سایهای که همراه زنان حرکت میکند
گویی هر قدم زنان در خیابان، سایهای همراه دارد؛ نشانهای از صلابت و رعایت قوانین، که تجربه حضور در فضای عمومی را هم برای خودشان و هم برای جامعه معنیدار میکند.
گروه قضائی خبرگزاری فارس: هنوز عطر جوانی بر تن دارد. دختری با موهای خرمایی، جلوتر از دوستانش قدم میزند. صدایش بلند است و میگوید: «قبلاً امنیت بیشتری بود.» دوستش با لحنی کنایهآمیز پاسخ میدهد: «تو هم قبلاً اینجوری راه نمیرفتی.» دخترک تنها با یک نگاه سرد سکوت میکند و دیگر چیزی نمیگوید.این صحنه، تنها گوشهای از تجربه روزمره زنان در خیابان است؛ جایی که دغدغه امنیت و مواجهه با آسیبهای اجتماعی به شکل ملموس حس میشود. روزی دیگر، در یکی از خیابانهای اصلی شهر، صدای ناگهانی یک موتور باعث شد خانمی گلوبندش را زیر لباسش پنهان کند و سریع آن را در جیبش بگذارد؛ حرکتی ساده اما پر از ترس و دلهرهای که بدون کلام، تجربه واقعی بسیاری از زنان را بازتاب میدهد.بار دیگر، وقتی از کنار خیابان عبور میکنم، مردی به خانمی میگوید: «کیفت را سمت دیوار بنداز روی شانهات، امنتره.» اینها نمونههایی کوچک اما واقعی از آسیبهای اجتماعی هستند که پرسشی مهم را پیش میآورند: تا چه اندازه خودمان میتوانیم از خود محافظت کنیم و نقش ما در بروز این آسیبها چیست؟
سخنگوی قوه قضائیه، در گفتوگو با خبرنگار فارس، این نگرانیها را تأیید میکند و بیان میکند که رعایت قوانین اجتماعی و فرهنگی نه تنها ضرورتی قانونی است، بلکه حفاظت از امنیت فردی و عمومی را تضمین میکند.کارشناسان جامعهشناسی در تحلیل این رویکرد معتقدند که امنیت خیابانی صرفاً یک مسئله فردی نیست و ارتباط مستقیم با میزان هماهنگی رفتار افراد با هنجارهای پذیرفتهشده دارد. از نگاه آنان، نهادهای رسمی معمولاً بر همین پیوند میان «رفتار قابل پیشبینی» و «کاهش تنش اجتماعی» تأکید میکنند تا ضرورت قانونپذیری را توضیح دهند.جهانگیر میگوید: «هر فردی که در انظار عمومی خود را در معرض نمایش قرار میدهد، احتمال آسیبدیدگی و سوءاستفاده از او افزایش مییابد.» و ادامه میدهد: «افرادی که با رفتار یا پوشش خود اقدام به اغواگری میکنند یا شرایطی را برای جلب توجه دیگران فراهم میکنند، مسئولیت کمتری نسبت به کسانی ندارند که با پوشش مناسب در جامعه ظاهر میشوند. در هیچ کشوری اجازه بروز گسترده پدیدههایی چون برهنگی داده نمیشود، چرا که چنین رفتارهایی نهتنها امنیت فرد را به خطر میاندازد، بلکه احساسات عمومی را نیز جریحهدار میکند.»تحلیلگران حقوقی در تبیین چنین اظهاراتی میگویند که تأکید بر مفهوم «جلب توجه» بیش از آنکه به محدودسازی آزادی فردی اشاره داشته باشد، بر مسئولیتپذیری در فضای جمعی تمرکز میکند. در نگاه رسمی، رفتار فرد زمانی قابل ارزیابی است که اثر اجتماعی داشته باشد و همین مسئله مبنای استدلال به ضرورت رعایت ضوابط میشود.
سخنگوی قوه قضائیه با لحنی ملموس و قابل درک توضیح میدهد که آزادیهای فردی باید در چارچوب قانون تعریف شود و یادآور میشود که رعایت حجاب، علاوه بر وجوه شرعی، الزام قانونی نیز دارد. او میگوید حتی کسانی که اعتقاد دینی ندارند یا از اقلیتهای مذهبی هستند، موظف به رعایت قوانین کشور هستند، زیرا این مقررات بر اساس رأی اکثریت تصویب شده و رعایت آنها زمینهساز نظم اجتماعی و رفتار منضبط شهروندان است.برخی کارشناسان فرهنگی در این بخش یادآوری میکنند که قانونگذاری در حوزه پوشش، علاوه بر بُعد دینی، ابزاری برای مدیریت تعادل اجتماعی نیز تلقی میشود. از نگاه آنان، هدف از چنین قوانین، قابل پیشبینی شدن رفتار جمعی است تا نظم عمومی در شرایطی پایدار بماند که سلایق متنوع در جامعه حضور دارند.سخنگوی قوه قضائیه به نگرانی واقعی مردم اشاره میکند و میگوید: «اگر از برخی افراد پرسیده شود که آیا با نوع پوشش و نحوه حضورشان در معابر عمومی، نگران سوءاستفاده یا تعرض احتمالی نیستند، پاسخ صادقانه بسیاری از آنان حاکی از وجود چنین نگرانیهایی است.» او ادامه میدهد: «آمارها نشان میدهد بخش عمدهای از جرایم مرتبط، متوجه کسانی است که ضوابط اجتماعی و قانونی را رعایت نکردهاند.»کارشناسان حوزه پیشگیری از جرم معتقدند ارجاع به آمار، تلاشی برای برجسته کردن رابطه میان رفتار فرد و احتمال ریسک است؛ اما در عین حال تأکید میکنند که امنیت باید برای همه، فارغ از سبک پوشش، بهطور برابر تضمین شود. با این حال در ساختار رسمی کشور، این تحلیل معمولاً بهعنوان مبنای هشدار و ابزار بازدارندگی مورد استفاده قرار میگیرد.
جهانگیر تأکید میکند که احترام به قانون و ارزشهای اجتماعی، حفاظت از حقوق فردی و عمومی و تقویت امنیت و آرامش جامعه را تضمین میکند. او میگوید: «برای حفظ حقوق خود و دیگران، همه افراد جامعه باید نسبت به رعایت چارچوبهای قانونی و فرهنگی پایبند باشند تا امنیت و آرامش عمومی تقویت شود.»کارشناسان و مسئولان قضایی نیز بیان میکنند که پیشگیری از جرم و ناهنجاریهای اجتماعی مهمترین راهکار برای حفظ امنیت اخلاقی جامعه است. ایجاد برنامههای آموزشی و فرهنگی در خانواده، مدارس و مراکز عمومی، افزایش آگاهی عمومی نسبت به تبعات رفتارهای هنجارشکنانه و ارتقای سواد حقوقی شهروندان، میتواند از بروز بسیاری از آسیبها جلوگیری کند.صاحبنظران فرهنگی در تکمیل این بخش تأکید دارند که ترکیب «آموزش، آگاهی و قانون» تنها هنگامی مؤثر است که جامعه و خانوادهها در این فرآیند نقش فعال داشته باشند. به باور آنان، اجرای صرفاً سختگیرانه مقررات نهتنها کفایت نمیکند بلکه در بلندمدت میتواند شکاف اجتماعی ایجاد کند، مگر اینکه با رویکرد ارشادی همراه باشد.هماهنگی میان دستگاههای اجرایی، نهادهای فرهنگی و مسئولان قضایی در سطح محلات و مراکز عمومی، اجرای بهموقع مقررات و ارائه راهکارهای اصلاحی و ارشادی، از ایجاد بحرانهای اجتماعی پیشگیری میکند و مانع ورود افراد به مسیرهای تخلف میشود. مسئولان تأکید دارند که فراهم کردن بستر مناسب برای مشارکت خانوادهها و جامعه مدنی در ترویج سبک زندگی عفیفانه و رعایت ارزشهای اجتماعی، اثرگذاری اقدامات پیشگیرانه را افزایش میدهد و از گسترش رفتارهای ناهنجار در جامعه جلوگیری میکند.
در حوزه صیانت از عفت عمومی، قوانین لازم و کافی وجود دارد و تمامی مراکز عمومی، خدماتی، درمانی و ادارات دولتی نیز موظف به رعایت ضوابط قانونی هستند. او بیان میکند که زیست عفیفانه و حفظ حریم اخلاق عمومی از مهمترین مؤلفههای سلامت اجتماعی است و هیچ فرد یا جریانی نباید از این ارزش بنیادین به عنوان ابزار فشار سوءاستفاده کند.تجربه و اعلام نظر مسئولان قضایی نشان میدهد حفظ عفت عمومی و سلامت اخلاقی جامعه نیازمند ترکیبی از پیشگیری فرهنگی، آموزش و برخورد قانونی است. برنامههای ارشادی و آموزشی میتوانند از بروز رفتارهای هنجارشکنانه جلوگیری کنند، اما برخورد قانونی با افرادی که با علم و عمد به بیقانونی ادامه میدهند نیز ضروری است. رعایت قوانین، احترام به ارزشهای اجتماعی و پایبندی به چارچوبهای شرعی و قانونی، تنها راه تضمین امنیت فردی و اجتماعی است و آگاهی، مسئولیتپذیری و مشارکت همگانی میتواند جامعهای امن، منظم و سالم ایجاد کند و از آسیبها پیشگیری کند.
بزرگی میگفت زمانی که زنان نسل های پیش، حتی اگر گرگی پشت سرشان بود، نگاه نمیکردند و قدمهایشان با وقار و صلابت بود و هنوز نقل زبانهاست. امروز نیز زنانی که با شجاعت و مسئولیت در جامعه حرکت میکنند، بخشی از همان سنت مقاومت و کرامت را ادامه میدهند و تجربه زندگی عمومی را با وقار شکل میدهند.
11:38 - 23 آبان 1404