فیلم| تا قبل از رضاشاه، بیش از ۱۲۵۰ مدرسه نوین در ایران وجود داشت
بسیاری از مردم تصور میکنند که تأسیس مدارس نوین در ایران، در دوره رضاخان آغاز شده است؛ اما یک تاریخپژوه، گفته است که ساخت مدارس طرز جدید و یا همان مدارس نوین، هیچ ربطی به رضاشاه ندارد و حتی تا قبل از پهلوی، بیش از ۶۰ مدرسه دخترانه در تهران وجود داشت.
علی پورصفر، نویسنده و پژوهشگر تاریخ معاصر ایران، در مناظره با صادق زیباکلام که در یکی از برنامههای اینترنتی، درباره اقدامات رضاشاه انجام شد، در بخشی از سخنان خود، به موضوع آموزش و پرورش و مدرسهسازی در ایران پرداخت؛ همینطور زیباکلام نیز در این مناظره مدعی شد که آموزش و پرورشی که امروز وجود دارد، در زمان رضاخان انجام شده است.
اما پورصفر برخی اقدامات در دوره قاجار که در زمینۀ آموزش و پرورش صورت گرفته را به میان کشید و اظهار داشت: تعلیم و تربیتِ جدید ایران، ربطی به رضاشاه ندارد. از دورۀ محمدشاه قاجار در وهله اول، مرسلین مسیحی در مناطق مختلف مسیحینشین، مدارس سطح جدید راهاندازی کردند؛ دومین مورد نیز دارالفنون است. همچنین در فاصله بین ناصرالدینشاه تا مظفرالدینشاه، سه یا چهار مدرسه اینچنانی در اصفهان و تبریز هم تأسیس شدند.
این تاریخپژوه در ادامه گفت: نهضت مدرسهسازی جدید در ایران، از سال ۱۳۱۵ هجری قمری [۱۲۷۶شمسی] شروع شد و در آستانۀ انقلاب مشروطه، حدود ۷۰ مدرسۀ جدید - همین که امروز به آن میگوییم مدرسه نوین – در ایران ساخته شده بود و دست کم ۱۰ تا از این مدارس را انجمن معارف تأسیس کرده بود. تا سال ۱۳۰۰ شمسی، حدود ۱۲۵۰ مدرسه طرز جدید در ایران داشتیم که ربط به رضاشاه نداشتند.
پورصفر درباره مدارس دخترانه قاجار نیز عنوان کرد: ساخت مدارس جدید دخترانه در ایران، از سال ۱۳۲۷ هجری قمری [۱۲۸۷ شمسی]، آغاز شد. در سال ۱۲۹۱ شمسی، در شهر تهران، ۶۳ تا مدرسه دخترانه و حدودِ ۴هزار دانشآموز داشتیم.
تصاویری ببینید از مدارس ایران در دوره قاجار
12:52 - 8 مهر 1403