود، در ایران این رقم به سختی به ۲۰ درصد میرسد. استان مرکزی با داشتن صنایع عظیم فولاد، پتروشیمی، نیروگاهی، مشتری اصلی این پساب است. اگر صنایع بتوانند تنها ۵۰ درصد از نیاز غیرشرب خود را از پساب تامین کنند، معادل کاهش استحصال سالانه ۵۰ میلیون مترمکعب از سفرههای زیرزمینی خواهد بود. یعنی نجات حیات سفرههای آبی که نسلهای آینده به آن وابستهاند.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای میگوید:در صورت عمل نکردن صنایع به تکلیف قانونی، تخصیص آب آنها پس گرفته میشود و به سرمایه گذاران جدید واگذار خواهد شد. این یعنی پایان دوران مماشات با صنایع پرمصرف.در سالهای گذشته، بارها بخشنامههای تشویقی صادر شده بود اما هیچگونه پشت گرمی اجرایی نداشت. اما این بار با استناد به قانون برنامه هفتم که یک قانون بالادستی با ضمانت اجرایی قوی است، صنایع نمیتوانند بهراحتی از زیر بار مسئولیت شانه خالی کنند.این اقدام، پیام روشنی به همه صنایع دارد که «آب شیرین کالای لوکس نیست و صنعتگر باید به فکر تأمین پایدار از منابع جایگزین باشد».واگذاری تخصیصهای پس گرفتهشده به سرمايهگذاران جدید، این یک سیاست هوشمندانه اقتصاد مقاومتی است؛ یعنی نه تنها صنایع متخلف جریمه نمیشوند، بلکه بستر برای ورود سرمايهگذاران نوین و صنایع دانشبنیان فعال در حوزه تصفیه پساب و احداث شبکه انتقال فراهم میشود. هم اکنون حداقل ۷ شرکت دانش بنیان داخلی توانایی طراحی و اجرای سامانه های تصفیه و انتقال پساب با استانداردهای روز دنیا را دارند. ایجاد یک بازار رقابتی در این حوزه، ضمن اشتغالزایی مستقیم، از خروج ارز برای خرید تجهیزات تصفیه خارجی جلوگیری می کند.استفاده از پساب، اثرات زیستمحیطی دوگانهای دارد؛ از یکسو مانع از رهاسازی فاضلاب تصفیه شده به طبیعت و رودخانهها میشود که خود معضلی جدی برای اکوسیستم استان است و از سوی دیگر، با کاهش برداشت از منابع زیرزمینی، از فرونشست زمین در دشتهای بحرانی مانند ساوه و زرندیه پیشگیری میکند. این موضوع مستقیماً امنیت غذایی و معیشت کشاورزان را تضمین میکند.
کشاورزی که آب چاهش خشک می شود، ناچار به مهاجرت به حاشیه شهرها می شود و این یعنی هزینههای اجتماعی سنگین. پساب، میتواند جلوی این زنجیره ویرانگر را بگیرد.با این حال، یک صنعتگر اراکی میگوید: مسیر تحقق کامل این طرح هموار نیست. سه چالش اساسی پیشِروی صنایع است از جمله هزینه تصفیه و انتقال: اگرچه درآمد حاصل از فروش پساب نسبت به آب شیرین کمتر است، اما هزینه احداث خطوط انتقال و تصفیهخانههای پیشرفته، سرمایه براست. راهکار پیشنهادی، استفاده از ظرفیت ماده ۱۲ قانون رفع موانع تولید برای معافیتهای مالیاتی و ارائه تسهیلات ارزانقیمت به صنایع پیشرو است.حسینی میافزاید: برخی صنایع نظیر نیروگاهها و پتروشیمیها نیازمند آب با کیفیت بسیار بالا (نظیر آب دیونیزه) هستند. شرکتهای دانشبنیان با بهرهگیری از فناوریهای غشایی و اسمز معکوس، میتوانند پساب را به سطح کیفی قابلقبول برسانند. دولت باید حمایت جدی از این شرکتها داشته باشد.وی تضمین پایداری تأمین پساب را نیز مورد تاکید قرار داده و میگوید: حجم پساب در فصول سرد سال کاهش مییابد. برای حل این مشکل، احداث مخازن ذخیره و استفاده از پساب صنعتی (که حجم ثابتتری دارد) ضروری است. ضرورت عمل به قانون و خلق یک رویداد تاریخیتعیین تکلیف پساب صنایع در استان مرکزی، فراتر از یک مصوبه استانی، یک رویداد تاریخی در مدیریت منابع آب کشور محسوب میشود. این طرح، آزمون بزرگی برای اراده مسئولان، انضباط صنعتگران و دانش فنی مهندسان ایرانی است. اگر همه پای کار بیایند، استان مرکزی میتواند به الگویی موفق در اجرای قانون برنامه هفتم تبدیل شود و در سالهای آینده، دیگر شاهد خبرهای ناگوار از خشکیدن تالابها، فرونشست زمین و مهاجرت اجباری کشاورزان نباشیم.
اما اگر صنایع همچنان به روشهای سنتی و مصرف بیرویه آب شیرین اصرار ورزند، باید منتظر اجرای قاطعانه قانون از سوی شرکت آب منطقه ای و واگذاری سهمیههای گرانبهای آب به رقبای نوپا و متعهد باشیم.نسل امروز، میراثدار آبهای فرداست.باید با مدیریت هوشمندانه پساب، از هدررفت این سرمایه ملی جلوگیری کنیم و صنعتی پویا، طبیعتی زنده و آیندهای روشن برای استان عزیزمان مرکزی رقم بزنیم.#صنعت#پساب
09:40 - 28 مرداد 1405