رسانه باید در ترویج جنگ شناختی به مسئولین و مردم کمک کند .
جنگ شناختی ، جنگی فراتر از تصور
جنگ شناختی؛ نبرد بر سر ذهن، پیش از نبرد بر سر زمینامیر عسگر مقدمه ؛جنگهای امروز بیش از آنکه با تانک و موشک تعیین تکلیف شوند، در میدان ادراک، روایت و ذهن انسانها رقم میخورند.«جنگ شناختی» شکل تکاملیافتهای از جنگ نرم است که مستقیماً هدف آن تغییر شیوه فکر کردن، تصمیمگیری و داوری جوامع است. در این نوع جنگ، هدف نهایی تسخیر ذهن بدون شلیک گلوله است؛ جایی که مخاطب، تصمیم مطلوب دشمن را با اختیار خود اتخاذ میکند. فهم این میدان، پیشنیاز هر نوع قدرت پایدار در دنیای معاصر است.
جنگ شناختی به مجموعهای از اقدامات برنامهریزیشده گفته میشود که باورها، ارزشها، ادراک و چارچوب تحلیل یک جامعه را هدف میگیرد. برخلاف تبلیغات کلاسیک، این جنگ آشکار نیست و اغلب در لایههای پنهان رسانه، سرگرمی، آموزش و حتی علم نفوذ میکندمخاطب معمولاً متوجه حمله نمیشود، چون پیامها در قالب «خبر» ، «تحلیل» یا «دغدغه انسانی» عرضه میشوند. همین پنهانکاری، آن را خطرناکتر از جنگهای سنتی میکند.اهمیت جنگ شناختی از آنجاست که تصمیمساز است، نه صرفاً تصمیمپذیر. اگر ذهن جامعه شکل داده شود، رفتار سیاسی، اقتصادی و اجتماعی آن نیز قابل پیشبینی و هدایت خواهد بود. دشمن دیگر نیاز ندارد هزینههای سنگین نظامی بدهد؛ کافی است جامعه هدف، خودش به بنبست برسد یا علیه منافع خود موضع بگیرد. تجربه سالهای اخیر نشان داده که بسیاری از شکستها، پیش از وقوع در میدان واقعی، در ذهنها رقم خوردهاند.در جنگ شناختی، رسانه فقط ابزار نیست، بلکه میدان نبرد است. شبکههای اجتماعی، پلتفرمهای ویدئویی و حتی موتورهای جستوجو نقش توپخانه را بازی میکنند. الگوریتمها تعیین میکنند چه چیزی دیده شود و چه چیزی پنهان بماند. وقتی روایت مسلط شکل گرفت، حتی حقیقت هم اگر خلاف آن باشد، شنیده نمیشود. این همان نقطهای است که «ادراک» جای «واقعیت» را میگیرد.یکی از اهداف اصلی جنگ شناختی، فرسایش اعتماد است؛ اعتماد به نهادها، به آینده، به توان جمعی. جامعهای که به هیچچیز اعتماد ندارد، حتی اگر منابع و ظرفیت داشته باشد، فلج میشود. تردید مزمن، بدبینی فراگیر و احساس بیمعنایی، سلاحهای خاموش این جنگ هستند. این فرسایش تدریجی است و دقیقاً به همین دلیل دیر تشخیص داده میشود.
لزوم ارتقاء جنگ شناختی از آنجا آغاز میشود که بدانیم انفعال در این میدان، خود نوعی شکست است. نمیشود فقط واکنشی عمل کرد و منتظر حمله روایتها ماند. قدرت شناختی نیازمند طراحی، تولید روایت و مهندسی پیام است. اگر روایت خودی وجود نداشته باشد، روایت رقیب جای آن را پر میکند. خلأ، در این میدان، همیشه توسط دیگری اشغال میشود.ارتقاء جنگ شناختی پیش از هر چیز نیازمند فهم دقیق مخاطب است. جامعه یکدست نیست و پیام واحد برای همه کار نمیکند. نسلها، طبقات و گروههای مختلف، حساسیتها و زبان متفاوت دارند. ناتوانی در شناخت این تفاوتها باعث میشود پیامها یا بیاثر شوند یا نتیجه معکوس بدهند. شناخت اجتماعی، پایه هر اقدام شناختی موفق است.یکی از ضعفهای جدی، فاصله میان نخبگان تحلیلی و افکار عمومی است. تحلیلهای درست وقتی به زبان پیچیده یا غیرقابل لمس ارائه شوند، عملاً از چرخه تأثیر خارج میشوند. جنگ شناختی موفق، ترجمه پیچیدگی به زبان ساده است، بدون تحریف واقعیت. اگر این ترجمه انجام نشود، میدان به تحلیلهای سطحی اما پرنفوذ واگذار میشود.نکته مهم دیگر، زمان است. در جنگ شناختی، تأخیر برابر با باخت است. روایت اول معمولاً روایت غالب میشود، حتی اگر ناقص یا غلط باشد. اصلاح دیرهنگام، کمتر اثر دارد. بنابراین ساختارهای تصمیمگیری و رسانهای باید چابک، بهروز و متصل به واقعیتهای میدان باشند. کندی ساختاری، یک ضعف راهبردی است.
جنگ شناختی نه یک انتخاب، بلکه یک واقعیت تحمیلی در جهان امروز است. کشوری که این میدان را جدی نگیرد، حتی با قدرت نظامی و اقتصادی، آسیبپذیر باقی میماند. ارتقاء توان شناختی یعنی سرمایهگذاری روی فهم جامعه، روایتسازی صادقانه و اقدام بهموقع. در نهایت، پیروزی در این جنگ نه با فریب، بلکه با تسلط بر فهم واقعیت و ارائه روایت معتبر بهدست میآید؛ روایتی که بتواند اعتماد بسازد و ذهن را فعال نگه دارد.#جنگ_شناختی #جنگ_رسانه#فریب_افکار_عمومی#جنگهای_مدرن
06:30 - 4 دی 1404