سایه بلند سالمندی بر ایران
سایه بلند سالمندی بر ایران افتاده است؛ در چهره سپیدمویانی که آهستهتر قدم برمیدارند، اما هنوز چراغ تجربه و خردشان میتواند راه آینده نسلهای جوان را روشن کند. سالمندی پایان نیست، فصلی تازه است برای روایت زندگی.
خبرگزاری فارس چهارمحال و بختیاری| در یک روز پاییزی، وقتی در پارکهای شهر قدم میزنیم، چهرههای سالخوردهای را میبینیم که یا با نوهای خردسال سرگرماند یا آرام بر نیمکتی نشستهاند و با نگاهی عمیق به گذشته و آینده، مسیر پرپیچوخم زندگی را مرور میکنند. شاید همین تصویر ساده، گویاترین روایت از واقعیتی باشد که بهسرعت در حال رخ دادن است؛ ایران وارد دوره سالمندی شده است و زمان برای آمادگی بسیار کوتاه است.
گسل شناختی؛ سالمندی هنوز مسئلهای جدی نشده است
طبق آمار رسمی، امروز حدود ۱۳ درصد جمعیت کشور سالمند هستند و پیشبینی میشود تا سال ۱۴۳۰ این عدد به یکسوم کل جمعیت ایران برسد. تغییری که میتواند ساختار اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و حتی روانی کشور را دگرگون کند.علیمحمد حسینی، رئیس سازمان بهزیستی کشور، امروز در گفتوگو با فارس از یک «گسل شناختی» سخن میگوید و تأکید میکند: سالمندی هنوز به عنوان مسئلهای جدی در کشور رسمیت نیافته است. این در حالی است که سالمندی نهتنها یک چالش، بلکه بهنوعی فرصت نیز میتواند باشد؛ اگر برای آن برنامه داشته باشیم.رییس سازمان بهزیستی کشور توضیح میدهد: بهزیستی طی سالهای اخیر تلاشهای بزرگی انجام داده است؛ از غربالگریهای وسیع شنوایی و بینایی که مانع ناشنوایی و نابینایی صدها هزار نفر شد، تا ایجاد مراکز متعدد برای خدمات توانبخشی و مراقبتی. با این حال، حسینی مهمترین تهدید را تنهایی سالمندان میداند و میگوید: ۶۰ درصد سالمندان کشور تنها هستند؛ تنهایی مهمترین مشکل این قشر است و اگر به آن توجه نکنیم، هزینههای روانی و اجتماعی آن بسیار سنگین خواهد بود.
۱۲۰ هزار سالمند در چهارمحال و بختیاری
این چالش در استانهای مختلف نیز قابل مشاهده است. در چهارمحال و بختیاری، به گفته معصومه محمدی، مدیرکل بهزیستی استان، حدود ۱۲۰ هزار نفر سالمند زندگی میکنند که بیش از نیمی از آنان را زنان تشکیل میدهند. از این جمعیت، نزدیک به ۱۶ هزار نفر تحت پوشش مستقیم بهزیستی هستند و بخشی در مراکز روزانه یا شبانهروزی خدمات میگیرند.محمدی تأکید میکند: خدمات ارائهشده صرفاً درمانی نیست و تلاش میشود با برنامههای فرهنگی، ورزشی و تفریحی، کیفیت زندگی سالمندان نیز ارتقا یابد. وی میگوید: برگزاری کلاسهای آموزشی، برنامههای ورزشی، و حتی فعالیتهای گروهی ساده مثل شعرخوانی و بازیهای فکری، نقش بزرگی در بهبود روحیه و احساس تعلق سالمندان دارد.امام صادق (ع) نیز در حدیثی به ارزش همین توجه اشاره کرده است:«مِنْ إِجْلالِ اللهِ إِجْلالُ الشَّیْخِ الْکَبیر»؛یعنی از بزرگداشت خداوند، احترام نهادن به انسان سالخورده است.بهبیان دیگر، بیاعتنایی به سالمندان نهتنها بیتوجهی به افراد، بلکه بیحرمتی به سنت الهی در پاسداشت سالخوردگی است.
تنهایی، بیماری خاموش سالمندان
اما در کنار تمام این تلاشها، بعد روانی سالمندی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. لیلا احمدی، روانشناس اجتماعی، در گفتوگو با فارس بر این نکته تأکید میکند: بحران واقعی نه فقط بیماریهای جسمی، که تنهایی و افسردگی است، ما اغلب درباره بیماریهای جسمی سالمندان حرف میزنیم، اما تنهایی، اضطراب و افسردگی بیماریهای خاموش این دوران است. وی بیان میکند: برای بسیاری از سالمندان، ارزشمند بودن و شنیده شدن مهمتر از دارو و درمان است. اگر سالمندان احساس کنند که دیده نمیشوند، همین تنهایی میتواند سلامت جسمیشان را هم تهدید کند.احمدی معتقد است: آینده سالمندی در ایران بیش از آنکه به امکانات فیزیکی وابسته باشد، به تغییر نگاه جامعه بستگی دارد. این نگاه دینی نیز تأکید میکند که کرامت سالمندان در صدر ارزشهاست. پیامبر اکرم (ص) فرمودند:«لَیْسَ مِنّا مَنْ لَمْ یُوَقِّرْ کَبیرَنا وَ یَرْحَمْ صَغیرَنا.»از ما نیست کسی که بزرگانمان را گرامی ندارد و به کوچکترها مهربان نباشد.
نیمکت خالی پارک
او یکی از همان ده میلیون و دویست هزار ایرانی است؛ مردمانی که روزی چرخهای کشور را به حرکت درآوردند و امروز چشمانتظار توجه، همراهی و شنیده شدن هستند.سالمندی، نه صرفاً یک عدد در شناسنامه، که روایتی زنده از تاریخ، فرهنگ و خاطرههای مشترک ماست. اگر نیمکتهای پارکها خالی بمانند و خانهها در سکوت سالخوردگان فرو روند، در حقیقت بخشی از حافظه جمعیمان خاموش میشود.این سخن یادآور توصیه قرآن کریم است که در آیه ۲۳ سوره اسراء میفرماید:«وَ بِالْوالِدَیْنِ إِحْساناً، إِمّا یَبْلُغَنَّ عِنْدَکَ الْکِبَرَ أَحَدُهُما أَوْ کِلاهُما فَلا تَقُلْ لَهُما أُفٍّ وَ لا تَنْهَرْهُما وَ قُلْ لَهُما قَوْلًا کَرِیماً.»خداوند در این آیه به روشنی میآموزد که در دوران سالخوردگی، بیش از هر زمان دیگری باید با مهربانی و احترام با والدین و سالمندان رفتار کرد.روز سالمند یادآور این است که آینده همه ما، چه امروز جوان باشیم و چه در میانسالی به سر بریم، به همین مسیر میرسد. شاید تنها پرسش واقعی این باشد: آیا جامعهای خواهیم ساخت که سالمندی در آن به معنای فرسودگی نباشد، بلکه به معنای احترام، تجربه و آرامش باشد
11:12 - 9 مهر 1404