چگونه با پسلرزههای روانی انفجار کنار بیاییم؟
تابآوری در جنگ به معنای توانایی حیاتی یک فرد، گروه یا جامعه برای سازگاری و مقابله با چالشها و بحرانهای ناشی از جنگ است؛ این ظرفیت جامعه را قادر میسازد تا انسجام خود را حفظ کرده در برابر تضعیف روحیه مقاومت و پس از آسیبها، دوباره قد علم کند.
خبرگزاری فارس_نیشابور؛ در پی رخدادهای اخیر و افزایش موارد مواجهه شهروندان با صداهای شدید ناشی از انفجارها متخصصان علوم اعصاب نسبت به پیامدهای جسمی و روانی این پدیده هشدار میدهند. دکتر مهشید مهیاد، متخصص مغز و اعصاب و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی نیشابور، در گفتوگو با خبرگزاری فارس ابعاد مختلف تأثیر فشار و صدای انفجار بر بدن انسان را تشریح کرد و گفت: حتی بدون برخورد مستقیم موج انفجار میتواند سبب بروز اختلالاتی نظیر سردرد، سرگیجه و مشکلات تمرکز شود.
نخستین بخش بدن که از موج انفجار آسیب میبیند پردهی گوش است
دکتر مهیاد با اشاره به نقش مهم تجربههای روانی پس از رویدادهای شدید، بیان کرد: اختلال استرس پس از سانحه یا بهاختصار پیتیاسدی (PTSD) وضعیتی است که در نتیجهی قرار گرفتن فرد در معرض رویدادهای تروماتیک نظیر تصادفات شدید، جنگ، انفجار و یا از دست دادن ناگهانی عزیزان پدید میآید. فرد مبتلا در مواجهه با محرکهایی که یادآور حادثهی اصلی هستند، ممکن است دچار اضطراب شدید، برانگیختگی عصبی و مشکلات روانی پایدار شود. وی در ادامه افزود: در بررسیهای پزشکی مشخص شده است که نخستین بخش بدن که از موج انفجار آسیب میبیند پردهی گوش است؛ زیرا نسبت به تغییرات ناگهانی فشار هوا بسیار حساس است. این آسیب میتواند به گوش داخلی منتقل شده و موجب بروز سرگیجه شود که غالباً منشأ آن گوش است نه مغز.
این علائم معمولاً گذرا و برگشتپذیرند
این متخصص مغز و اعصاب توضیح داد: فشار ناشی از انفجار علاوه بر سامانه شنوایی، میتواند برخی بافتهای نرم مانند ریهها، اندامهای شکمی و مغز را نیز تحت تأثیر قرار دهد. همچنین ورود ناگهانی انرژی شدید به بدن موجب ایجاد التهاب موقتی در بافتها میشود و از آنجا که مغز دارای شبکهای از سلولهای عصبی با فعالیت الکتروشیمیایی است، بروز چنین التهابهایی میتواند سردرد، اختلال تمرکز یا کاهش توجه کوتاهمدت ایجاد کند؛ اما این علائم معمولاً گذرا و برگشتپذیرند. وی اضافه کرد: در افراد دارای سابقهی تشنج، التهاب موقت ناشی از موج انفجار ممکن است آستانهی بروز حملهی تشنجی را کاهش دهد، اما در عموم افراد معمولاً آسیبی پایدار دیده نمیشود. تنها در شرایطی که انفجار منجر به پرتاب فرد و ضربهی مستقیم به سر شود، احتمال آسیبهای پایدار مغزی بالا میرود.
راهکارهای بازیابی آرامش و تابآوری روانی
مهیار توصیه کرد: در مواجهه با اثرات روانی صداهای بلند و انفجارهای ناگهانی، توجه به راهکارهای بازیابی آرامش و تقویت تابآوری روانی از اهمیت ویژهای برخوردار است.تکنیکهای تنفس عمیق، مدیتیشن و ذهنآگاهی میتوانند به افراد کمک کنند تا با تمرکز بر لحظه حال اضطراب و واکنشهای استرسی خود را مدیریت کنند. همچنین برقراری ارتباط با عزیزان، فعالیتهای جسمانی منظم و شرکت در گروههای حمایتی، محیطی امن برای بیان احساسات و دریافت حمایت اجتماعی فراهم میآورد که نقش بسزایی در کاهش احساس انزوا و بازگرداندن حس کنترل بر زندگی دارد. یادآوری تجربیات موفق گذشته در غلبه بر سختیها نیز میتواند به تقویت باور فردی و امید به آینده کمک کند.
نقش حمایت اجتماعی و حرفهای در بهبودی
وی عنوان کرد: فراتر از راهکارهای فردی، ایجاد و تقویت شبکههای حمایتی اجتماعی و دسترسی به خدمات تخصصی روانشناسی نقشی حیاتی در بهبود شرایط افراد پس از رویدادهای استرسزا ایفا میکند. تشویق افراد به صحبت کردن درباره تجربیات خود با دوستان، خانواده یا گروههای حمایتی، احساس تعلق و درک متقابل را افزایش میدهد. در مواردی که علائم اختلال استرس پس از سانحه یا سایر مشکلات روانی پایدار باشند، مراجعه به روانشناسان و روانپزشکان متخصص ضروری است.این متخصصان با ارائه درمانهای مبتنی بر شواهد مانند درمان شناختی-رفتاری یا حساسیتزدایی و پردازش مجدد از طریق حرکات چشم، به افراد کمک میکنند تا خاطرات تروماتیک را بازپردازش کرده و کیفیت زندگی خود را بازیابند.ایجاد فضایی امن و حمایتی، چه در سطح خانواده و چه در جامعه، میتواند روند بهبودی را تسریع بخشد و به افراد قدرت لازم برای غلبه بر چالشها را بدهد.
ضرورت درمانهای روانپزشکی و پیگیریهای تخصصی
این عضو هیئت علمی دانشگاه در بخش پایانی گفتوگو تأکید کرد: نکتهی مهم آن است که بیشترین پیامد منفی انفجار برای سلامت انسان نه از منظر فیزیکی بلکه از دیدگاه روانشناختی بروز میکند. اختلال استرس پس از سانحه، بهویژه در افرادی که بهطور مستقیم یا غیرمستقیم در معرض حادثه قرار داشتهاند، میتواند ماهها یا سالها تداوم یابد و زندگی فرد را مختل کند. از اینرو، درمانهای روانپزشکی و پیگیریهای تخصصی پس از هر رخداد انفجاری از اهمیت بالایی برخوردار است.#جنگ #سلامت_روان#روانپزشک#موج_انفجار#خانواده#حمایت#تابآوری
19:33 - 22 اسفند 1404