فرصت ردیابی پادشکنندهها در سایه قوهای سیاه
نیکلاس طالب، نویسنده مشهور و صاحبنظر در حوزههای ریسک و سرمایهگذاری در دوران عدمقطعیت، دو مفهوم ساده اما عمیق را به سرمایهگذاران جهانی ارائه داده است: قوی سیاه: رویدادی نادر، غیرقابل پیشبینی و با تأثیر طوفانی که پس از وقوع، آنقدر واضح به نظر میرسد که حسرت «چرا ندیدم؟» به جا میگذارد. بحران مالی ۲۰۰۸، همهگیری کرونا، جهشهای ناگهانی ارز نمونههای آن هستند.· پادشکننده (Antifragile): چیزی فراتر از تابآوری. یک سیستم یا شرکت پادشکننده نه تنها در برابر شوک نمیشکند، بلکه از آشوب، نوسان و بحران قویتر و بزرگتر بیرون میآید. مثل ماهیچه که با تمرین سنگین رشد میکند.در دنیای امروز قوهای سیاه بیشتر ظاهر میشوند: از بحران مالی ۲۰۰۸ تا همهگیری کرونا، قطعی گسترده انرژی، جهش ارزی ناگهانی، تحریمهای جدید، جنگهای ژئوپلیتیک و رقابتهای تجاری و تعرفهای.اما نکته مهم این است: درست زمانی که همه از ترس قوهای سیاه در لاک دفاعی فرو میروند، فرصت واقعی برای ردیابی و شکار پادشکنندهها فرا میرسد. شرکتی که نه تنها در برابر شوک نمیشکند، بلکه از آشوب قویتر بیرون میآید.در بورس جهان، نامهایی مانند برکشایر هاتاوی (نقدینگی عظیم و بیمه)، مایکروسافت (سلطه بر زیرساخت ابری) و کاستکو (فروش عمده کالاهای پایه) در بحرانها سود کردهاند. آمازون و شاپیفای در کرونا نه تنها فروششان کم نشد، بلکه زنجیره تأمین دیجیتال را متحول کردند.حال در بورس ایران، در وضعیت کنونی، کدام صنایع را باید در سایه قوهای سیاه ردیابی کرد؟
۱. صنعت داروسازیدارو یک نیاز کاملاً غیرکشسان است. شرکتهای تولیدکننده داروهای تزریقی، آنتیبیوتیکها، انسولین و داروهای هایتک و ژنی حتی در اوج تحریم و کمبود ارز، نه تنها سفارشاتشان کاهش نیافت، بلکه رشد کرد. بحرانهای ارزی به دلیل حمایت دولتی و مواد اولیه داخلی، برای این گروه فرصت محسوب میشود. در این حوزه، توجه به شرکتهای دانشبنیان و نوآور با دانش فنی بومی حائز اهمیت است.۲. صنعت فینتک (مالی دیجیتال)با رشد تراکنشهای بدون تماس، کیف پولهای الکترونیک و درگاههای پرداخت، هر شوک ارزی، سیاسی یا تورمی باعث کوچ مردم به سمت پول دیجیتال و پرداخت اقساطی میشود. شرکتهای فینتک دارای مجوز و اپلیکیشن پرکاربر، در بحران نقدینگی چابکتر از بانکهای سنتی عمل میکنند. تابآوری این صنعت به پایداری اینترنت، برق و شبکههای زیرساخت مرتبط وابسته است و آنهایی که در این بحرانها به حیات ادامه دادند، ظرفیت رشد در آینده را دارند.۳. صنعت غذایی (کالاهای پایه، فرآوردههای اساسی و فروشگاههای زنجیرهای)روغن، لبنیات پایه، قند و شکر، خوراک دام و طیور، چای و اقلام اساسی هرگز مشتری خود را حتی در بدترین رکودها از دست نمیدهند. شرکتهایی با زنجیره از مزرعه تا سفره و انبارهای استراتژیک پر، در تورم شدید میتوانند قیمتها را با نرخ بازار تنظیم و حاشیه سود واقعی را حفظ یا حتی افزایش دهند. البته ترکیب سهامداران و فشارهای نظارتی و قیمت گذاری دوران جنگ را باید در نظر داشت.
۴. صنعت سیماناگرچه سیمان به رونق ساختمانی وابسته است، اما در شرایط ایران دو عامل آن را پادشکننده میکند: هزینه پایین حمل ریلی و صادرات به عراق و افغانستان با نرخ ارز آزاد. هر بار تحریم شدیدتر و افت ریال، صادرات سیمان برای شرکتهای بزرگ سودآور میشود. همچنین دولت در بحرانها پروژههای عمرانی کوچک را برای اشتغالزایی فعال میکند. در مجموع، صنعت سیمان یک صنعت با ظرفیت صادراتی و تابآوری خوب در شوکهای قبلی است.۵. زنجیره املاک و مستغلاتدر نگاه اول رکود مسکن از قوهای سیاه میآید؛ اما شرکتهای پادشکننده در این بخش کسانی هستند که زمین ذخیره و پروژه نیمهتمام با پیشفروش انجام شده دارند. در اوج تورم و فرار سرمایه به سمت دارایی فیزیکی، واحدهای مسکونی کوچکمتراژ و انبوهسازی حومه شهرها با قیمت تمام شده ثابت (زمین قبلی) به سود سرشار میرسند. شرکتهایی با گزارش حسابرس مقبول، بندهای حقوقی و مالی کماثر، و پروژههای دارای ظرفیت ارزش افزوده که شوکهای قبلی را گذرانده و با توسعه توان فنی و مالی سودده ماندهاند، میتوانند به عنوان پادشکننده مدنظر قرار گیرند.نکته نهایی: قوهای سیاه اجتنابناپذیرند، اما واکنش ما انتخابی است.این روزها فرصت ردیابی و آگاهی تحلیلی و هوشمندانه فراهم است که بر اساس استراتژی های سرمایهگذاری و تحمل ریسک میتوانید برای آینده تصمیم بگیرید.
13:14 - 25 اردیبهشت 1405