روایت ۱۰۱۹ روز خدمت شهید رئیسی؛ از توجه به محرومان تا رونق تولید
رئیس شورای اطلاعرسانی دولت شهید رئیسی، روایت ۱۰۱۹ روز خدمت شهید رئیسی در حوزههای مختلف را تشریح کرد.
گروه سیاسی خبرگزاری فارس: در آستانه دومین سالگرد شهادت آیتالله سیدابراهیم رئیسی و همراهان ایشان، بازخوانی ابعاد مختلف عملکرد «دولت مردمی» و نوع مواجهه این دولت با مسائل کلان کشور، به یکی از موضوعات مهم در فضای رسانهای و تحلیلی تبدیل شده است.در همین راستا، گفتوگوی پیشرو با سپهر خلجی، رئیس شورای اطلاعرسانی دولت شهید رئیسی، به بررسی برخی از مهمترین رویکردها، تصمیمات و اقدامات این دولت اختصاص دارد.
در این گفتوگو تلاش شده است با تکیه بر روایتهای نزدیک به میدان و تجربههای مدیریتی در سطح عالی دولت، موضوعاتی همچون نحوه مدیریت بحران کرونا و تأمین واکسن، رویکرد دولت در سیاست خارجی بهویژه در تعامل با کشورهای شرقی، توجه ویژه به اقشار محروم، اصلاحات اقتصادی از جمله حذف ارز ترجیحی، و همچنین احیای واحدهای تولیدی راکد و نیمهتعطیل مورد واکاوی قرار گیرد.همچنین در این مصاحبه، با اشاره به ویژگیهای شخصیتی و مدیریتی شهید رئیسی، تلاش شده است تصویری از نوع نگاه ایشان به حکمرانی، ارتباط با مردم و پیگیری مستقیم مسائل ارائه شود؛ نگاهی که به گفته خلجی، بر پایه مسئولیتپذیری، سادهزیستی و باور به نقش مردم در پیشبرد امور کشور شکل گرفته بود.
یادبود شهدای انقلاب اسلامی؛ از پرواز اردیبهشت تا رهبر انقلاب اسلامیفارس: امسال بهعنوان دومین سالروز فقدان شهید جمهور، در خدمت شما هستیم تا قدری از خدمات شهید رئیسی را بیان کنیم، اما، امسال یک تفاوت با سالهای گذشته دارد و اینکه، رهبر انقلاب نیز به شهادت رسیدند. اگر در ابتدا مطلبی دارید، بفرمائید.خلجی: بسمالله الرحمن الرحیم؛ بنده نیز شهادت امام عزیزمان، فرماندهان دوستداشتنی و مردم عزیز را تسلیت عرض میکنم. همچنین در دومین سالگرد شهادت شهید عزیز آقای رئیسی و همراهان ایشان هستیم؛ همراهانی که به نظر میرسد شخصیتهای برجستهای بودند، از جمله شهید مجاهد و دیپلمات انقلابی و تکرارنشدنی در حوزه سیاست خارجی، شهید حسین امیرعبداللهیان (رحمةاللهعلیه)، و نیز امام جمعه مردمی، دوستداشتنی و محبوب، شهید سید محمدعلی آلهاشم که مردم تبریز و حتی فراتر از تبریز به ایشان ارادت داشتند. همچنین؛ شهید خدمتگزار و کارگزار توانمند، شهید مالک رحمتی که با وجود دوره کوتاه خدمت در آذربایجان شرقی، ارتباط عمیقی با مردم برقرار کرد و منشأ خدمات بزرگی بود.
رهبر شهید انقلاب با بیش از ۱۰۰ ویژگی، شهید رئیسی را توصیف کردندفارس: شهید جمهور از منظر رهبر شهید انقلاب چگونه تعریف میشد؟خلجی: درباره شهید رئیسی بهتر است به بیانات امام شهیدمان اشاره کنم. دوستان ما جمعآوری کردند و به این نتیجه رسیدند که از زمان آغاز دولت شهید رئیسی تا پایان آن، یعنی حدود ۳ سال، و نیز تا یک سال و نیم پس از شهادت ایشان، تا قبل از شهادت امام عزیزمان، بیش از ۱۰۰ عنوان، ویژگی، صفت یا تعبیر درباره شهید رئیسی و دولت ایشان در بیانات امام شهید به کار رفته است.این موضوع بسیار عجیب و استثنایی است؛ چرا که در طول تاریخ انقلاب اسلامی، هیچ مقام یا شخصیتی را نمیبینیم که امام شهید چنین حجم و تنوعی از اوصاف را درباره او بیان کرده باشند. حتی در مورد حضرت امام (ره)، اگرچه اوصاف فراوانی در طول حدود ۳۷ سال رهبری مطرح شده، اما درباره هیچ شخصیت دیگری، چنین ابراز فقدان، خسارت یا ناخرسندی از دست دادن مشاهده نشده است.
بهویژه آنجا که فرمودند «دلم برای رئیسی سوخت»، که نشاندهنده مظلومیت شهید رئیسی است. اگر فرض کنیم آقای رئیسی ۵۰ کار یا ۵۰ ویژگی داشت، برخی از این ویژگیها ممتاز بودند. چنانکه سپهبد شهید محمد باقری در نخستین سالگرد شهید رئیسی فرمودند: «من شهادت میدهم که آقای رئیسی یک رئیسجمهور ممتاز بود.»یکی از مهمترین ویژگیها و هنرهای شهید رئیسی، اثبات کارآمدی نظریه ولایت فقیه بود. در طول نزدیک به ۵ دهه از انقلاب اسلامی، بهویژه در دوران رهبری امام شهید، برخی در داخل و نیز جریانهایی در خارج، تلاش داشتند نشان دهند که نظام مبتنی بر ولایت فقیه ناکارآمد و شکستخورده است.
مهمترین دستاورد فکری و اندیشهای شهید رئیسیفارس: لطفاً مصادیقی از اثبات کارآمدی نظام ولایتفقیه توسط شهید رئیسی را بیان کنید.خلجی: شهید رئیسی نشان داد که اگر در مقام «سرباز تحت امر ولیفقیه» مسئولیت بهدرستی انجام شود، اقتصاد میتواند رشد ۵ درصدی را تجربه کند، نرخ بیکاری تکرقمی شود، نقدینگی کاهش یابد، تورم کاهش پیدا کند و روابط خارجی تنظیم شود. این، اثبات عملی کارآمدی نظریه ولایت فقیه بود.همچنین ایشان نشان دادند که حاکمیت دوگانه در کشور وجود ندارد و این مسئله را در عمل به اثبات رساندند. بهنظر من، این مهمترین دستاورد فکری و اندیشهای شهید رئیسی بود.در حوزه اقتدار نیز، در دوره ایشان نخستین حمله جمهوری اسلامی ایران به سرزمینهای اشغالی و رژیم صهیونیستی رخ داد که نشاندهنده ایستادگی در برابر دشمن بود.در همین زمینه، شهید رئیسی درباره نسبت خود با رهبری میگفتند که حتی اشارات مقام معظم رهبری نیز برای دولت حکم دستور دارد. ایشان به بنده میگفتند: «وظیفه شما این است که حتی اشارات آقا را هم به من یادآوری کنید.» و توضیح میدادند که برخی فرمایشات بهصورت صریح و دستوری بیان میشود، اما برخی نیز بهصورت اشاره است و ممکن است به دلیل مشغلهها مورد توجه قرار نگیرد.
ایشان تأکید داشتند که حتی این اشارات نیز باید بهعنوان دستور کار دولت تلقی و پیگیری شود. به همین دلیل، در موارد متعدد، نکاتی که بهعنوان دغدغه رهبری مطرح بود، پیش از جلسات دولت به ایشان منتقل میشد و ایشان همان موارد را در جلسات بهعنوان دستور کار دولت مطرح میکردند.قاطعانه عرض میکنم که در طول تاریخ انقلاب اسلامی، بهجز دورهای که خود مقام معظم رهبری رئیسجمهور بودند، هیچ رئیسجمهوری چنین نسبتی با رهبری نداشته است.
شهید رئیسی موجب «بسط یَد ولیفقیه» شدفارس: نقش دولت شهید رئیسی در تقویت انسجام ساختار حکمرانی و کاهش دوگانههای سیاسی چه بوده است؟خلجی: این یک اتفاق بزرگ است؛ اینکه همانطور که عرض شد، امام شهید ما حتی یک سال و نیم پس از شهادت آقای رئیسی، در جلسات مختلف و در اغلب دیدارها، به خدمات شهید رئیسی اشاره داشتند. یکی از دلایل این مسئله، جایگاه و ویژگیهای شهید رئیسی است.نکته دیگر، ویژگی و هنر آقای رئیسی، اگر بخواهیم اصطلاحاً تعبیرسازی کنیم، «بسط یَد ولیفقیه» بود. آقای رئیسی در عمل، زمینهای فراهم کرد که دست رهبری در اداره کشور بازتر شود. در دوره ایشان، مفهوم حاکمیت دوگانه شکل نگرفت؛ نه در قالب دولت و میدان، نه دولت و دیپلماسی و نه در قالب دوگانههایی نظیر جنگ و سازش که گاه در برخی تحلیلها مطرح میشود. در آن دوره، ساختار حکمرانی از انسجام برخوردار بود و دولت بهصورت یکپارچه در مسیر اجرای مأموریتهای محوله از سوی نظام حرکت میکرد.
در نتیجه، فرآیند حکمرانی با هماهنگی کامل و بدون ایجاد دوگانگیهای ساختاری پیش میرفت. اگر بخواهیم نمونهای ذکر کنیم، طی سه سال دولت شهید رئیسی، در هیچ مقطعی ضرورت آن احساس نشد که رهبر انقلاب در حسینیه امام خمینی (ره) بهطور ویژه درباره موضوع آمریکا موضعگیری مستقیم و موردی داشته باشند.این امر ناشی از آن بود که سیاست خارجی و دیپلماسی کشور، با محوریت دولت و با حضور شهید امیرعبداللهیان، در چارچوب سیاستهای کلان نظام پیش میرفت.
شهید رئیسی همه امورات کشور را به مذاکره پیوند نمیزدفارس: شهید رئیسی چگونه مانع ایجاد دوگانههای کاذب میشد؟خلجی: در همان ابتدای فعالیت دولت، در پاسخ به پرسش یکی از خبرنگاران درباره مذاکره با آمریکا، آقای رئیسی صراحتاً اعلام کردند که چنین موضوعی در دستور کار نیست. البته در ساختار اجرایی، مسیرهای دیپلماتیک و مذاکرات فنی در چارچوبهای مشخص دنبال میشد، اما مذاکره بهعنوان محور اصلی اداره کشور و عامل تعیینکننده در اقتصاد و معیشت مردم مطرح نبود.این رویکرد مبتنی بر این نگاه بود که ظرفیتهای داخلی کشور باید مبنای اداره امور قرار گیرد و نباید معیشت مردم و شاخصهای اقتصادی به متغیرهای خارجی، بهویژه مذاکره، گره زده شود؛ چراکه تجربههای پیشین نشان داده بود چنین وابستگیای موجب بیثباتی در اقتصاد و انتظارات عمومی میشود.
در مقابل، تجربه دورههای گذشته بهویژه دولت هشتساله آقای روحانی از سوی برخی بهعنوان دورهای پرچالش در حوزه حکمرانی اقتصادی ارزیابی میشود؛ دورهای که در آن، بخش قابل توجهی از انتظارات عمومی به موضوع مذاکرات گره خورده بود و نوسانات اقتصادی نیز تحت تأثیر این رویکرد قرار میگرفت. در همین چارچوب، رهبر انقلاب در یکی از دیدارها، عملکرد آن دولت را «عبرتآموز برای آینده» توصیف کردند.بر همین اساس، رویکرد دولت شهید رئیسی بر کاهش وابستگی اقتصاد و افکار عمومی به مذاکرات و تمرکز بر ظرفیتهای داخلی استوار بود.
شهید رئیسی با هر بهانه خدمترسانی به مردم را متوقف نمیکردفارس: یکی از ویژگیهای خاص شهید رئیسی در دوران ریاستجمهوری، مسئولیتپذیری در اداره کشور بود. این رویکرد از کدام ویژگی شهید ناشی میشود؟خلجی: یکی از ویژگیهای مهم شهید رئیسی، مسئولیتپذیری ایشان در اداره کشور بود. در طول دوران مسئولیت، هیچگاه رویکرد ایشان مبتنی بر طرح ناتوانی یا انتساب موانع به سایر نهادها نبود. حتی در مواردی که مشکلات و کارشکنیهایی در مسیر اجرای برنامهها وجود داشت، این مسائل بهعنوان بهانه برای توقف یا تضعیف روند خدمترسانی مطرح نمیشد.در عین حال، نقل شده است که رهبر انقلاب در برخی موارد نسبت به حجم فشارها و دشواریهای کاری شهید رئیسی ابراز تأسف کردهاند، با این حال، ایشان در مواجهه با مسائل، رویکردی مبتنی بر صبوری و پرهیز از گلایهمندی داشتند.
در رفتار مدیریتی شهید رئیسی، حتی در ارتباط با رهبر انقلاب نیز دقت ویژهای وجود داشت؛ بهگونهای که برخی مشکلات و موانع اجرایی بهمنظور جلوگیری از ایجاد نگرانی یا فشار ذهنی به ایشان منتقل نمیشد. این موضوع نشاندهنده سطح بالای مسئولیتپذیری و نگاه نهادی ایشان به جایگاه رهبری بود.در ادبیات حکمرانی، این ویژگی به معنای فهم دقیق از مفهوم «رئیسجمهور تراز انقلاب اسلامی» تلقی میشود؛ الگویی که در آن مسئول اجرایی کشور، خود را در چارچوب مأموریتهای کلان نظام تعریف میکند و از ایجاد تعارض یا دوگانگی در ساختار حکمرانی پرهیز دارد.
روایت دیدار شهید شیرازی و شهید رئیسیدر این چارچوب، شهید رئیسی همواره بر این نکته تأکید داشتند که مسیر کلی سیاستها توسط نظام تعیین میشود و دولت در جایگاه «مجری مسئول و متعهد» باید همان مسیر را دنبال کند، نه اینکه برداشتهای موازی یا مستقل از آن ارائه دهد.بر همین اساس، نقل شده است که پس از یکی از دیدارهای ایشان با رهبر انقلاب، سردار سرلشکر شیرازی در گفتوگویی، میزان هماهنگی ایشان با رهبری را مورد اشاره قرار داده بودند. شهید رئیسی در پاسخ، با نگاهی مبنایی بیان کردند که مفهوم «هماهنگی» در جایی معنا دارد که دو مسیر یا دو صدا وجود داشته باشد، در حالی که در ساختار نظام، یک مسیر واحد و یک خط کلی وجود دارد و دولت موظف به حرکت در همان چارچوب است.این نگاه، بیانگر درک دقیق از ساختار حکمرانی و نسبت قوه مجریه با رهبری در نظام جمهوری اسلامی است.
یعنی حتی در همین موضوعی که آقای شیرازی اشاره میکنند که «شما با آقا هماهنگ هستید»، ایشان پاسخ میدهند که اساساً مسئله دو آهنگ بودن مطرح نیست. یک آهنگ وجود دارد و آن آهنگ نظام است. در چنین نگاهی، سایر قوا نیز هر یک در چارچوب وظایف خود عمل میکنند؛ مجلس کار خود را انجام میدهد، قوه قضائیه وظیفه خود را دنبال میکند و دولت نیز در همین منظومه هماهنگ حرکت میکند. اگر این انسجام و هماهنگی وجود نداشته باشد، نتیجه آن نوعی آشفتگی و چندصدایی است که در نهایت به تضعیف کارآمدی منجر میشود.
شهید رئیسی به سرلشکر باقری گفت؛ شما سردار و ما سرباز آقا هستیمفارس: در دوره شهید رئیسی شاهد تحولات و اتفاقات مهمی در حوزه دفاعی و امنیتی بودیم. ارتباط شهید رئیسی با فرماندهان نظامی چگونه بود و تعامل بین آنان به چه نحو برقرار میشد؟خلجی: در همین زمینه، میتوان به خاطرهای از شهید سرلشکر باقری، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، اشاره کرد. ایشان نقل میکنند که در یکی از جلسات، به آقای رئیسی گفته شد که «شما برای آقا هیچ فرقی با ما ندارید». آقای رئیسی در پاسخ تصریح کردند: «اتفاقاً فرق داریم؛ فرق ما در این است که شما برای آقا سردار هستید و ما سربازیم. ما سرباز نظام هستیم.»
این نگاه، نشاندهنده سطحی از تواضع سازمانی و تعریف دقیق جایگاهها در ساختار حکمرانی است. هرچند ایشان در جایگاه ریاستجمهوری، ریاست شورای عالی امنیت ملی و مسئولیتهای متعدد دیگر قرار داشتند، اما در تعامل با فرماندهان نیروهای مسلح، همواره بر نقش «سرباز بودن در برابر نظام» تأکید داشتند.همین رویکرد، زمینهساز شکلگیری سطح بالایی از هماهنگی میان دولت و نیروهای مسلح در آن دوره شد؛ هماهنگیای که نهتنها در سطح رسانهای، بلکه در سطح تصمیمگیری و اجرا نیز قابل مشاهده بود.
در این چارچوب، حمایت دولت از نیروهای مسلح در حوزههای مختلف، از جمله پشتیبانیهای مالی، تجهیزاتی و عملیاتی، در سطح قابل توجهی افزایش یافت. این همکاری نزدیک، بهویژه در رویدادهای مهم امنیتی و دفاعی، نقش مؤثری در ارتقای توان عملیاتی کشور ایفا کرد.
اقتصاد و دفاع به یک میزان برای شهید رئیسی اهمیت داشتفارس: در کنار مواردی که شما به آن اشاره داشتید. حوزه موشکی در دوره شهید رئیسی تقویت شد و حتی موشک هایپرسونیک فتاح نیز در دوره آن شهید، رونمایی شد. ایشان چه میزان به تقویت قدرت دفاعی به ویژه حوزه موشکی توجه داشتند؟خلجی: اگر بخواهیم خلاصه این موضوع را بیان کنیم، اینکه شهید رئیسی در نوع ارتباط و تعامل خود با حوزه نظامی چگونه عمل میکرد، همین شهادت شهید عزیزمان شهید باقری و همچنین اظهارات شهید عزیزمان شهید حاجیزاده کفایت میکند. ایشان یک نگاه همهجانبه به اداره کشور داشتند؛ به همان میزان که اقتصاد برای ایشان اهمیت داشت، موضوع دفاع و اقتدار کشور نیز اساساً در اولویت بود.در واقع شعار دولت ایشان «دولت قوی» بود که برگرفته از فرمایش امام شهید بود؛ امام شهید فرمودند باید دولت قوی تشکیل شود و آقای رئیسی نیز همین شعار «دولت قوی» را برای دولت خود انتخاب کرده بودند و در واقع افق و چشمانداز مشخصی را ترسیم کرده بودند.
ناامید کردن مردم نسبت به نظام و کارآمدی آن مطلوب دشمن استبر این اساس، هدفگذاری ایشان این بود که کشور باید به سمت دولت قوی حرکت کند؛ بنابراین اقتصاد باید اصلاح شود، حوزه دفاعی باید تقویت شود و سایر اجزا و ارکان نیز همپای سیاستهای کلان نظام پیش برود.در چنین چارچوبی، ما رئیسجمهوری را از دست دادیم که صراحت در مرزبندی با دشمنان داشت و هیچگونه ابایی از بیان مواضع شفاف نداشت. ایشان با صراحت مرزبندی میکردند و در عین حال، جامعه را زنده و امیدوار نگه میداشتند.در همین رابطه، امروز برخی بحثهای انحرافی مطرح میشود. بارها به خود من گفتهاند که بعضی مقامات بیش از حد از ناتوانی و مشکلات سخن میگویند و در پاسخ عنوان میکنند که کشور مشکلات زیادی دارد و نباید آنها را پنهان کرد. اما منطق شهید رئیسی این نبود. ایشان معتقد بودند کشور با مشکلات متعددی مواجه است، اما مردم چه گناهی دارند؟ مردم برای حل مشکلات رأی دادهاند، نه برای اینکه مشکلات مدام برایشان بازگو شود.بنابراین قرار نیست مشکلات دائماً به جامعه منتقل شود و باعث ناامیدی شود، بلکه باید برای حل آنها اقدام شود. در غیر این صورت، ناامید کردن مردم نسبت به نظام و کارآمدی آن، عملاً مطلوب دشمن خواهد بود. ما مشکلات داریم، اما هنر این است که مشکلات حل شود، نه اینکه صرفاً بیان شود.
شهید رئیسی پای کار ایستاد تا مشکلات حل شودفارس: هنگامی که شهید رئیسی به ریاستجمهوری رسید، کشور با مشکلات بسیاری دست و پنجه نرم میکرد. نگاه ایشان به حل مشکلات چگونه بود؟خلجی: در زمان آغاز به کار دولت شهید رئیسی، کشور با مشکلات متعددی از جمله بحران برق، آب و پیامدهای کرونا مواجه بود. در دوره کرونا، روزانه حدود ۸۰۰ تا ۹۰۰ نفر و در مقاطعی نزدیک به ۱۰۰۰ نفر در روز جان خود را از دست میدادند. اما رویکرد ایشان این نبود که صرفاً این وضعیت برای مردم بازگو شود یا به نوعی از مسئولیت رفع شود، بلکه دولت پای کار ایستاد تا مشکلات حل شود.در همین چارچوب، ظرف مدت کوتاهی مشکل برق تا حد زیادی مدیریت شد و وضعیت کرونا بهگونهای پیش رفت که پس از حدود ۸ ماه، آمار مرگومیر به صفر نزدیک شد. در حوزه اقتصادی نیز، کشور از شرایطی با رشد نزدیک به منفی یا حدود صفر تا ۰.۲ درصد به سمت بهبود حرکت کرد و در ادامه، بر اساس برخی گزارشها از جمله گزارش بانک جهانی، رشد اقتصادی کشور به حدود ۵ درصد رسید.در این نگاه، دولت شهید رئیسی از سیاهنمایی علیه کشور پرهیز داشت. حتی برخی مقامات خارجی از جمله ترامپ در چند نوبت در سخنرانیها و مصاحبههای خود به وضعیت ایران اشاره کرده و از همین اظهارات داخلی درباره مشکلات کشور بهعنوان شاهد استفاده میکردند؛ مبنی بر اینکه خود مسئولان ایرانی میگویند «آب نداریم، برق نداریم، نان نداریم، پول نداریم».
در تحلیل این موضوع گفته میشود یکی از دلایل جسارت دشمنان در برخی اقدامات، همین پیامهای ضعف و ناتوانی بوده است که از داخل کشور، آگاهانه یا ناآگاهانه منتشر شده است. البته این موضوع قابل قضاوت قطعی نیست و ممکن است برخی از این اظهارات از سر کماطلاعی یا عدم درک دقیق ابعاد مسائل باشد، اما در هر صورت اثر خود را در محاسبات دشمن گذاشته است.در مقابل، در دوره شهید رئیسی، چنین فضایی وجود نداشت و همین امر موجب شد جامعه با روحیه امید و انسجام بیشتری حرکت کند. در همین حال، برخی معتقدند که اگر چنین پیامهایی از ضعف منتقل نمیشد، دشمن نیز در محاسبات خود دچار خطا نمیگردید.در این چارچوب، تأکید میشود که کشور با وجود همه مشکلات، توان ایستادگی و مدیریت بحران را دارد و نمونه آن نیز عملکرد جمهوری اسلامی در دورههای مختلف است که حتی در شرایط فشارهای شدید نیز از همپاشی ساختاری جلوگیری شده است.
همچنین اشاره میشود که در دوره شهید رئیسی، با وجود محدودیتها و چالشها، اقدامات مؤثری در حوزههای مختلف انجام شد؛ از جمله مدیریت بحران کرونا در بازه ۸ ماهه، مدیریت بحران برق، و بهبود شاخصهای اقتصادی. در عین حال، تأکید میشود که ایشان در مواجهه با مسائل، از رویکرد مسئولیتگریزانه پرهیز داشتند و به جای انتقال فشار به مردم، تلاش برای حل مسئله را در دستور کار قرار دادند.در نهایت، جمعبندی این نگاه آن است که شهید رئیسی با وجود همه مشکلات، رویکردی مبتنی بر امید، اقدام و مسئولیتپذیری داشت و تلاش میکرد تصویر کارآمدی از نظام و دولت ارائه شود، نه تصویری مبتنی بر ناتوانی یا یأس اجتماعی.
آقای رئیسی آبرو و حیثیت خود را در این مسیر گذاشت و از همه ظرفیتها و امکانات خود برای حل مسائل کشور استفاده کرد؛ به تعبیری «صورت خود را با سیلی سرخ نگه داشت» تا در نهایت مسائل کشور به نتیجه برسد. حتی شخصاً نیز پیگیریهای مستقیم داشتند. از جمله، اولین اقدامات ایشان این بود که مستقیماً با مقامات عالی کشورها از جمله رئیسجمهور چین تماس برقرار کردند.ایشان این آمادگی ذهنی را داشتند که ممکن است در برخی موارد، بهدلیل شرایط گذشته یا تجربه دولتهای قبل، حتی پاسخ مثبت اولیه دریافت نشود یا ارتباط برقرار نشود، اما با این حال این اقدام را انجام دادند. در همین زمینه، تماس ایشان با رئیسجمهور چین منجر به پیگیری فوری موضوعات همکاری از جمله تأمین واکسن شد.در همین رابطه نقل شده است که طرف چینی اعلام کرده بود چنین درخواستی از سوی ما مطرح نشده بود و پس از درخواست رسمی، بلافاصله دستور همکاری صادر شد و روند ارسال واکسن به کشور آغاز شد.
کلانایده ایشان در حوزه مدیریت کشور، توجه ویژه به اقشار محروم بودفارس: ایده شهید رئیسی و مجموعه دولت ایشان در حوزه توجه به محرومان چگونه بود؟خلجی: شهید رئیسی در سفرهای استانی و در ارتباط مستقیم با اقشار مختلف، توجه ویژهای به محرومان داشتند. حتی برخی تصاویر و فیلمها از جمله دیدار با افراد محروم در مناطق مختلف، بهویژه آن پیرزن زنجانی، بازتاب گستردهای پیدا کرد.کلانایده ایشان در حوزه مدیریت کشور، توجه ویژه به اقشار محروم بود. ایشان خود نیز تجربه زیسته محرومیت را داشتند و از دوران کودکی با سختیها و شرایط دشوار بزرگ شده بودند؛ از جمله یتیمی و مواجهه با سختیهای زندگی. این مسئله بهعنوان یکی از عوامل اثرگذار در شکلگیری شخصیت ایشان مطرح میشود؛ شخصیتی که همواره ارتباط مستقیم با مردم را حفظ میکرد، گوش شنوا برای مشکلات مردم داشت و در جهت حل مسائل آنان حرکت میکرد.
دولت ایشان بهعنوان «دولت مردمی» شناخته میشد و این رویکرد تا آخرین لحظات حیات ایشان ادامه داشت. ایشان خود را متعهد به عهدی میدانستند که با خدا و مردم بسته بودند و در این مسیر از مردم جدا نشدند.در جلسات مختلف، از جمله جلسات اقتصادی، رویکرد ایشان این بود که هر تصمیمی باید با اثر مستقیم بر زندگی مردم سنجیده شود. بهعنوان نمونه، در جلسات اقتصادی، نخستین پرسش ایشان از تیم اقتصادی این بود که «اثر این تصمیم در معیشت و جیب مردم چیست؟»
شهید رئیسی چگونه حذف ارز ترجیحی را مدیریت کردفارس: یکی از رخدادهای مهم دوره دولت شهید رئیسی موضوع حذف ارز ترجیحی بود. شهید رئیسی چگونه مجموعه تحولات مربوط به این موضوع را مدیریت کرد؟خلجی: در موضوع حذف ارز ترجیحی در سال ۱۴۰۱ نیز، نخستین دغدغه ایشان آثار این تصمیم بر زندگی مردم بود. در نهایت، اجرای این سیاست با اصلاحاتی همراه شد و منجر به افزایش چندبرابری یارانهها گردید؛ بهگونهای که یارانهها از حدود ۴۵ هزار تومان به حدود ۳۵۰ تا ۴۰۰ هزار تومان افزایش یافت که تقریباً نزدیک به ۱۰ برابر شد.همچنین در حوزه خدمات اجتماعی، سیاستهای حمایتی گستردهای با رویکرد محرومیتزدایی اجرا شد. از جمله پرداخت کمکهای حمایتی به مادران شیرده از طریق وزارت رفاه که همچنان ادامه دارد. همچنین خدمات درمانی رایگان برای کودکان تا سن ۷ سال در بیمارستانهای دولتی از دیگر اقدامات این دوره بوده است.بر اساس بررسیها، حدود ۶۰ سرفصل مختلف خدماتی و حمایتی در دولت شهید رئیسی با تمرکز بر دهکهای پایین درآمدی، بهویژه دهکهای ۱ تا ۵، اجرا شده است.دستور ویژه شهید رئیسی برای دانشآموزان نخبهدر حوزه آموزش نیز اقدامات قابل توجهی انجام شد. از جمله در موضوع مدارس استعدادهای درخشان (سمپاد)، پیش از این برخی دانشآموزان دهکهای پایین به دلیل ناتوانی در پرداخت شهریه، از حضور در این مدارس محروم بودند. در این دوره، مصوبهای ابلاغ شد مبنی بر اینکه از دانشآموزان دهکهای ۱ تا ۴ در مدارس استعدادهای درخشان شهریه دریافت نشود.
در نخستین سال اجرای این طرح، حدود ۳۰ درصد به جمعیت دانشآموزان دهکهای پایین در این مدارس افزوده شد؛ به این معنا که دانشآموزان مستعد در مناطق محروم که به دلیل مسائل مالی امکان حضور در این مدارس را نداشتند، امکان ادامه تحصیل در مدارس با کیفیت بالاتر آموزشی را پیدا کردند. این امر موجب تغییر مسیر تحصیلی و اجتماعی بسیاری از این دانشآموزان و در ادامه، ورود آنان به عرصههای تخصصی مانند پزشکی، مهندسی و علوم مختلف شد.در مجموع، این سیاستها در حوزههای بهداشت، درمان، آموزش و خدمات اجتماعی، در راستای محرومیتزدایی و حمایت از اقشار ضعیف جامعه تعریف و اجرا شده است. بر اساس ارزیابیها، در این دوره نزدیک به ۶۰ عنوان اقدام و خدمت در این حوزهها به ثبت رسیده است.این رویکرد ناشی از دو عامل اصلی است؛ نخست، تجربه زیسته شخصی شهید رئیسی از شرایط محرومیت و دوم، نگاه کلان انقلاب اسلامی به جایگاه مردم، بهویژه اقشار محروم، در حفظ و استمرار نظام. بر این اساس، این قشر بهعنوان یکی از ارکان اصلی پشتیبانی از انقلاب تلقی میشوند.
شهید جمهور پای کار احیای واحدهای تولید راکددر سفرهای استانی، یکی از برنامههای ثابت، احیای واحدهای تولیدی راکد یا ورشکسته بود که از نقاط شیرین این سفرها به شمار میرفت. این اقدامات با استفاده از ظرفیتهای معاونتهای مربوط در ریاست جمهوری و در چارچوب سیاستهای حمایتی انجام میشد.بر اساس این گزارش، در دهه ۹۰ به دلیل برخی مشکلات اقتصادی، بخشی از واحدهای تولیدی دچار رکود یا ورشکستگی شده بودند، اما در دولت شهید رئیسی این واحدها احیا شدند. آمارهای ارائهشده نشان میدهد که بین ۹ تا ۱۰ هزار واحد اقتصادی راکد یا ورشکسته در طول سه سال فعالیت دولت ایشان احیا شده است.این واحدها شامل طیف متنوعی از کسبوکارها بودهاند؛ از واحدهای بزرگ صنعتی مانند هپکو و نیشکر تا کارگاههای کوچک با ۱۰ تا ۳۰ نیروی کار. در سفرهای استانی، برخی از این واحدهای احیاشده در قالب نمایشگاه یا غرفه به نمایش گذاشته میشدند و روی آنها سالهای «دوره رکود» و «دوره احیا» درج شده بود؛ مانند «۱۳۹۷ دوره رکود» و «۱۴۰۲ دوره احیا».
فعالسازی بیش از ۹ هزار واحد تولیدی در دولت شهید رئیسیفارس: تدابیر شهید رئیسی در حوزه احیای واحدهای تولیدی و کارخانهها چه میزان در کاش بیکاری تاثیر داشت؟خلجی: در طول دهه ۹۰، بسیاری از واحدهای تولیدی کشور از بین رفتند و نتیجه این روند، افزایش بیکاری بهویژه در میان جوانان بود. در این شرایط، آقای رئیسی تمرکز و همت خود را بر حل این مسئله قرار دادند و در نتیجه، حدود ۹ تا ۱۰ هزار واحد تولیدی مجدداً فعال شد.سند این ادعا نیز کاهش نرخ بیکاری در دوره ایشان است؛ بهگونهای که نرخ بیکاری به حدود هفت و چند دهم درصد رسید و تکرقمی شد. علت این کاهش نیز روشن است؛ هر واحد تولیدی که به چرخه فعالیت بازمیگشت، بین ۱۰ تا بعضاً ۱۰۰ الی ۱۵۰ فرصت شغلی ایجاد میکرد و همین امر موجب شد کشور با کاهش محسوس بیکاری مواجه شود.
در برخی سفرهای استانی، از جمله سفر به استان سمنان و استان البرز، استانداران این استانها اعلام میکردند که بسیاری از واحدهای تولیدی با مشکل کمبود نیروی کار مواجهاند؛ نه به دلیل نبود ظرفیت، بلکه به دلیل نبود نیروی کار مناسب برای جذب. بهعبارت دیگر، در برخی سطوح، بهویژه در میان افرادی که فاقد تحصیلات عالی بودند، عملاً بیکاری به حداقل رسیده بود و اگر فردی آمادگی کار داشت، امکان اشتغال برای او فراهم بود.حتی در مواردی عنوان میشد که برخی واحدهای تولیدی با نصف ظرفیت فعالیت میکنند، زیرا نیروی کار متخصص و آموزشدیده برای آن شغل در دسترس نیست. در همین راستا، استاندار سمنان در یک برنامه رسمی اعلام کرد که از نیروی کار سایر استانها که آمادگی کار دارند اما در محل خود شغل ندارند، دعوت میشود به استان سمنان مراجعه کنند، زیرا فرصت شغلی در این استان فراهم است.
این موارد تنها بخشی از مصادیق این وضعیت است. یکی از نمونههای شاخص، کارخانه کشتیسازی بندرعباس است. در روایت یکی از کارگران این کارخانه آمده است که در دهه ۹۰ این مجموعه به ورشکستگی کشیده شد، اما در دوره آقای رئیسی احیا شد. این کارگر بیان میکند که حدود ۴۰۰ نفر از کارگران این کارخانه پس از احیا، مجدداً مشغول به کار شدند و از این اقدام بهعنوان احیای امید در زندگی خود یاد میکنند.در دوران تعطیلی کارخانه، برخی از کارگران دچار مشکلات جدی معیشتی شدند؛ بهطوری که در مواردی زندگی خانوادگی آنان به طلاق انجامید یا برخی به دلیل فشار اقتصادی به سمت اعتیاد سوق پیدا کردند. با احیای کارخانه، شرایط زندگی آنان بهبود یافت و امید به زندگی مجدداً در میان آنان شکل گرفت.
روایت لحظه به لحظه از سفرهای استانی شهید جمهورفارس: شهید رئیسی در دوه ریاستجمهوری خود توجه خاصی به انجام سفرهای استانی داشتند، این سفرها چه میزان در ارتباط بیشتر ایشان با اقشار مختلف مردم موثر بود؟خلجی: در بسیاری از این سفرها، ایشان شخصاً در میان مردم حضور پیدا میکردند و از نزدیک با مسائل آنان مواجه میشدند. در موارد متعدد، از جمله در مسیرهای بین شهری، با مشاهده درخواست یا مشکل مردم، دستور توقف خودرو داده میشد و شخصاً موضوع را پیگیری میکردند.نمونهای از این موارد در استان لرستان رخ داد که با مشاهده وضعیت یک خانواده محروم، دستور رسیدگی صادر شد و حتی ساخت منزل برای آن خانواده در دستور کار قرار گرفت. همچنین در استان زنجان، پس از بازدید از منزل یک خانواده محروم، شخصاً کلید یک واحد مسکونی جدید را به آنان تحویل دادند.این اقدامات تنها نمونههایی از رویکرد کلی دولت در حوزه محرومیتزدایی بود و محدود به شخص رئیسجمهور نبود، بلکه در میان سایر اعضای دولت نیز همین روحیه حاکم بود. بهعنوان نمونه، در مورد وزیر کشور وقت، اقدامات میدانی و حضور سریع در صحنههای مختلف مورد تأکید قرار میگیرد و حتی مورد تقدیر قرار گرفته بود.
در یکی از سفرها به استان گلستان، در منطقهای محروم و مرزی که جمعیت اهل سنت نیز در آن حضور دارند، اتفاقی قابل توجه رخ داد. در مسیر بازگشت، گروهی از کارکنان یک خانه بهداشت شامل پزشک، پرستار و بهیار در کنار جاده ایستاده بودند و با مشاهده کاروان، درخواست توقف داشتند. با دستور شهید رئیسی، خودرو متوقف شد.در گفتوگو با این افراد، مشخص شد که مشکل اصلی آنان نبود آمبولانس در منطقه است و به دلیل محرومیت منطقه، در حوادث جادهای با تلفات مواجه میشوند. این افراد اعلام کردند که به دلیل بینتیجه ماندن پیگیریها، تصمیم گرفتهاند درخواست خود را مستقیماً مطرح کنند.
شهید رئیسی با برخوردی محترمانه و همراه با تکریم، موضوع را بررسی و همانجا دستور تأمین آمبولانس را صادر کردند. بر اساس گزارشها، در کمتر از سه روز، وزارت بهداشت آمبولانس مورد نیاز را به آن منطقه ارسال کرد.این نوع مواجهه میدانی در حالی بود که در گذشته، برخی مسئولان حتی از خودرو پیاده نمیشدند و ارتباط مستقیمی با مردم برقرار نمیکردند. در مقابل، شهید رئیسی این رویه را تغییر داد و ارتباط مستقیم و بیواسطه با مردم را در پیش گرفت.
فارس: رهبر شهید انقلاب اسلامی در سخنرانی خود پس از شهادت شهید رئیسی در سالگرد ارتحال بنیانگذار کبیر انقلاب سلامی به فقدان شهید جمهور اشاره داشتند. در بیانات رهبر شهید به دشمنیها با شهید رئیسی اشاره شد،دشمنیها با ایشان چگونه بود؟خلجی: طبیعی بود که این رویکرد با واکنشها و حتی دشمنیهایی نیز مواجه شود. در طول سه سال فعالیت دولت ایشان، حجم گستردهای از تخریبها، بهویژه در حوزه رسانه، علیه ایشان صورت گرفت. بخشی از این جریانها توسط رسانههای معاند و خارجی هدایت میشد و بخشی نیز در داخل کشور، با حمایت برخی جریانهای اقتصادی و ذینفعان، به تخریب دولت میپرداختند.در این فضا، برخی از مسئولان نیز از حمایت علنی خودداری میکردند، اما پس از شهادت ایشان، به بیان خدمات و ویژگیهای شخصیتی ایشان پرداختند. این مسئله در سخنرانیها نیز مورد اشاره قرار گرفت و بهعنوان بخشی از مظلومیت ایشان مطرح شد.
درباره شهید رئیسی میتوان در حوزههای مختلف از جمله مبارزه با فساد، محرومیتزدایی و مردمی بودن، بهصورت مفصل سخن گفت. مبارزه با فساد یکی از شاخصترین ویژگیهای دوره ایشان بود که با اقدامات گستردهای همراه شد، هرچند در این مسیر نیز با فضاسازیها و مخالفتهایی مواجه بودند.او شخصیتی بود که خود را سرباز انقلاب اسلامی و پیرو مسیر امامین انقلاب میدانست و در این مسیر فعالیت میکرد. این الگو در برخی دیگر از شخصیتها نیز دیده شده است، اما چنین شخصیتهایی بهندرت تکرار میشوند.
پایان پیام/
14:54 - 30 اردیبهشت 1405
