از گلایههای منوچهر صهبایی به بنیاد رودکی تا پاسخ به انتقادات
منوچهر صهبایی رهبر دائم ارکستر سمفونیک ایران در گفتوگویی تفصیلی ضمن گلایه از عملکرد اخیر بنیاد رودکی به دلیل عدم دعوت از او برای اجراهای صحنهای، درباره برخی انتقادات از کیفیت اجراهای ارکستر سمفونیک پاسخ داد.
خبرگزاری فارس_ گروه موسیقی: هر ارکستری معمولاً بنا به قرار گرفتن نوع و همینطور تعداد سازهای داخل آن نام گذاری می شوند. ارکستر سمفونی به عنوان بزرگترین نوع ارکستر شناخته میشود و نامگذاری آن به این دلیل است که در ارکستر سمفونی از همهٔ گروههای سازهای موسیقی کلاسیک غربی در آن استفاده می شود. نوازندگی در ارکستر سمفونیک تهران، برای تمامی نوازندگان افتخار بزرگی است. معمولا نوازندگانی که در ارکستر سمفونیک تهران می نوازند همه چیره دست و بهترین در ساز خود به شمار می روند.مهمترین تفاوت ارکستر سمفونیک با ارکستر ملی، تفاوت در ساختار و ماهیت است. این تفاوت در دو بخش و بهصورت کلی وجود دارد؛ ساختار سازبندی (نوع سازها) و ساختار قطعات اجرایی؛ ارکسترسمفونیک همانطور که از نامش پیداست دارای بافتی است که از سازهای سمفونیک تشکیل شده که هم از نظر صدادهی و هم از نظر قدمت و منشأ پیدایش سازها، میشود گفت حالت جهانی پیدا کردهاند و دیگر مختص به یک کشور خاص نیستند. قطعاتی که این ارکستر اجرا میکند نیز جهانی شدهاند و معمولاً نام آهنگساز اهمیت دارد تا نام کشوری که آهنگساز در آن به دنیا آمده است.درصورتیکه در ارکستر ملی یک کشور مثل ارکستر ملی ایران، بافت سازها ترکیبی از سازهای ایرانی و سازهای سمفونیک است و قطعاتی که در این ارکستر اجرا میشود نیز قطعات آهنگسازان ایرانی و با ساختار موسیقی ایرانی است.در پی مصاحبههای اخیر خبرگزاری فارس با علی رهبری و همایون رحیمیان از شرایط موسیقی ارکسترال ایران، اینبار با منوچهر صهبایی، رهبر دائمی ارکستر سمفونیک تهران به گفتوگو پرداختیم.
منوچهر صهبایی رهبر ارکستر، موسیقیشناس، نوازنده ابوا و رهبر سابق ارکستر سمفونیک تهران در سال ۱۳۲۷ در تهران به دنیا آمده و در در سبک موسیقی کلاسیک و نوازنده ساز ابوا است. این هنرمند پس از گذراندن دوره ابتدایی وارد هنرستان عالی موسیقی (کنسرواتوار تهران) شد و زیر نظر آنتون کادلتس (ابوا) حسین ناصحی تهرانی (آهنگسازی) و شفیقه صدقی (پیانو) آموزشهای موسیقی را پی گرفت.در سال 1354 برای ادامه فعالیت موسیقایی خود عازم اروپا شد و در آنجا با استادان سرشناس مانند هاینتس هولیگر، سرجو، فرانکو فرارا و میلان هوروات به تحصیل پرداخت و بهعنوان همکار میان آنها پذیرفته شد. منوچهر صهبایی در چند سال اخیر در صدد معرفی و اجرای قطعات سمفونیک آهنگسازان ایرانی برآمده است و تاکنون به همت وی آثاری که بعضی از آنها به دست فراموشی سپرده شده و یا تقریباً از بین رفته بودند بازسازی شده و در کنار آثار آهنگسازان بزرگ جهان در برنامههای مختلف در اروپا اجرا شدهاند. صهبایی از سال 1401 رهبری دائم ارکستر سمفونیک تهران را بر عهده گرفته است.
ارکستر سمفونیک منبع درآمد نیست
فارس: از نظر شما ویژگی مهم ارکستر سمفونیک چه چیزی است؟صهبایی: ارکستر سمفونیک نماد هنر فاخر و بینالمللی هر کشوری است. وظیفه این گروه اجرای موسیقی فیلم و یا رپرتوارهای سبک نیست. ارکسترسمفونیک در هر کشور وجه خاص خود را دارد که باید به آن توجه شود.ارکستر سمفونیک یک منبع درآمد برای دولتها نباید باشد. در تمام دنیا ارکستر سمفونیکها یکی از خدمات فرهنگی دولت به مردم آن کشور بهحساب میآید. یعنی وزارت ارشاد وظیفه دارد این ارکستر را ازهرجهت حمایت کند و آن را در اختیار مردم بگذارد تا بتوانند موسیقی فرهیخته، جهانی و علمی گوش کنند.فارس: با توجه به اینکه شما رهبر دائمی ارکستر سمفونیک تهران هستید، وضعیت حال حاضر این ارکستر به چه شکل است؟صهبایی: بنده از دیماه 1401 رهبر دائم و مدیر هنری ارکستر سمفونیک تهران هستم. گروه ما اجرایی را در اردیبهشتماه آماده کرد تا در فلکالافلاک داشته باشیم اما به دلیل شهادت شهید رئیسی، آن کنسرت کنسل شد. پس از آن در خرداد ماه اجرای بسیار موفقی را روی صحنه بردیم اما از آن زمان به بعد در حالی که بنده حکم رسمی رهبر دائمی را دارم، افرادی که مسئولیت کنسرتها به آنها سپرده شده است با بنده تماسی نگرفتند.
اجرای کنسرت بدون اطلاع رهبر دائمی
کنسرتهای ما به تایید سالنهای مملو از جمعیت و رضایت نوازندهها همیشه درخشان اجرا میشد. در حالی که تبلیغات محیطی و خاصی انجام نمیشد و بیشتر به صورت اطلاعرسانی بود اما افراد زیادی از کنسرت ما استقبال میکردند. بنده پیشنهاد دادم تعطیلات سالیانه کنسرت را به ماه محرم موکول کنیم تا نوازندهها هم تکلیف خود را بدانند و در این ماه هیچ اجرایی نداشته باشیم. پس از این زمان در حالی که ارکستر سمفونیک چند اجرا را در غیاب بنده روی صحنه برده است اما دیگر با من تماسی نگرفتند. اجرای اخیر که موسیقی فیلم است بسیار بد بود، بنده مسئولیتی در این اجرا نداشتم اما به دلیل مسائل مالی و اینکه بتوانند سالن را پر کنند این برنامه را اجرا کردند.
فارس: علت این کار، توضیح داده نشد؟صهبایی: ما در ایران تنها یک ارکستر سمفونیک داریم. در کشورهایی به به بزرگی و عظمت ایران دهها ارکستر سمفونیک دولتی وجود دارد که دولت از آنها حمایت میکند. بنده به عنوان رهبر ارکستر تجارب بسیار زیادی دارم و بالاترین تحصیلات تخصصی را در این حوزه کسب کردم و کماکان در سطح جهانی فعالیت داشتم. برای بنده مناسب نیست از چند کارمند معمولی که اطلاع عمیقی از این موضوع ندارند دلیل این کار را جویا شوم. بنده از زمانی که به ایران بازگشتم و رهبری را بر عهده گرفتم تقریبا به صورت افتخاری فعالیت کردم. من خواستم به ارکستر سمفونیک و به پیشرفت موسیقی کلاسیک و تمدن جهانی در کشور خدمت کرده باشم. من اطلاع دقیقی از برنامههای آنها ندارم.ارکستر سمفونیک اگر رهبر واقعی در سطح جهانی داشته باشد، اشخاص اول مملکت در رابطه با حضور و عدم حضور آن شخص تصمیم میگیرند نه اینکه کارمندان بنیاد برای رهبری در این سطح تصمیم بگیرند.
ارکستر موسیقی ملی، باید ملی بنوازد
فارس:بعضی از بزرگان موسیقی معتقد هستند که ما توان اداره همزمان دو ارکستر بزرگ رو نداریم و در چنین شرایطی شاید بهتر باید ارکستر سمفونیک رو در ارکستر ملی تلفیق کنیم.... نظر شما نسبت به این موضوع چیست؟صهبایی: بنده بیشتر عمرم را در قلب اروپا و در جایی که تمدن موسیقی کلاسیک بسیار پیشرفته است و ارکستر سمفونیک نقش مهمی در زندگی روزانه اشخاص دارد، گذراندم. هر شهر نسبتا بزرگ در اروپا لااقل یک ارکستر سمفونیک دارد. اگر امکان اداره ارکسترها را داشته باشیم، چند ارکسترال داشتند اتفاق خوبی است. ارکستر موسیقی ملی، باید موسیقی ملی را بنوازد. رپرتوارهای خود را دارند اما اجرا نمیکنند و بیشتر میخواهند رپرتوارهای موسیقی کلاسیک را بنوازند. ارکستر موسیقی ملی با ارکستر سمفونیک امکان ندارد با هم باشد و مشکل جدیدی را به وجود میآورد. ارکستر موسیقی ملی باید تخصصش اجرای آهنگهای آهنگسازان ایرانی باشد و ارکستر سمفونیک موسیقی کلاسیک جهانی را اجرا میکند. هرکسی نظری دارد. تاریخچه ارکستر سمفونیک تهران در فضای مجازی و حتی در سایت بنیاد رودکی به طور کامل غلط نوشته شده است. فردی در گذشته موضوع غلطی را نوشته و در ادامه بقیه آن را منتشر کردند. ارکستر سمفونیک تهران در سال 1322 توسط پرویز محمود به عنوان ارکستر خصوصی پایهگذاری شد و از آن زمان پس از پستی و بلندیهایی که داشته است وجود دارد. اما در شبکههای مجازی فرد تاسیس کننده را اشتباه نوشتند. ما به ارکستر سمفونیک خوب، محکم و همراه با نوازندگان متخصص لازم داریم.
فارس: وضعیت نوازندهها از لحاظ تخصصی به چه شکل است؟صهبایی: ارکسترهای سمفونیک و ارکسترهای اینچنینی در دنیا چندین دهه قدمت دارند. زمانی که نوازندهای پس از مدنی بازنشسته میشود و حتی به دلایل مختلف آن را ترک میکند به طور بینالمللی در روزنامههای تخصصی و شبکههای مجازی اعلام میشود تا آن صندلی را بتوانند با افراد متخصص پر کنند و در انتها با آزمونهای پنهان آن فرد انتخاب میشود.ما در تمام ایران یک نوازنده به این سطح نداریم چرا که ارکستر سمفونیک توانایی این را ندارد در سطح بینالمللی نوازندههای خود را استخدام کند، اما با جوانان حال حاضر که با زحمت زیادی هم ساز یاد گرفتند هم میشود ارکستر خوبی درست شود، کما اینکه در این دو سال که بنده رهبری ارکستر سمفونیک تهران را بر عهده داشتم این اتفاق افتاد. بچههای ما بسیار خوب بودند و در سطح خاورمیانه و آسیا یکی از قابل قبولترین گروهها را داشتیم. در سال 1402 ارکستر قدیمی منحل شد و در تیر ماه ارکستری با نوازندههای جوان تشکیل دادیم. با کار مداوم و حرفهای با همین جوانان که بسیاری فکر میکردند نمیشود کاری کرد ارکستر قابلقبولی درست کردیم. نوازندهها علاقهمند به فعالیت هستند و میخواهند فعالیت کنند.
مدیریت باید به دست افراد متخصص سپرده شود
فارس: از نظر شما مهمترین اتفاقی که باید در حوزه موسیقی ارکسترال داشته باشیم را بفرمایید.صهبایی: مهمترین اتفاقی که باید در این عرصه انجام شود، این است مدیریت ارکستر را به دست فرد متخصص بسپارند. فردی که تمام عمر خود را صرف این کار کرده باشد، بداند ارکستر و موسیقی چیست و تخصص در این رابطه داشته باشد. سابقه درخشان و تحصیلات مرتبط برای مدیریت ارکستر لازم و ضروری است. ما در ایران ارکستر قابل قبولی داریم. در ایران هیچ وقت کارها به درستی انجام نمیشود. اگر ما بخواهیم خرابکاری انجام دهیم میتوانیم کار را به افراد ضعیف و نامتخصص بسپاریم دیگر خودشان خراب کاریها را انجام میدهند. اگر میخواهیم کاری در کشور خوب انجام شود باید آن را به افراد متخصص بسپاریم.برای کشور و ملت شریف ایران آرزوی سلامتی و صلح دارم، ما در راستای صلح باید حرکت کنیم و کشور را بیجهت نابود نکنیم.#موسیقی#ارکستر_سمفونیک#ارکسترالاخبار هنری را میتوانید از طریق صفحه هنر و رسانه فارس دنبال کنید.
10:51 - 18 مهر 1403
1 Reply