«مثل پیامبر»؛ پویشی که ایدهاش را «مولوی» مطرح کرد!
رئیس اداره به مناسبت میلاد پیامبر اکرم(ص) جشن کوچکی ترتیب بدهد و در جمع صمیمی همکاران بگوید: بیایید کلاهمان را قاضی کنیم و ببینیم آیا ما در برخورد با ارباب رجوع، مثل پیامبر رفتار میکنیم؟ آیا مثل پیامبر به درخواست مردم جواب میدهیم و کارشان را راه میاندازیم؟... اگر معلم، بلاگر فضای مجازی، امام جماعت مسجد و دیگر تریبوندارها هم همینطور وارد عمل شوند، موج مبارکی در جامعه به راه میافتد...
گروه جامعه خبرگزاری فارس- مریم شریفی؛ ۱۷ ربیعالاول امسال که بیاید، درست ۱۵۰۰ سال از روزی که خدا «بهترین الگو» را برای اشرف مخلوقاتش فرستاد، میگذرد؛ مردی که رحمت بود برای عالمیان. درد و رنج انسانها برایش سخت و سنگین بود. و اشتیاق شدیدی به هدایت آنها داشت. مردی که آنقدر غم جاهلانِ امتش را خورد که خداوند دلنگرانش شد و فرمود: «نکند میخواهی برای اینکه آنها ایمان نمیآورند، خودت را از شدت غصه هلاک کنی!»(سوره شعرا- آیه ۲۶)
حالا هزار و پانصدمین سال میلاد پیامبری که با آمدنش، فضایل اخلاقی را به کمال رساند، میتواند با چالشی برای همه دوستداران و پیروانش همراه باشد؛ اینکه در خلوت منصفانه خود به این سؤال جواب دهند که چقدر شبیه او هستند.این حسابکشیِ چالشبرانگیزِ هر مسلمان از خود، محور رویدادی است که امسال قرار است حال و هوای دیگری به برنامههای ایام ولادت حضرت ختمی مرتبت، محمد مصطفی(ص) در ایران عزیز بدهد؛ رویداد ملی «مثل پیامبر» یا «تو به پیغمبر چه میمانی، بگو».اگر مشتاقید از جزئیات این برنامه ویژه باخبر شوید، با گفتوگوی ما با حجتالاسلام دکتر «سید مرتضی پورعلی»، دبیر کارگروه نشاط اجتماعی کشور و یکی از طراحان این رویداد همراه باشید.
به احترام یک خورشید هزار و پانصد ساله
*هزار و پانصدمین سال میلاد پیامبر رحمت(ص) باعث شده گروههای مردمی و نهادهای رسمی تلاش کنند با برنامههای ویژهتر از همیشه به استقبال هفته وحدت بروند. این اتفاق، در کارگروه نشاط اجتماعی کشور، در قالب طراحی و اجرای رویداد ملی «مثل پیامبر» نمود پیدا کرده؛ رویدادی که تفاوتهای اساسی با برنامههای مناسبتی سابق این کارگروه دارد. برای شروع گفتوگو، از مقدمات شکلگیری این رویداد مثل پیامبر بگویید.- اصل ماجرا این است که ما و دوستانی که از یک دهه قبل شروع به فعالیت در حوزه نشاط اجتماعی کردهایم، یک دغدغه مهم همیشگی داریم؛ اینکه بتوانیم به بهانه اعیاد مذهبی و از طریق راهاندازی جشنها و برنامههای شاد، در جامعهمان دست به جریانسازی بزنیم، حل مسئله کنیم و یک گفتمان ملی را پایهریزی کنیم. سلسله برنامههای تبلیغ در سواحل، جنگلها و تفرجگاههای شمال کشور و جشن خواهر برادری در ایام دهه کرامت (در فاصله میلاد حضرت معصومه(س) تا میلاد امام رضا(ع))، نمونه این فعالیتهای شاد هدفمند در سالهای گذشته بوده.*(حجتالاسلام دکتر «سید مرتضی پورعلی» و دوستانش در برنامه های شاد سال های گذشته)
میلاد پیامبر اکرم(ص) هم بر همین اساس، از 2، 3 سال قبل مدنظر ما بود. درواقع برایمان ناراحتکننده بود چرا در تمام این سالها، هیچ حرکت جذاب و موثری با محوریت حضرت محمد مصطفی(ص) در جامعه ما انجام نشده؟ اینطور بود که شروع به همفکری با اساتید و دوستان کردیم و در هر جلسه و محفل و نشستی در این باره گفتوگو کردیم که برای آشنایی هرچه بیشتر جامعه با زندگی و سیره پیامبر اکرم(ص) چه کاری میتوانیم انجام دهیم.
به نام جشن، به کام سبک زندگی
دغدغه، همان دغدغه همیشگی بود اما این بار از همان ابتدا برایمان روشن بود که با توجه به شخصیت و جایگاه آقا رسولالله(ص)، جنس برنامههای ما برای میلاد ایشان هم متفاوت خواهد بود. یعنی چه؟ با توجه به جایگاه رسالت و پیامبری حضرت محمد(ص)، آنچه در گفتار، رفتار و سیره ایشان نمود بیشتری دارد، وجه تبیینی و آموزشی و ارائه سبک زندگی است.بر همین اساس، ما هم با خودمان فکر کردیم اگر میخواهیم حرکتی برای ایجاد انس بیشتر جامعه با پیامبر اکرم(ص) انجام دهیم، باید از همین جنس و سبک باشد. یعنی برخلاف سایر اعیاد مذهبی که با محوریت اجرای جشنها و جُنگهای سرگرمکننده طراحی میشود، تصمیم گرفتیم برنامههای میلاد پیامبر اکرم(ص) را گرچه شادیبخش و مفرح اما با اساس و نگاه تبیینی و ارائه سبک زندگی طراحی کنیم.
وقتی «مولوی» به ما ایده داد!
*«مثل پیامبر» از کجا متولد شد؟- ما میدانستیم که میخواهیم از طریق برگزاری جشن، در جامعه حل مسئله کنیم. میدانستیم که میخواهیم با الهام از زندگی پیامبر اکرم(ص)، در جامعه جریانسازی کنیم و درواقع جامعه بهتری بسازیم. بنابراین، محور ویژهبرنامه هزار و پانصدمین سال میلاد رسولالله(ص) را، الگوگیری عملی از سیره و رفتار ایشان قرار دادیم.در خلال همان جلسات همفکری، یکی از دوستان در میان صحبتهایش، گفت: «پیامبر خدا(ص) فرمودند: أنا و علی أبوا هذه الامة (من و علی، پدران این امت هستیم).» و در ادامه، گریزی زد به این بیت از مولوی: «شیر را بچه همی مانَد بدو/ تو به پیغمبر چه میمانی؟ بگو»... از میان شور و حالی که این دو یادآوری زیبا در جمع ایجاد کرد، دو عنوان «مثل پیامبر» و «تو به پیغمبر چه میمانی؟ بگو» متولد شد و ما، هر دو را برای این رویداد ملی در ایام ولادت حضرت محمد(ص) در نظر گرفتیم.
یک بسته جریانساز با 10 راهکار عملی
*خب، رویداد ملی «تو به پیغمبر چه میمانی؟ بگو» یا همان رویداد «مثل پیامبر» چطور میخواهد در مسیر الگو گرفتن عملی از زندگی پیامبر اکرم(ص) در جامعه ما جریانسازی کند؟- در شروع کار، دیدیم سیره پیامبر اکرم(ص) و ویژگیهای الهامبخش ایشان آنقدر گسترده است که قاعدتا در فرصت محدود چنین رویدادی نمیتوان به آن پرداخت. بنابراین با مشورت دوستان، 10 ویژگی شخصیتی و اخلاقی پیامبر عظیمالشأن اسلام را انتخاب و بهعنوان محور رویداد مثل پیامبر اطلاعرسانی کردیم. بهاینترتیب، حالا اگر کسی سؤال کند: مثل پیامبر در چه چیزی؟ ما این فهرست را به او ارائه میکنیم.
خودت را در این آینه برانداز کن
*مشتاقیم برایمان از این ویژگیهای دهگانه بگویید.- 1) «امانت داری» / 2) «راستگویی»: این دو ویژگی آنقدر در پیامبر اکرم(ص) برجسته بود که در زمان جاهلیت و قبل از بعثت، مردم به ایشان میگفتند «محمد امین». هرکدام از ما میتوانیم از خودمان بپرسیم چقدر در امانتداری و صداقت، شبیه پیامبر خدا هستیم. آیا آنقدر امانتدار هستیم که دوستان و اطرافیان بتوانند برای سپردن داراییهای ارزشمندشان بهراحتی به ما اعتماد کنند؟ آیا آنقدر روحیه صداقت در ما پررنگ است که اطرافیان بتوانند روی حرفهای ما حساب کنند؟
3) «خانواده دوستی»: پیامبر اکرم(ص)، سرشار از عشق و محبت به خانواده خود بودند و روایات و نقلهای فراوانی از جلوههای مهر و محبت ایشان به همسر، دختر، داماد و نوههایشان در منابع دینی وجود دارد. حالا ما به خودمان رجوع کنیم و ببینیم در خانوادهدوستی، مثل پیامبر هستیم؟
4) «احترام به سالمندان» / 5) «مهربانی نسبت به کودکان»: رسولالله(ص) میفرمایند: «به بزرگان و سالمندان خود احترام کنید و نسبت به کودکانتان، ترحم و عطوفت داشته باشید.» از این به بعد، برای قضاوت درباره رفتارمان با سالمندان و کودکان خانواده و جامعه، این آینه، روبهروی ماست.
هرچه مسئولیت بالاتر، خدمتگزاری به مردم بیشتر
6) «خدمت به مردم»: پیامبر اکرم(ص) با اینکه در رفیعترین جایگاه قرار داشتند اما خودشان را خادم مردم میدانستند نه آقا و سرور آنها. ایشان میفرمودند: «سیّدُ القومِ خادمُهُم»(بزرگ قوم، خدمتگزار آنهاست). این اعتقاد را به صورت عملی هم اجرا میکردند. مثلا وقتی اصحاب برای کاری جمع میشدند، پیامبر خدا(ص) هم مثل بقیه کار میکردند. برای مثال، در ساخت مسجدالنبی یا کندن خندق در جنگ، ایشان مثل دیگران بیل میزدند و خاک حمل میکردند. از همینجا، یک سنت مهم در اسلام پایهریزی شد که هرکس مسئولیتی دارد، باید خود را خادم مردم بداند... حالا هرکس در هر سطحی مسئولیتی در جامعه دارد، ببیند در این زمینه چقدر شبیه پیامبر است و تا چه حد، خدمتگزار مردم است.اما خوب است بدانید ما برخی ویژگیهای پیامبر اکرم(ص) برای رویداد مثل پیامبر را هم براساس شرایط روز انتخاب کردیم.
از وحدت شیعه و سنی تا عشق به وطن
*شرایط و مقتضیات روز جامعه ایران، منشأ این انتخاب بوده یا به اوضاع جهان هم توجه داشتهاید؟- هر دو. مراجعه به سیره پیامبر خدا، هم در زمینه نیازهای داخلی کشور و هم در زمینه تحولات بینالمللی میتواند به ما راهکار بدهد. 4 ویژگی آخر این فهرست، در این حوزههاست.7) «ایجاد مودت بین مردم و اقوام مختلف»: «وحدت»، شعار بنیادی دین اسلام است. پیامبر اسلام(ص) هم که برای هدایت عرب، عجم، سفید، سیاه و سرخ مبعوث شده بود، در عمل نشان داد که هیچ معیار قومی، نژادی یا اجتماعی در نگاه او اهمیت ندارد. ایشان همیشه مسلمانان را به برادری و برابری سفارش میکردند. بنابراین ما هم امروز باید با اعتقاد به یگانگی خداوند، دین واحد، پیامبر واحد و قبله واحد، از اختلافات و تفرقه پرهیز کنیم و همگی، چه در داخل کشور و چه در میان کشورهای مسلمان، موضوع اتحاد اسلامی و وحدت شیعه و سنی را ترویج و برجسته کنیم.
8) «غیور بودن»: وجود مبارک رسولالله(ص)، انسان غیوری بودند. یعنی چه؟ ایشان نسبت به مسائل مرتبط به اسلام و وطنشان بسیار غیرت داشتند و این موضوع در کلام و سیره ایشان، بسیار پررنگ است. خب، این چه پیامی برای ما دارد؟ ما هم بهعنوان پیروان پیامبر اسلام، باید نسبت به نمادهای هویتیمان، غیور باشیم. باید نسبت به وطن و آب و خاکمان و نسبت به پرچم و سرود کشورمان، غیرت داشته باشیم.
رسول خدا سفارش کرده مراقب آب باشیم...
9) «مقابله با اسراف»: پرهیز از اسراف، دستور صریح قرآن کریم و سفارش موکد پیامبر اسلام بوده. حضرت محمد مصطفی(ص) میفرمایند: «هرگز آب را اسراف نکنید؛ هر چند در کنار نهر جاری باشد.» ببینید این ویژگی پیامبر، چقدر در وضعیت امروز کشور ما میتواند گرهگشا باشد. الان با مشکلات ناشی از کمبود آب و برق، ما هم باید مثل پیامبر، در مصرف آب و برق از اسراف پرهیز کنیم و با صرفهجویی، امکان استفاده از این نعمتها را برای دیگر هموطنان هم فراهم کنیم. باید مثل پیامبر، از منابع طبیعیمان محافظت کنیم.
#مثل_پیامبر، حامی غزه باشیم
10) «مدافع مظلومان»: اگر امروز، مردم غزه در محاصره کامل رژیم صهیونیستی، نهفقط با بمبارانهای دائمی بلکه به خاطر گرسنگی دارند قتل عام و نسلکشی میشوند، به این دلیل است که کشورهای اسلامی به وظیفهشان در دفاع از مظلوم عمل نکردهاند. ما و همه مسلمانان باید بدانیم دفاع از مظلوم، یکی از اصول اساسی و از دغدغههای پیامبر اکرم(ص) بود. آقا رسولالله(ص) فرمودند: «هر که روز خود را آغاز کند و دغدغه امور(مشکلات) مسلمانان را نداشته باشد، از آنان نیست و هر که فریاد کمکخواهی مردی را بشنود و به کمکش نشتابد، مسلمان نیست.»امروز هم ما باید مثل پیامبر، با هر امکانی که در اختیار داریم، از مردم غزه حمایت کنیم.
میخواهیم به وسعت یک جامعه، تمرین کنیم
*بنابراین رویداد ملی «مثل پیامبر»، درواقع یک تلنگر برای هرکدام از ماست. یک چالش عملی و یکجور محک است که ببینیم در حوزههای مختلف فردی و اجتماعی، چقدر شبیه پیامبر اکرم(ص) هستیم. خب، حالا میدانیم قرار است در این چالش خودمان را با چه ویژگیهایی محک بزنیم. اما سؤال این است که علاقهمندان چطور میتوانند در این چالش با شما همراه شوند؟- ببینید، درواقع قرار است تمرین کنیم. فرض کنید به مشاور مراجعه کردهاید تا شما را در رفع صفت بداخلاقی کمک کند. مشاور چه میکند؟ یک مجموعه تمرین عملی به شما میدهد دیگر. مثلا میگوید: برگههای کوچکی با پیامهای اخلاقی تهیه کن و روی یخچال خانه، داشبورد ماشین و رایانه محل کارت بچسبان تا هر لحظه که چشمت به آنها افتاد، به خوت یادآوری کنی: من باید مهربان باشم، من باید صبور باشم، من باید خوش اخلاق باشم، من باید باگذشت باشم و...اینجا هم ما با مرور ویژگیهای زیبای پیامبر اکرم(ص)، میخواهیم به خودمان یادآوری کنیم چه صفات خوبی را لازم است در وجود خودمان ایجاد یا تقویت کنیم.
یعنی در این رویداد، اولین کار این است که خودمان را با این فهرست ویژگیهای پیامبر مقایسه کنیم و ببینیم چقدر به آنها شباهت داریم. چقدر امانتداریم؟ چقدر نسبت به وطنمان غیوریم؟ چقدر از اسراف پرهیز میکنیم؟ چقدر حامی مظلومان عالم هستیم؟ و... اگر اینگونه هستیم، سعی کنیم این صفات را در خودمان تقویت کنیم و اگر در این ویژگیها مثل پیامبر نیستیم یا ضعیف هستیم، هم سعی کنیم علتش را در وجودمان پیدا کنیم و هم فکر کنیم چطور میتوانیم این ویژگیها را در خودمان ایجاد کنیم. اینجا، همان تمرینها شروع میشود. این همان چالشی است که میخواهیم مردم با آن دست و پنجه نرم کنند.
#مثل_پیامبر در فضای حقیقی و مجازی
* نحوه اجرای رویداد «مثل پیامبر» چگونه است؟ اقشار مختلف مردم چطور میتوانند مشارکتشان را در این برنامه نشان دهند؟- رویداد مثل پیامبر از از 14 شهریورماه تا 7 مهرماه برگزار میشود و علاقهمندان میتوانند آثار هنریشان مثل عکسنوشته، کلیپ 60 ثانیهای، پست در فضای مجازی، انیمیشن و... را با موضوع الگوبرداری از صفات نیکوی پیامبر اکرم(ص)، به دبیرخانه این رویداد ملی به شماره 09927570278 در پیامرسان روبیکا ارسال کنند.
اما شاید افراد دلشان نخواهد از خودشان فیلمی ضبط کنند و به اشتراک بگذارند. در این صورت، میتوانند به شیوههای دیگر در این رویداد مشارکت کنند. برای مثال، هرکس میتواند با سلیقه خودش یک پست با محوریت این رویداد در فضای مجازی منتشر کند. مثلا: «من به خودم قول میدهم #مثل_پیامبر، راستگو باشم»، «من #مثل_پیامبر به سالمندان احترام میگذارم»، «من #مثل_پیامبر، با مهربانی به مردم خدمت میکنم»، «من تلاش میکنم #مثل_پیامبر، با صرفهجویی در مصرف آب، از اسراف جلوگیری کنم» و... بیا حلقهای از این زنجیره باشیم
از آن طرف، مغازهدار محله میتواند برگهای به دیوار مغازه بزند و بنویسد: «من قول میدهم #مثل_پیامبر، منصف باشم»، راننده تاکسی میتواند برگهای روی داشبورد ماشینش نصب کند و بنویسد: «من #مثل_پیامبر، امانتدار هستم» و...به همین ترتیب، اگر هرکس در هر شغل و موقعیتی قرار دارد، حلقهای از این زنجیره شود، این ترویج سبک زندگی پیامبر اکرم(ص) و الگوبرداری از اخلاق کاربردی ایشان، تبدیل به یک فرهنگ در جامعه میشود.اینجا دلم میخواهد یک موضوع را با مردم عزیز در میان بگذارم. یکی از کارهای مهم و اثرگذار این است که هرکدام از ما بتوانیم به سهم خودمان، نقشی در جریانسازی این رویداد مهم در محیط اطرافمان داشته باشیم. همه تریبوندارها میتواند مبلّغ حرکت «مثل پیامبر» باشند
*این، چطور ممکن میشود؟ حتما فراوانند عاشقان رسول اکرم(ص) که دوست دارند در گسترش این حرکت و ترویج سبک زندگی پیامبر اسلام(ص) در جامعه سهیم باشند اما راه و شیوهاش را نمیدانند. ارائه مصداقهایی در این زمینه، میتواند حسن ختام این گفتوگو باشد و به این افراد هم ایده بدهد.- هرکس که تریبونی در اختیار دارد، میتواند در این زمینه نقشآفرینی کند. مثلا من، رئیس یک اداره با 100 کارمند هستم. یک روز به مناسبت میلاد پیامبر اکرم(ص) جشن کوچکی در اداره ترتیب دهم و در جمع صمیمی همکاران بنشینم و سر صحبت را با آنها باز کنم. بگویم: بیایید کلاهمان را قاضی کنیم و ببینیم آیا ما در برخورد با ارباب رجوع، #مثل_پیامبر رفتار میکنیم؟ آیا شبیه پیامبر به درخواست مردم جواب میدهیم و کارشان را راه میاندازیم؟ شما معلمی هستید با 40 دانشآموز. میتوانید در جشن کلاسیتان، به بچهها یادآوری کنید اگر پیامبر خدا امروز حضور داشتند، هرگز در مقابل مصیبتهایی که بر سر مردم غزه میآید، بیتفاوت و ساکت نمینشستند. ما هم بهعنوان مسلمان، باید #مثل_پیامبر، از مظلومان غزه حمایت کنیم. آیا رسولالله(ص) از خانه و جامعه ما راضی است؟
حتی مادر خانهدار میتواند بچههایش را دورش جمع کند و بگوید: بچهها به نظرتان، خانه ما، از آن خانههایی است که پیامبر عزیزمان از آن راضی هستند؟ بیایید ما هم تمرین کنیم #مثل_پیامبر، به همدیگر محبت کنیم و احترام بگذاریم. اگر به همین ترتیب، بلاگرهای فضای مجازی با چند هزار دنبالکننده، امام جماعتهای مساجد و مداحان هیئتها با چند صد مستمع، مدیران نهادهای فرهنگی و تبلیغی با دایره گسترده مخاطبان و... وارد عمل شوند و در حوزه فعالیت خودشان، این حرکت را تبیین و تبلیغ کنند، موج مبارکی به راه میافتد که آرامآرام میتواند حال و هوای جامعه را تغییر دهد.پایان پیام/#مثل_پیامبر #پدر_امت #امانتداری #غیرت_به_وطن #حمایت_از_مظلومان #هزار_و_پانصدمین_سال_ولادت_پیامبر_اکرم #کارگروه_نشاط_اجتماعی_کشور 23:57 - 6 September 2025