خراسان جنوبی؛ پیشتاز ملی آبیاری نوین در سایه خشکسالیهای پیاپی
شتاب اجرای سامانههای نوین آبیاری در خراسان جنوبی، این استان کمبارش را به الگوی مدیریت بهرهور آب در کشور تبدیل کرده است؛ مسیری که همزمان با افزایش سطح باغات و محصولات راهبردی، نشانهای از تغییر رویکرد کشاورزی سنتی به کشاورزی هوشمند در شرق ایران به شمار میرود.
خبرگزاری فارس- خراسان جنوبی، بحران کمآبی سالهاست به مهمترین چالش کشاورزی ایران بدل شده و استانهای شرقی کشور بیش از دیگر مناطق، فشار این واقعیت اقلیمی را لمس میکنند. خراسان جنوبی بهعنوان استانی با اقلیم خشک و نیمهخشک، ناگزیر بوده است میان ادامه حیات کشاورزی و محدودیت منابع آبی، راهکاری پایدار انتخاب کند؛ راهکاری که امروز ثمرات آن در آمارها و رتبههای ملی قابلمشاهده است.در چنین شرایطی، توسعه فناوریهای نوین آبیاری نهتنها یک انتخاب، بلکه ضرورتی اجتنابناپذیر برای بقا و پایداری بخش کشاورزی محسوب میشود. حرکت هدفمند به سمت کاهش تلفات آب، افزایش راندمان تولید و حمایت از بهرهبرداران، معادلهای است که خراسان جنوبی توانسته آن را با برنامهریزی و پشتیبانی دولتی به نفع خود حل کند.
بررسی عملکرد بخش کشاورزی خراسان جنوبی نشان میدهد که از ابتدای سال جاری، بیش از هزار و ۳۰۰ هکتار از اراضی زراعی و باغی استان به سامانههای نوین آبیاری مجهز شدهاند؛ اقدامی که جایگاه نخست این استان را در اجرای طرحهای آبیاری نوین در سطح کشور تثبیت کرده است.به گفته اکبر محمدی، مدیر آبوخاک و امور فنی و مهندسی سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی، برای تحقق این هدف، بالغ بر ۴۰۰ میلیارد ریال اعتبار دولتی در سال جاری هزینه شده است.او با تأکید بر اینکه «سرمایهگذاری در بهرهوری آب، سرمایهگذاری برای آینده کشاورزی استان است»، معتقد است بدون نوسازی زیرساختهای آبی، امکان تداوم تولید در شرایط خشکسالی وجود ندارد.
بر اساس بستههای حمایتی دولت، کشاورزان برای اجرای سامانههای آبیاری کمفشار بهازای هر هکتار تا سقف ۲۹۰ میلیون ریال و برای سامانههای تحتفشار تا یک میلیارد و ۲۹ میلیون ریال کمک بلاعوض دریافت میکنند؛ حمایتی که به گفته کارشناسان، رغبت بهرهبرداران برای عبور از روشهای سنتی آبیاری را به طور محسوسی افزایش داده است. حسین سلمانی، یکی از کارشناسان بخش آب استان میگوید: «اگر این مشوقها نبود، بسیاری از کشاورزان توان مالی ورود به فناوریهای نوین را نداشتند.»در ادامه این مسیر، ۶۹۰ میلیارد ریال اعتبار جدید نیز برای توسعه سامانههای نوین آبیاری در سال جاری به تصویب رسیده است. مجموع این اقدامات سبب شده از آغاز اجرای این طرحها تاکنون، حدود ۴۳ هزار هکتار از اراضی کشاورزی خراسان جنوبی به فناوریهای نوین آبیاری مجهز شود؛ سطحی که نقش تعیینکنندهای در مدیریت منابع آب و کاهش برداشتهای غیرضروری از سفرههای زیرزمینی داشته است.
در میان شهرستانهای استان، طبس بیشترین سطح اجرای این سامانهها را در سال جاری به خود اختصاص داده و بهنوعی پیشانی اجرای طرحهای نوین آبیاری در خراسان جنوبی محسوب میشود. یک بهرهبردار طبسی به خبرنگار فارس میگوید: «با اجرای آبیاری نوین، هم مصرف آب کمتر شده و هم کیفیت محصول افزایشیافته؛ چیزی که قبلاً فقط در حرف میشنیدیم.»همزمان با بهبود زیرساختهای آبی، بخش باغبانی استان نیز رشد قابل توجهی را تجربه کرده است. طبق آخرین دادههای سرشماری کشاورزی، سطح اراضی باغی و قلمستانهای خراسان جنوبی به بیش از ۵۲ هزار هکتار رسیده که نسبت به یک دهه قبل، رشدی نزدیک به ۵۰ درصد را نشان میدهد. این رشد، بدون ارتقای بهرهوری آب عملاً امکانپذیر نبود.
خراسان جنوبی امروز قطب تولید برخی محصولات راهبردی کشور به شمار میرود؛ استانی که بیش از ۸۳ درصد درختان عناب کشور را در خود جایداده و سهم عمدهای از بهرهبرداران زرشک ایران در آن فعالیت میکنند. همچنین این استان با در اختیار داشتن بیش از ۱۱ درصد سطح زیر کشت زعفران کشور، جایگاه دوم ملی را در این محصول استراتژیک دارد؛ جایگاهی که تداوم آن، وابستگی مستقیمی به مدیریت هوشمند منابع آب دارد.مجموع این شاخصها نشان میدهد پیشتازی خراسان جنوبی در آبیاری نوین، صرفاً یک رتبه آماری نیست، بلکه نشانهای از تغییر پارادایم کشاورزی در استانی است که خشکسالی را به فرصتی برای نوآوری و بهرهوری تبدیل کرده است.#خراسان_جنوبی #آبیاری_نوین #مدیریت_آب #کشاورزی_هوشمند #خشکسال
23:31 - 3 بهمن 1404
