روایت شاگرد آیتالله جوادیآملی از مهمترین درسی که از ایشان گرفت
یکی از شاگردان علامه جوادی آملی گفت: مهمترین درسی که از آیتالله جوادی آملی آموختم این بود که علم باید در خدمت انسانیت باشد؛ ایشان همیشه به ما میآموختند که علم اگر در خدمت خودخواهی و منافع فردی باشد، هیچگاه ثمرهای نخواهد داشت.
به گزارش خبرگزاری فارس از قم، حجتالاسلاموالمسلمین سید علی طباطبایی از جمله شاگردان مطرح آیتالله جوادی آملی است که سالها در محضر ایشان به تحصیل علوم دینی پرداخت؛ وی از شخصیتهای علمی شناختهشده در حوزه علمیه قم است و تجربههای ارزندهای از تدریس و تربیت دینی دارد؛ در این سالها با استفاده از آموزههای آیتالله جوادی، هم در بعد علمی و فلسفی و هم در زمینه اخلاق و تربیت، به رشد علمی و معنوی خود پرداخته است.حجتالاسلاموالمسلمین طباطبایی در مصاحبه با خبرنگار فارس، به بازتاب شخصیت معنوی و علمی آیتالله جوادی آملی و تأثیرات ایشان در زندگی خود اشاره کرد.
* چه ویژگیای در تدریس علامه جوادی برای شما برجسته بود؟آیتالله جوادی آملی از همان آغاز تدریس خود، شیوهای کاملاً متفاوت و عمیق در آموزش داشتند؛ یکی از ویژگیهای برجسته ایشان این بود که درسهایشان به طور مستقیم به مسائل عمیق زندگی انسان مرتبط بود؛ تدریس ایشان نهتنها به انتقال اطلاعات محدود نمیشد، بلکه شاگردان را به تفکر عمیق وادار میکرد.آیتالله جوادی آملی در هر جلسه، به طور غیرمستقیم موضوعات انسانی و اخلاقی را در کنار مسائل علمی مطرح میکردند، بهطوری که بسیاری از شاگردان احساس میکردند که درسهایشان نهتنها در حوزه علم بلکه در حوزه تربیت نیز مؤثر است؛ این رویکرد استادانه باعث میشد که هیچگاه احساس نکنیم که علم در دنیای جداگانهای از اخلاق و معنویت قرار دارد.* آیا خاطرات خاصی از دوران شاگردی خود در محضر آیتالله جوادی آملی دارید؟بله، خاطرات زیادی دارم که بیانکننده انسانیت، محبت و دلسوزی ایشان است؛ یکی از این خاطرات، زمانی بود که در دوران بیماری کرونا وضعیت جسمی من بسیار وخیم شده بود و درحالیکه بسیاری از شاگردان و دوستان از سلامت من نگران بودند، آیتالله جوادی به طور مستقیم با من تماس گرفتند و با کلمات بسیار محبتآمیز و روحیه دهندهای گفتند که من خدا را شکر میکنم که این رنج و بیماری شما را بیشتر از این برای من مقدر نکرد؛ این جمله برای من بسیار تأثیرگذار بود چرا که نشان داد ایشان نهتنها در عرصه علمی، بلکه در ابعاد انسانی و روحی نیز برای شاگردان خود اهمیت زیادی قائل هستند.
* آیتالله جوادی در کدام زمینههای علمی بیشتر شناخته شدهاند؟ آیتالله جوادی آملی بهویژه در زمینه فلسفه و تفسیر قرآن کریم شناخته شدهاند؛ ایشان در فلسفه، هم در مباحث کلامی و هم در مسائل فلسفی عرفانی، دیدگاههای جدید و نوآورانهای ارائه دادهاند که بر تفکر اسلامی تأثیرگذار بوده است؛ آثار ایشان در زمینه فلسفه اسلامی و عرفان عملی، نشاندهنده عمق و گستردگی دانش و حکمت ایشان است. علاوه بر این، آیتالله جوادی آملی در تفسیر قرآن نیز با رویکردی فلسفی و عرفانی کار کردهاند که تأثیر زیادی در دنیای علم و دین داشته است؛ تفسیر ایشان از قرآن، مخصوصاً در کتاب «تفسیر المیزان»، به طور گستردهای موردمطالعه قرار گرفته و بسیاری از پژوهشگران از این اثر بهعنوان یکی از معتبرترین تفاسیر قرآنی یاد میکنند.* در زمینه اخلاق و تربیت، آیتالله جوادی آملی چه نکات ویژهای برای شما داشتند؟آیتالله جوادی آملی همیشه تأکید میکردند که علم بدون اخلاق، مانند پیکری بیجان است و علم باید همزمان با تزکیه نفس و تهذیب روح همراه باشد؛ یکی از توصیههای اصلی ایشان برای شاگردان این بود که به طور مداوم در جستوجوی حقیقت باشند و هرگز از علم بهعنوان ابزاری برای رسیدن به منافع شخصی استفاده نکنند. آیتالله جوادی آملی همواره میگفتند که اگر فرد در جستوجوی علم باشد ولی در کنار آن اخلاق را فراموش کند، در حقیقت علم را بهعنوان وسیلهای برای قدرتطلبی و فریب دیگران استفاده کرده است؛ در نتیجه، همیشه تأکید داشتند که علم باید به طور عمیق در جان انسان رسوخ کند تا بتواند در زندگی فردی و اجتماعی تأثیرگذار باشد.
* در مورد رابطه علمی و معنوی آیتالله جوادی آملی با سایر علما، چه نکاتی برای شما مشهود بود؟آیتالله جوادی آملی در تمامی روابط علمی خود، از سعهصدر، تواضع و احترام به دیگران برخوردار بودند؛ وی همواره از بزرگان دیگر علمای اسلام همچون علامه طباطبایی، آیتالله بهجت و دیگر بزرگان علمی بهعنوان منابع فکری و معنوی استفاده میکردند.در محضر ایشان هیچگاه احساس نمیشد که در مقام یک استاد، خود را از دیگران بالاتر میداند و با تواضع و احترام ویژهای به نظرات دیگران گوش میدادند و همیشه در تلاش بودند که از علوم و دانشهای مختلف بهرهبرداری کنند؛ این ویژگیها باعث میشد که ایشان نهتنها یک استاد بزرگ بلکه یک روحانی کامل در نظر شاگردان و حتی دیگر علمای حوزههای مختلف باشند.* آیا آیتالله جوادی آملی در تربیت علمی و اخلاقی شاگردان خود نیز تأثیرات عمیقی داشتند؟بله، آیتالله جوادی آملی در تربیت علمی و اخلاقی شاگردان خود بسیار مؤثر بودند؛ ایشان به طور مستمر شاگردان خود را به تفکر عمیق وادار میکردند و همواره بر این نکته تأکید داشتند که دانش بهتنهایی کافی نیست و باید همراه باتقوا و خودسازی باشد. آیتالله جوادی آملی به ما آموختند که در مسیر علم، نباید هیچگاه از مسیر اخلاق و انسانیت فاصله بگیریم؛ برای ایشان، فلسفه و عرفان نهتنها یک حوزه علمی بلکه راهی برای رسیدن به حقیقت و خودشناسی بودند؛ در نتیجه، بسیاری از شاگردان ایشان نهتنها در عرصه علمی بلکه در عرصه اخلاقی و معنوی نیز پیشرفت کردهاند.
* از مهمترین نقشآفرینی آیتالله جوادی در دنیای امروز برایمان بگویید.رسالت آیتالله جوادی آملی در دنیای معاصر، بیشتر بر پایه بازسازی اندیشه اسلامی و ایجاد یک نگرش نو به مسائل دینی و فلسفی استوار بود؛ ایشان همواره بر این باور بودند که باید از علوم مختلف برای حل مشکلات امروز جامعه اسلامی استفاده کرد، و درعینحال هیچگاه نباید از اصولدینی و معارف اصیل اسلامی غافل شد؛ به همین دلیل، آثار ایشان همچنان منبع الهام برای پژوهشگران و دانشپژوهان در دنیای معاصر است و میتواند بهعنوان راهنمایی برای بازسازی اندیشه اسلامی و فکری برای چالشهای روزگار حاضر مورداستفاده قرار گیرد.* آیتالله جوادی آملی چه تأثیری بر نهادهای علمی و دینی کشور داشتهاند؟آیتالله جوادی آملی نهتنها در حوزههای علمی خود، بلکه در نهادهای علمی و دینی کشور نیز تأثیرات بسزایی داشتند؛ ایشان در حوزههای مختلف علمی همچون فلسفه، تفسیر قرآن و کلام اسلامی، همواره نقش مهمی ایفا کردهاند. از تأسیس مراکز علمی گرفته تا همکاری با دانشگاهها و مدارس دینی، ایشان همواره در توسعه و تحکیم بنیانهای علمی کشور تلاش کردند! این تلاشها بهویژه در حوزههای دینی و اسلامی اثرگذار بوده و ایشان بهعنوان مرجعی علمی و فکری، همواره مشاوری بزرگ برای بسیاری از علمای دینی بودهاند.
* در خصوص نحوه تعامل آیتالله جوادی آملی با دانشجویان و محققان، چه نکاتی میتوان اشاره کرد؟آیتالله جوادی آملی همواره در تعامل با دانشجویان و محققان بهگونهای رفتار میکردند که حس اعتماد و احترام را در آنها ایجاد کنند؛ ایشان برای دانشجویان و محققان از هر رشتهای ارزش قائل بودند و هیچگاه خود را از دیگران جدا نمیدیدند. بسیاری از دانشجویان و محققان که در محضر ایشان حاضر میشدند، تجربههای عمیقی از گفتگو و مشاوره با ایشان داشتند؛ ایشان در این تعاملات، علاوه بر انتقال علم، به جنبههای اخلاقی و معنوی نیز توجه داشتند و همیشه تأکید میکردند که علم بدون تهذیب نفس نمیتواند به نتیجه مطلوب برسد.* مهمترین درسی که از علامه جوادی آموختید چه بود؟مهمترین درسی که از آیتالله جوادی آملی آموختم این بود که علم باید در خدمت انسانیت باشد؛ ایشان همیشه به ما میآموختند که علم اگر در خدمت خودخواهی و منافع فردی باشد، هیچگاه ثمرهای نخواهد داشت. ایشان به ما نشان دادند که علم در کنار تقوا و تزکیه نفس، میتواند راهگشای مشکلات فردی و اجتماعی باشد و در نهایت، انسان را به حقیقت نزدیک کند؛ آیتالله جوادی آملی برای من نمونهای از یکعالم واقعی بودند که علم را برای رسیدن به حقیقت و خدمت به بشریت میجستند و این درس برای همیشه در ذهن من خواهد ماند.
13:14 - 11 مارس 2025
