زنانی که از همه چیز خبر دارند؛ از اخبار جنگ تا اجارهخانهها
«امروز چقدر هوا گرمه!» این جمله در برخی محلههای قدیمی هنوز هم آغاز دورهمیهایی است که ساعتها ادامه پیدا میکند. کوچهنشینی که در آن از همه چیز حرف زده میشود؛ از جنگ و سیاست گرفته تا قیمت خانه، ازدواج جوانان و اتفاقات ریز و درشت محله.
به گزارش خبرگزاری فارس از کرمانشاه، هنوز هم اگر عصرهای تابستان سری به بعضی کوچههای قدیمی کرمانشاه بزنید، صحنههایی را میبینید که برای نسلهای قدیمی آشناست؛ چند زن تکیه به دیوار زیر سایه خانهای نشستهاند، کودکی که در کوچه بازی میکند و گفتوگوهایی که گاهی از قیمت گوجهفرنگی شروع میشود و به جنگ ایران و آمریکا و سیاست جهانی ختم میشود.کوچهنشینی در گذشته یکی از عادتهای رایج زنان خانهدار در بسیاری از شهرهای کشور بود. روزگاری که نه خبری از تلفن همراه بود، نه شبکههای اجتماعی و نه سرگرمیهای امروزی، زنها پس از انجام کارهای خانه، ساعتی را کنار همسایهها مینشستند، چای میخوردند و از اتفاقات روز حرف میزدند.امروز این رسم نسبت به گذشته بسیار کمرنگ شده، اما هنوز هم در برخی محلههای قدیمی میتوان ردپای آن را دید.
کوچهنشینی چگونه شروع میشود؟
ماجرا معمولاً از یک جمله ساده آغاز میشود. «وای امروز چقدر هوا گرمه، آدم توی خانه خفه میشه!»همین جمله کافی است تا یک نفر زیراندازش را دم در پهن کند. چند دقیقه بعد همسایه روبهرویی هم اضافه میشود. بعد هم نفر سوم و چهارم میآیند و کمکم یک کابینه در وسط کوچه شکل میگیرد.بیشتر این دورهمیها در تابستان رونق میگیرد؛ وقتی بچهها مدرسه ندارند، همسران سر کار هستند و کار اصلی خانه هم تا ظهر تمام شده است. زن خانه پس از جمع کردن سفره نهار و شستن ظرفها، سری به در خانه همسایه میزند و این سر زدن کوتاه گاهی به چند ساعت گفتوگو تبدیل میشود.
زنان کوچهنشین؛ خبرنگاران غیررسمی محلههای قدیمی
در این جمعها همه موضوعی پیدا میشود؛ از قیمت برنج و روغن گرفته تا وضعیت بازار، حقوق کارمندان، اخبار جنگ، تحولات سیاسی و حتی تصمیمهای جدید دولت در خصوص مبلغ کالابرگ.گاهی تحلیلهایی در این جمعهای چند نفره مطرح میشود که شنونده تصور میکند جلسه کارشناسی سیاسی در حال برگزاری است.هرکس خبری شنیده، مطلبی در فضای مجازی دیده یا چیزی از تلویزیون فهمیده، برای دیگران تعریف میکند و هر خبر چند بار میان افراد مختلف دست به دست میشود.
آمار دقیقتر از بنگاه املاک
اما ماجرا فقط به سیاست و اخبار ختم نمیشود. اگر کسی دنبال خانه اجارهای باشد، شاید قبل از مراجعه به بنگاههای املاک، بد نباشد سری به برخی از همین جمعهای کوچهای بزند.زنان کوچهنشین معمولاً بهتر از هر مشاور املاکی میدانند کدام خانه خالی شده، صاحبخانه چقدر رهن و اجاره میخواهد، کدام مستأجر در حال اسبابکشی است و کدام بنگاه منصفتر عمل میکند.گاهی حتی قبل از اینکه خانه در بنگاه معاملات ملکی ثبت شود، خبر آن در جمع زنان کوچه پیچیده است.
از کیسه خرید تا حساب دخل و خرج خانواده
جذابترین بخش ماجرا زمانی است که رهگذری با چند کیسه خرید از کنار جمع عبور میکند.تا فرد چند متر دور نشده، بحثها آغاز میشود:«فکر کنم مرغ خریده بود.»«نه بابا، وضع مالیاش خوبه، گوشت قرمز بود.»«این روزها هرکس اینقدر خرید کند، حتماً درآمدش خوبه.»چند دقیقه بعد، بدون آنکه صاحب کیسه خبر داشته باشد، درآمد تقریبی، وضعیت اقتصادی، نهار و حتی شام احتمالی خانوادهاش مورد بررسی قرار گرفته است.البته همه این موارد با چاشنی حدس و گمان همراه است.
وقتی رهگذر مسیرش را عوض میکند
بسیاری از مردم هنگام عبور از کوچههایی که محل تجمع روزانه زنان است، ترجیح میدهند سریعتر عبور کنند.برخی نگران نگاههای کنجکاوانه هستند و برخی هم نمیخواهند موضوع گفتوگوی بعدی جمع شوند.گاهی رهگذر احساس میکند از لحظه ورودش به کوچه تا زمان خروج، زیر ذرهبین قرار گرفته است؛ از لباس پوشیدن گرفته تا خریدهای روزانه و رفتوآمدهایش.
آمار کامل مجردهای محله
یکی دیگر از تخصصهای زنان کوچهنشین، اطلاع از وضعیت دختران و پسران مجرد محله است.اینکه چه کسی به سن ازدواج رسیده، چه کسی شاغل است، چه خانوادهای دختر دمبخت دارد و کدام پسر به تازگی سر کار رفته است.گاهی همین اطلاعات باعث شکل گرفتن آشناییها و ازدواجهای موفق شده که اتفاقی مثبت و ارزشمند است؛ البته به شرطی که با شایعه، غیبت و قضاوت نادرست همراه نباشد.
البته این موضوعات بیشتر جنبه طنز دارد، اما نشان میدهد که برخی از این دورهمیها تا چه اندازه وارد جزئیات زندگی دیگران میشوند.
پدیدهای که امام جمعه جوانرود هم به آن واکنش نشان داد
موضوع کوچهنشینی زنان حتی به تریبون نماز جمعه این هفته هم کشیده شد.ماموستا سیدمحمد محمدی امام جمعه جوانرود در خطبههای نماز جمعه با انتقاد از ادامه یافتن برخی دورهمیها تا ساعات پایانی شب، اظهار کرد: «گاهی کوچهنشینی برخی زنان تا ساعت یک یا دو بامداد ادامه پیدا میکند. این موضوع یک رفتار فرهنگی نادرست است و لازم است صاحب خانوادهها نسبت به آن توجه داشته باشند.»وی تأکید کرد: چنین رفتارهایی میتواند موجب تضییع حقوق دیگران و ایجاد مزاحمت برای ساکنان محله شود و بانوان باید از آن پرهیز کنند.
کوچهنشینی؛ آسیب یا فرصت؟
واقعیت این است که کوچهنشینی نسبت به گذشته بسیار کمتر شده است. افزایش سطح سواد، اشتغال زنان، دانشگاهها، فعالیتهای اجتماعی و حتی گسترش تلفن همراه و فضای مجازی، باعث شده بسیاری از زنان اوقات فراغت خود را به شکل دیگری سپری کنند.با این حال کارشناسان معتقدند اصل دورهم بودن و ارتباط همسایهها موضوع بدی نیست. آنچه آسیبزاست، غیبت، تهمت، دخالت در زندگی دیگران و ایجاد مزاحمت برای همسایگان است.شاید بتوان همین دورهمیها را به جلسات فرهنگی، فعالیتهای خیرخواهانه، آموزش مهارتها، کمک به نیازمندان و کارهای گروهی مفید تبدیل کرد؛ همان روحیه همسایگی و صمیمیتی که سالها از ویژگیهای محلههای قدیمی بوده و هنوز هم میتواند در مسیر درستی به کار گرفته شود.این نسخه حالت گزارش میدانی و روزنامهنگارانه دارد، جزئیات صحنه را تصویر میکند و خواننده بهخوبی فضای کوچه، نوع گفتگوها و پیامدهای آن را لمس میکند.
08:42 - 8 تیر 1405