سایه سنگین بحران اقتصادی بر سنت قربانی؛ چشمانداز مبهم بازار دام در تونس
در آستانه عید سعید قربان، بازارهای دام تونس با تلاقی بیسابقه گرانی و کمبود معروضات مواجه شدهاند؛ وضعیتی که سنت دیرینهی قربانی را برای بخش بزرگی از طبقه متوسط و ضعیف این کشور به آرزویی دستناپذیر تبدیل کرده است.
با نزدیک شدن به ایام عید قربان، هرساله شور و شوق مذهبی فضای تونس را در بر میگرفت، اما امسال جای آن را اضطراب و استیصال گرفته است. بازارهای دام که اکنون به تسخیر دلالان و «واسطههای بیضابطه» درآمدهاند، شاهد قیمتهایی هستند که هیچ تناسبی با واقعیتهای اقتصادی شهروندان ندارد. نبود نظارت دولتی بر قیمتگذاری، باعث شده تا دلالان بدون توجه به توان خرید مردم، به تنهایی نبض بازار را در دست بگیرند.شکاف عمیق میان درآمدها و قیمتهای نجومیگزارشهای میدانی حاکی از شوک بزرگی است که به خریداران در میان آغلها وارد میشود. در این فصل، قیمت یک گوسفند با جثه متوسط به بیش از ۲ هزار دینار (حدود ۶۵۰ دلار) رسیده و دامهای بزرگتر تا ۳ هزار دینار قیمتگذاری میشوند. این ارقام در حالی است که حداقل دستمزد قانونی در تونس تنها ۶۱۱ دینار (۲۱۰ دلار) تعیین شده است؛ یعنی خرید یک دام قربانی بهطور متوسط به ۴ تا ۵ برابر کل درآمد ماهانه یک کارگر نیاز دارد.«عبدالقادر بن حسین»، کارمند ۵۰ ساله، با بیانی تلخ میگوید: «خرید گوسفند قربانی حالا دیگر با خرید یک خودروی کوچک برابری میکند!» او که پیش از این به راحتی این سنت را بهجا میآورد، اکنون مجبور است ماهها پسانداز کرده یا به وامهای سنگین متوسل شود. بسیاری از خانوادهها نیز برای حفظ این سنت، به گزینهی «قربانی اشتراکی» یا مشارکت چند خانواده در خرید یک گوسفند روی آوردهاند.
ریشههای ساختاری بحران: از خشکسالی تا کاهش جمعیت دام این فاجعه قیمتی نتیجه ناگهانی یک اتفاق نیست، بلکه ریشه در مشکلات ساختاری چندساله دارد. طبق آمارهای رسمی، جمعیت گلههای گوسفند در تونس از ۶.۸ میلیون رأس در سال ۲۰۱۴ به ۴.۶ میلیون رأس در سال ۲۰۲۲ سقوط کرده است. خشکسالیهای مداوم، هزینههای سرسامآور علوفه و دارو، و همچنین کشتار ناگزیر دامهای ماده توسط دامداران زیانده، زنجیره تولید را با اخلال جدی مواجه کرده است. دامداران محلی هشدار میدهند که هزینههای پرورش دام دو برابر شده و بسیاری از همکاران آنها به دلیل ناتوانی در تأمین مخارج، فعالیت خود را تعطیل کردهاند.تدابیر دولتی؛ مسکنی ناچیز برای دردی بزرگدولت تونس در تلاش برای آرام کردن بازار، از واردات ۳ هزار رأس گوسفند خبر داده است. اما کارشناسان اقتصادی این اقدام را بیشتر شبیه به یک شوخی میدانند تا راهکار؛ چرا که نیاز بازار تونس رقمی نزدیک به ۹۰۰ هزار رأس برآورد میشود. این حجم ناچیز واردات عملاً هیچ تأثیری بر مهار نفوذ دلالان و کاهش قیمتها نخواهد داشت.هشدار نسبت به تداوم گرانی در بازار گوشتبحران کنونی تنها محدود به ایام عید نیست. قصابان هشدار میدهند که کشتار دامهای موجود در این عید، فشار بر بازار گوشت قرمز را در ماههای آینده دوچندان خواهد کرد. قیمت هر کیلوگرم گوشت گوسفند که اکنون ۷۰ دینار است، احتمالاً به زودی به مرز ۸۰ دینار خواهد رسید. این روند نزولی در معروضات بازار که از سال ۲۰۲۳ شدت گرفته، نشاندهنده لزوم بازنگری اساسی در سیاستهای کشاورزی و حمایتی تونس برای جلوگیری از سقوط کامل امنیت غذایی در حوزه پروتئین است.
18:13 - 18 May 2026
27.5k Views