ناجی تلسکوپ ناسا خودش به کمک نیاز پیدا کرد
نخستین مأموریت ناسا برای افزایش عمر یک تلسکوپ فضایی با کمک ربات، با شکست روبهرو شد.
به گزارش گروه علم و پیشرفت خبرگزاری فارس به نقل از تککرانچ، نخستین تلاش ناسا برای نجات یک تلسکوپ فضایی با کمک یک فضاپیمای رباتیک خصوصی، برخلاف انتظارها با بحرانی غیرمنتظره مواجه شده است. فضاپیمای لینک که قرار بود با اتصال به تلسکوپ فضایی سوئیفت، آن را به مداری بالاتر منتقل کند و عمر مأموریتش را چند سال افزایش دهد، پس از آغاز عملیات دچار نقص فنی شد و اکنون بهصورت کنترلنشده در مدار زمین در حال چرخش است.این مأموریت از آن جهت اهمیت داشت که میتوانست فصل تازهای در نگهداری و افزایش عمر تجهیزات فضایی رقم بزند. تاکنون بسیاری از ماهوارهها و تلسکوپهای فضایی پس از کاهش ارتفاع مدار یا پایان سوخت، عملاً از رده خارج میشدند.ناسا امیدوار بود با استفاده از یک فضاپیمای رباتیک، بدون نیاز به اعزام فضانورد، بتواند چنین سامانههایی را به مدارهای بالاتر منتقل کرده و سالها به عمر عملیاتی آنها اضافه کند.تلسکوپ فضایی سوئیفت که از سال ۲۰۰۴ در مدار زمین فعالیت میکند، یکی از مهمترین ابزارهای رصد انفجارهای پرتو گاما و دیگر پدیدههای پرانرژی کیهانی است. این رصدخانه طی بیش از دو دهه فعالیت، دادههای ارزشمندی درباره سیاهچالهها، ستارههای نوترونی، ابرنواخترها و دیگر رویدادهای پرانرژی جهان در اختیار دانشمندان قرار داده است. با این حال، بهدلیل اثرات بسیار ضعیف اما مداوم جو زمین، ارتفاع مدار این تلسکوپ بهتدریج کاهش یافته و ادامه مأموریت آن به افزایش دوباره ارتفاع مدار وابسته شده است.
برای اجرای این عملیات، ناسا شرکت خصوصی کاتالیست اسپیس را انتخاب کرد تا فضاپیمای لینک را توسعه دهد. قرار بود این فضاپیما پس از رسیدن به مدار، به سوئیفت نزدیک شود، به آن متصل شود و با استفاده از سامانه پیشران خود، تلسکوپ را به مداری بالاتر منتقل کند؛ اقدامی که میتوانست چند سال دیگر به عمر این رصدخانه فضایی اضافه کند.اما تنها مدت کوتاهی پس از آغاز مأموریت، شرایط برخلاف برنامه پیش رفت. لینک دچار نقص در سامانه کنترل وضعیت شد و شروع به چرخشهای کنترلنشده کرد. این وضعیت باعث شد ارتباط با فضاپیما نیز در برخی مقاطع ناپایدار شود و تیم کنترل مأموریت نتواند آن را بهطور کامل تحت فرمان بگیرد.بررسیهای اولیه نشان میدهد دو مورد از سه چرخ عکسالعملی فضاپیما، که وظیفه حفظ جهتگیری و پایداری آن را بر عهده دارند، از کار افتادهاند. علاوه بر این، یکی از سامانههای پیشران نیز با مشکل فنی مواجه شده و همین موضوع توانایی فضاپیما برای بازیابی وضعیت پایدار را کاهش داده است.مهندسان مأموریت اکنون تلاش میکنند با استفاده از سامانههای پشتیبان و موتورهای مانوردهنده، سرعت چرخش لینک را کاهش دهند و کنترل آن را دوباره به دست آورند. ناسا اعلام کرده تا زمانی که وضعیت فضاپیما کاملاً پایدار نشود، هیچ تلاشی برای نزدیک شدن آن به تلسکوپ سوئیفت انجام نخواهد شد؛ زیرا هرگونه مانور در شرایط فعلی میتواند خطر برخورد با تلسکوپ و از بین رفتن هر دو سامانه را به همراه داشته باشد.
اهمیت این مأموریت فراتر از نجات یک تلسکوپ است. اگر LINK موفق میشد، میتوانست الگوی جدیدی برای صنعت فضایی ایجاد کند؛ الگویی که در آن ماهوارهها و تلسکوپهای قدیمی بهجای کنار گذاشته شدن، با کمک فضاپیماهای رباتیک تعمیر، سوختگیری یا به مدارهای جدید منتقل شوند. چنین فناوریای علاوه بر کاهش هزینههای ساخت و پرتاب تجهیزات جدید، میتواند میزان زبالههای فضایی را نیز کاهش دهد.اکنون اما سرنوشت این برنامه به توان مهندسان در بازیابی کنترل فضاپیما وابسته است. اگر LINK دوباره پایدار شود، هنوز امید برای ادامه مأموریت و نجات تلسکوپ سوئیفت وجود خواهد داشت؛ اما در صورت شکست عملیات بازیابی، یکی از مهمترین پروژههای آزمایشی ناسا در زمینه خدماترسانی رباتیک در مدار، با ناکامی به پایان خواهد رسید.#ناسا #فضاپیما #تلسکوپ_سوئیفت #فضا #ماهواره #فناوری_فضایی #ربات #علم_و_پیشرفتآخرین مطالب حوزه فناوری را در صفحه اصلی «علم و پیشرفت» بخوانید. 18:18 - 7 مرداد 1405