«اردیبهشت کتاب» جور نمایشگاه کتاب را کشید
با لغو نمایشگاه حضوری کتاب، باغ کتاب با تیزهوشی یکتنه وارد میدان شد و با رویداد «اردیبهشت کتاب»، جور این خلاء بزرگ را کشید تا بازار نشر و نشاط اجتماعی پایتخت را زنده کند.
گروه کتاب و ادبیات خبرگزاری فارس: در تقویم فرهنگی ما ایرانیها، اردیبهشت همیشه با بوی کاغذ نو، شلوغی راهروها و شور و هیجان خرید کتاب زنده است. این روزها که به دلیل شرایط ویژه کشور بخش حضوری نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران لغو و این رویداد بزرگ به فضای مجازی محدود شد، نگرانی عظیمی از ایجاد رکود در بازار نشر و افت نشاط اجتماعی جامعه وجود داشت. اگر واقعبین باشیم، تجربه چندساله برگزاری نمایشگاه کتاب مجازی در کنار نمایشگاه حضوری به خوبی نشان داده که جو و اتمسفر حضور در نمایشگاه و تعامل با ناشران، فضایی است که با چند کلیک در سایت مجازی قابل مقایسه نیست؛ چرا که کتاب کالایی حسّی است و فروش مجازی هرگز نمیتواند جایگزین لمس کاغذ و مواجهه فیزیکی مردم با کتاب شود.در این میان، باغ کتاب تهران با یک تیزهوشی به موقع، از ظرفیتهای خود نهایت استفاده را برد. این مجموعه با راهاندازی رویداد «اردیبهشت کتاب» با شعار در حال و هوای کتابخوانترین رهبر دنیا و به کارگیری تجربیات ستادی علی رمضانی، مدیرعامل مجموعه باغ کتاب، یک تنه وارد میدان شد و جور نمایشگاه بزرگ تهران را کشید تا اتمسفر دوستداشتنی آن را در مقیاسی کوچکتر اما کارآمد بازسازی کند و نشاط اجتماعی را به رگهای پایتخت برگرداند.
هجرت به پایتخت سبز کتاب و بازگشت نشاط اجتماعیبزرگترین برگ برنده باغ کتاب در این روزها، تکیه بر ظرفیت فروشگاه دائمی خود و رهایی از دغدغههای لجستیکی مکان برگزاری بود؛ عاملی که تجربه جدید و باطراوتی از کتابگردی را برای شهروندان رقم زد. اراضی عباسآباد که پیش از انقلاب کاربری خاصی نداشت، سالها پیش با تأکید بر ضرورت ایجاد فضاهای فرهنگی پایهگذاری شد و امروز در این شرایط خاص، رسالت واقعی خود را به نمایش گذاشت.محیط زنده و پویای باغ کتاب باعث شد که خرید کتاب با تزریق روحیه امید، نشاط اجتماعی و تفریح خانوادگی گره بخورد. مشاهدات میدانی نشان میدهد که پنجشنبهها و جمعههای این رویداد، شلوغی و شور و حالی را به ثبت رساند که کاملاً یادآور روزهای پرحجم مصلای تهران بود و نشان داد این مجموعه چطور توانسته بار اصلی نمایشگاه حضوری را به دوش بکشد.
مردم همراه خانواده آمدند، کتاب خریدند و این چرخه، جان دوبارهای به بازار نشر دستبهگریبان با رکود بخشید. موفقیت این الگو نشان داد که باغ کتاب در صورت برنامهریزی کلان، حتی پتانسیل این را دارد که در آینده به رقیبی برای نمایشگاه کتاب تهران تبدیل شود؛ هرچند که مسئولان این مجموعه بارها اعلام کردهاند ابداً قصد رقابت با نمایشگاه بینالمللی کتاب را نداشته و ندارند.
گعدهای برای اهالی قلم و کتاباداره رویدادی که بتواند خلاء بزرگ نمایشگاه کتاب را پر کند، نیازمند نگاهی ستادی و حرفهای بود. مدیریت مجموعه با تکیه بر تجربیات گذشته خود در برگزاری نمایشگاههای کلان، برنامههای منسجمی را از ۲۳ اردیبهشت تا ۳ خرداد پایهریزی کرد.باغ کتاب البته صرفاً به فروش کتاب اکتفا نکرد. این رویداد به یک پاتوق پرشور و گعدهای گرم برای اهالی قلم، ناشران، نویسندگان و مخاطبان کتاب تبدیل شد. برگزاری نشستهای تخصصی، رونمایی کتاب، جلسات شعرخوانی و برنامههای نقد و بررسی آثار، باعث شد فضای این مجموعه به یک فضای تعاملی فرهنگ نزدیک شود، نه صرفاً بازاری برای دادوستد کتاب. حضور چشمگیر و پرشور کودکان و نوجوانان نیز از نکات تعاملی و قابل توجهی بود که با طراحی برنامههای خانوادهمحور و مسابقات کتابخوانی تقویت شد.
در بخش محتوایی نیز تلاش شد تا این رویداد صرفاً یک ویترین عمومی و تکراری نباشد. بخشی از آثار ارائهشده به کتابهای دارای تقریظ رهبر معظم انقلاب اختصاص داشت و بخشی دیگر به موضوع صهیونیسمشناسی و روایتهای تاریخی مربوط میشد که منطبق بر نیازهای تحلیلی روز جامعه شکل گرفت.
بهانهای برای لمس کتابواقعیت این است که «اردیبهشت کتاب» نه میتوانست و نه میخواست جای کامل نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران را بگیرد؛ اما به خوبی نشان داد که اگر برنامهریزی فرهنگی با شناخت دقیق مخاطب همراه باشد، حتی در شرایط محدود نیز میتوان به نیازهای فرهنگی جامعه پاسخی شایسته داد و نشاط اجتماعی را زنده نگه داشت. استقبال بینظیر مخاطبان در این روزها ثابت کرد که جامعه همچنان به رویدادهای حضوری نیاز دارد؛ بهانهای برای بیرون آمدن، دیدن، گفتوگو و لمس قفسههای کتاب.
10:33 - 23 مه 2026