از تعلیق کامل فعالیتهای هسته ای ایران در دوران اصلاحات تا دستیابی کامل ایران به چرخه تولید سوخت اتمی
خبرگزاری فارس: روند مذاکرات ایران با کشورهای غربی نشان می دهد که هرگاه جمهوری اسلامی در مذاکرات انفعال نشان داده،غرب فشارها و تحریم علیه ملت ایران را افزایش داده است.
به گزارش گروه فضای مجازی خبرگزاری فارس به نقل از محدوده، متن زیر گزارش کاملی از روند مذاکرات ایران با کشورهای غربی در موضوع برنامه هسته ای جمهوری اسلامی است. *ورود ایران به موضوع هسته ای 13مهر 1382 حسن روحانی به عنوان مسؤول ارشد پرونده هستهای ایران در دولت اصلاحات انتخاب شد و کمتر از 2 هفته پس از این انتصاب، روحانی در دیدار با البرادعی در تهران، آمادگی خود را برای امضای پروتکل الحاقی اعلام کرد! به عبارت دیگر ورود روحانی به موضوع هستهای، پذیرش پروتکل الحاقی را رسانهای کرد. *معاهده سعد آباد 16 روز بعد یعنی 29 مهر 1382 وی از وزرای خارجه انگلیس، فرانسه و آلمان دعوت کرد به ایران بیایند و درباره موضوع هستهای ایران به گفتوگو بنشینند. این نشست و گفتوگو نهایتا به معاهده سعدآباد منجر شد. تعلیق فعالیتهای هستهای ایران نیز از همین معاهده سعدآباد آغاز و توافق شد. *مفاد معاهده سعد آباد - جمهوری اسلامی ایران پذیرفت تا 29 آبان، پروتکل 2+93 را امضا کند. - ایران بر اساس معاهده سعدآباد همه فعالیتهای غنیسازی و بازفرآوری خود را متوقف کرد و حتی پیش از تصویب پذیرش پروتکل الحاقی، اقدام به اجرای داوطلبانه آن کرد؛ - ایران در قالب استدلالی به نام اعتمادسازی، فراتر از قانون عمل و فعالیتهایش را بهرغم حق قانونی خود تعلیق کرد؛ - 3 کشور اروپایی نیز متعهد شدند حق ایران برای دستیابی و استفاده از انرژی صلحآمیز هستهای را به رسمیت بشناسند!
و این درحالی است که اساسا بر اساس ماده 4 معاهده «انپیتی»، ایران و همه کشورها حق استفاده از انرژی هستهای را دارند. بنابراین بیانیه تهران، فعالیتهای هستهای ایران را «قفل» کرد تا 3 کشور اروپایی یکی از حقوق قانونی ایران را قبول داشته باشند! __کارشکنی طرف اروپایی: با وجود انعطاف ایران و تعلیق فعالیتهای هسته ای: - انگلیس، فرانسه و آلمان آذرماه 82 دومین قطعنامه پیشنهادی علیه ایران را به شورای حکام ارائه و آن را به تصویب رساندند. 22 روز بعد تیم هستهای روحانی متعهد شد پروتکل الحاقی را امضا و برای بیش از 2 سال به منظور اعتمادسازی پیش از تصویب قانونی این پروتکل، مفاد آن را اجرا کند. *معاهده بروکسل 4 اسفند 1382 (23 فوریه 2004) یعنی 4 ماه پس از معاهده سعدآباد، معاهده بروکسل بین ایران و تروئیکای اروپایی امضا شد. مفاد موافقتنامه بروکسل یک عقب نشینی و «ما نمی توانیم» دیگر به وضوح نمایان شد. - تیم حسن روحانی متعهد شد بهرغم تعلیق غنیسازی و بازفرآوری اورانیوم، اقدام به تعلیق مونتاژ و آزمایش سانتریفیوژها، ساخت قطعات داخلی سانتریفیوژ و گسترش تعلیق فعالیتهای غنیسازی نسبت به همه تاسیسات موجود در ایران کند! - طرف اروپایی در قبال قفل شدن فعالیتهای هستهای ایرانتنها قول دادند برای عادی شدن برنامه هستهای ایران در «آژانس» فعال شوند. - اما نتیجه این عقبنشینی هم قطعنامه سوم شورای حکام علیه ایران در خرداد 83 (ژوئن 2004) بود!
کارشکنی طرف اروپایی بهرغم همه عقبنشینیهای تیم مذاکرهکننده هستهای که در قالب «اعتمادسازی» توجیه میشد اما باز هم زیادهخواهیها پایان نیافت ؛ - در اجلاس شورای حکام در تابستان 83، سه کشور اروپایی با تصویب یک قطعنامه دیگر در شورای حکام، ضربالاجلی تعیین کردند که براساس آن تهران باید همه فعالیتهای هستهای خود را به حالت تعلیق درآورد. این 3 کشور تهدید کردند که درصورت عدم تمکین ایران به این ضربالاجل، پرونده هستهای ایران را به شورای امنیت ارجاع میدهند! ترس از ارجاع موضوع هستهای ایران به شورای امنیت سازمان ملل باعث شد این موضوع به عنوان خط قرمز تیم مذاکرهکننده قرار گیرد. طبیعتا تیم مذاکرهکننده هستهای ارادهای برای تقابل با زیادهخواهی غرب برای توقف فعالیتهای هستهای ایران نداشت. حسن روحانی یک ماه مانده به پایان ضربالاجل یعنی 15 آبان 83 به پاریس سفر کرد تا دور تازهای از مذاکره با تروئیکای اروپایی را آغاز کند که نهایتا منجر به معاهده پاریس شد. *موافقتنامه پاریس - تعهد طرف ایرانی: ادامه تعلیق داوطلبانه، تعلیق همه فعالیتهای مرتبط با غنیسازی و بازفرآوری نظیر ساخت و واردات سانتریفیوژهای گازی، مونتاژ، نصب، آزمایش یا اداره سانتریفیوژهای گازی و تعلیق فعالیتهای غیرمرتبط با غنیسازی اورانیوم از جمله فعالیتهای تبدیل اورانیوم در UCF اصفهان. - ایران تعلیق کامل غنیسازی اورانیوم را پذیرفت، تنها به این دلیل که از ارجاع پرونده به شورای امنیت هراس داشت. کارشکنی طرف اروپایی
- چند روز پس از توافقنامه پاریس که پایان ایران هستهای تلقی میشد، بازهم شورای حکام قطعنامهای صادر کرد و از ایران خواست پروتکل الحاقی را امضا کند. این درحالی بود که دیگر اساسا فعالیت هستهای قابل توجهی در ایران انجام نمیشد! با این حال بیاعتنایی تروئیکای اروپایی به توافقاتشان با مذاکرهکنندگان ایرانی باعث شد آنچه کمیتههای مشترک طرفین حول موضوعات سیاسی، هستهای و اقتصادی نامیده میشد، هم به جایی نرسد و نشان دهد، عملا غرب به این کمیتهها هیچگونه نگاه همکاری نداشته است. همه عقبنشینیها به نتیجه نرسید و ایران بدون دستیابی به پیشرفتی در برنامه هستهای، فقط چند سال مانع پیشرفت و روند رو به جلوی فعالیتهای هستهای خود شده بود. *آغاز فعالیت های هسته ای در دولت نهم جمهوری اسلامی ایران در 13 دی ماه 1384 برابر با 3 ژانویه 2006 به منظور اعمال حقوق تعلیق شده خود، با ارسال نامهای به آژانس بینالمللی انرژی اتمی قصد خود مبنی بر از سرگیری فعالیتهای تحقیق و توسعه درباره غنیسازی که به صورت داوطلبانه و غیرالزامآور حقوقی تعلیق شده بودند را از تاریخ 19 دی ماه 1384 (9 ژانویه 2006) اعلام کرد و در 17 دی 1384 نیز از آژانس درخواست کرد برای برداشتن پلمپ نطنز، پارس تراش و فرآیند تکنیک تا قبل از 19 دی ماه اقدام کند. ورود 5+1 به مذاکرات هسته ای ارجاع پرونده هستهای ایران به شورای امنیت، سرآغاز فعالیت 5 عضو دائم این شورا به همراه آلمان موسوم به گروه 1+5 شد. بسته 6 ژوئن 2006
در 16 خرداد 85 بستهای پیشنهادی از طرف 6 کشور (5+1) با سفر سولانا و نمایندگان پنج کشور چین، روسیه، فرانسه، انگلیس و آلمان در اختیار ایران قرار گرفت که خواستار تداوم همان مسیر تیم مذاکره کننده قبلی بود. تعهدات گروه 5+1 در این بسته - تاکید دوباره بر حق ایران در توسعۀ انرژی هستهای برای مقاصد صلحآمیز و حمایت از توسعۀ یک برنامه انرژی هستهای غیرنظامی توسط ایران - حمایت فعالانه از ساخت رآکتورهای آب سبک در ایران از طریق پروژه های مشترک بینالمللی، مطابق با اساسنامه آژانس بینالمللی انرژی اتمی و NPT - به حالت تعلیق درآوردن بحث درباره برنامه هستهای ایران در شورای امنیت با ازسرگیری مذاکرات. - فراهم کردن یک بستۀ محتوایی همکاری در زمینه تحقیق و توسعه، شامل فراهم نمودن احتمالی رآکتورهای تحقیقاتی آب سبک - دادن تضمینهای الزامآور حقوقی چند لایۀ سوخت به ایران، براساس مشارکت به عنوان یک شریک در یک تأسیسات بینالمللی در روسیه، ایجاد یک ذخیرۀ احتیاطی برطبق شرایط تجاری، توسعۀ یک مکانیسم پایدار چندجانبه با آژانس بینالمللی انرژی اتمی تعهدات ایران در این بسته - رفع تمامی نگرانیهای باقیمانده آژانس بینالمللی انرژی اتمی از طریق همکاری کامل با این آژانس - تعلیق تمامی فعالیتهای مرتبط با غنیسازی و بازفرآوری، به گونه ای که مورد راستی آزمایی آژانس بینالمللی انرژی اتمی قرار گیرد و ادامۀ آن درطول مذاکرات - از سرگیری اجرای پروتکل الحاقی
البته، شش کشور به زعم خود این وضعیت را یک وضعیت دائمی تلقی نکردند و در ادامه طرح اشاره کرده اند که موافقتنامه دراز مدت فیمابین طرفین می تواند با تحقق شرایط زیر مورد بازنگری قرار گیرد: - تأیید توسط آژانس بینالمللی انرژی اتمی مبنی بر این که تمامی موضوعات باقیمانده و نگرانیهای گزارش شده توسط آژانس بینالمللی انرژی اتمی ازجمله فعالیتهایی که میتواند بعد نظامی هستهای داشته باشد، حلوفصل شده است. - تأیید این که هیچ نوع فعالیت یا مواد اظهارنشدۀ هستهای در ایران وجود ندارد. - اعادۀ اعتماد بینالمللی به این که برنامه هستهای ایران منحصراً دارای ماهیت صلحآمیز میباشد جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد که ظرف 45 روز یعنی تا 31 تیر 85 جواب این بسته پیشنهادی را ارائه میکند اما غرب اصرار به پاسخ سریع کرد. نشست بروکسل پس از ارائه این بسته، سه کشور اروپایی و آمریکا با در پیش گرفتن فشارهای سیاسی و تبلیغی خواهان دریافت پاسخ سریع ایران به این بسته شدند. - از این رو، جمهوری اسلامی ایران پذیرفت که مذاکرات مقدماتی برای ارائۀ پاسخ در پرتو بستۀ 6 ژوئن انجام شود. این مذاکرات، بین هیأت ایرانی به ریاست دبیر وقت شورایعالی امنیت ملی و هیئت پنج کشور به ریاست سولانا در 15 تیر ماه 1385 (6/7/2006) در بروکسل برگزار گردید. در این مذاکرات دکتر لاریجانی، دبیر وقت شورایعالی امنیت ملی، با مرور برخی موارد درخصوص بستۀ شش کشور اعلام کرد که ایران پاسخ مقدماتی خود به بسته را ظرف یک هفتۀ آینده ارائه خواهد نمود.
هیأت های طرفین مجددا در 20 تیرماه 1385 (11/7/2006) در بروکسل با یکدیگر دیدار کردند. در این نشست که نمایندگان پنج کشور روسیه، چین، فرانسه، آلمان و انگلیس نیز حضور داشتند، - طرف اروپایی انتظار داشت که پاسخ اولیه ولی مثبت ایران را به بستۀ 6 ژوئن و پذیرش تعلیق دریافت نماید. - دکتر لاریجانی نیز اظهار داشت تمامی موضوعات و نگرانی ها باید مورد بررسی و مذاکره قرار گیرد. هرچند اصل و جوهرۀ پیشنهاد می تواند مبنایی برای مذاکرات قرار گیرد، اما بسته دارای ابهاماتی است که باید رفع شود و همچنین در بخش غنی سازی اختلافاتی وجود دارد که گفتگوها دقیقاً برای رسیدن به توافق در این نقطۀ اختلاف برانگیز است. - طرف مقابل نیز از آنجا که ایران پاسخ مساعد به تعلیق و پذیرش بی قید و شرط بسته نداد، اظهار داشت این مذاکرات راضی کننده نبود. - سولانا بر اهمیت تعلیق غنی سازی تأکید و اعلام کرد که این مساله یک عنصر کلیدی در مذاکرات است - اما جمهوری اسلامی ایران اظهار داشت که دربارۀ این مسأله می توان در شرایطی که تحت تأثیر تعلیق غنی سازی نباشد گفتگو نمود. - یک روز پس از نشست مزبور، وزرای خارجۀ شش کشور در 21 تیر 1385 در پاریس گردهم آمدند و با صدور بیانیه ای اعلام کردند که ایران به بستۀ 6 ژوئن پاسخ نداده و فعالیتهای غنیسازی را نیز تعلیق نکرده است و از این رو،
آنان به دنبال صدور قطعنامه ای در شورای امنیت خواهند بود تا تعلیق را اجباری نمایدو چنان چه ایران به این قطعنامه نیز پایبند نباشد، اقدامات بیشتری را تحت مادۀ 41 فصل 7 منشور ملل متحد اتخاذ خواهند کرد. شورایعالی امنیت ملی نیز در واکنش به این بیانیه، با صدور بیانیه ای در 29 تیر ماه 1385 (20/7/2006) اظهار داشت: “جمهوری اسلامیایران کاملاً به یافتنراه حل مذاکراتی از طریق مسیردیپلماسی متعهد استو آمادۀ مذاکرۀ هدفمند و با زمانبندی مشخص مورد رضایت طرفیناست. جمهوری اسلامی ایران از ابتدا با دریافت بستۀپیشنهادی، از ابتکار جدید استقبال کرده و با نگاهی مثبت و در درون کمیتههای کارشناسی داخل کشور به بررسی جدی بستۀ پیشنهادی اقدام نمود. طبیعی است بررسی چنین طرحی به زمان منطقی نیاز دارد و با توجه به جدیتجمهوری اسلامی در بررسی طرح در کمیتههای تخصصی،31 مرداد ماه برای اعلام نقطه نظراتمشخص گردید. - در نهایت ماجرا به صدور قطعنامه منجر شد. 9 مرداد 85 (31 جولای 2006) نخستین قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل علیه فعالیتهای هستهای ایران تصویب شد (قطعنامه 1696) این قطعنامه تاکید میکرد ایران تا 9شهریور وقت دارد فعالیتهای هستهای خود را تعلیق کند. - علیرغم قطعنامه شورای امنیت، 4 شهریور مجتمع تولید آب سنگین اراک افتتاح شد. - یک ماه بعد علیرغم تلاشهای لاریجانی، اروپا پایان مذاکره با ایران را رسما اعلام کرد.
- 2 دی 85 (23 دسامبر 2006)قطعنامه 1737 هم تصویب شد. این قطعنامه نخستین قطعنامه تحریمی علیه ایران بود. اینبار شورای امنیت به ایران 60 روز مهلت داد همه فعالیتهای هستهای خود را تعلیق کند یعنی به همان حالت دوران حسن روحانی بازگرداند. - ایران نیز در واکنش به این قطعنامه شورای امنیت صراحتا گفت که قطعنامه را نمیپذیرد. - همچنین ایران ورود 38 بازرس آژانس را تحدید کرد - و در ادامه اقدام به نصب 3 هزار سانتریفیوژ در تاسیسات هستهای نطنز کرد. - قطعنامه 1747 نیز در 4 فروردین 86 (23 فوریه 2007) تصویب شد تا این پیام را صادر کند که موضوع هستهای ایران سیاسی است و نباید از کانالهای فنی دنبال شود. - ایران نیز به این قطعنامه واکنش نشان داد و 20 فروردین 86 رسما اعلام کرد که به مرحله تولید صنعتی سوخت هستهای رسیده است. - موفقیت تیم مذاکرهکننده ایران در به نتیجه رساندن مدالیته همکاری که منجر به مهر تایید سلامت آژانس بر فعالیتهای ایران شد نیز باعث خشم آمریکا و تصویب قطعنامه 1803 شد. نشست وین علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی وقت و محمد البرادعی، مدیر کل آژانس بین المللی انرژی اتمی در اول تیر 86 در مذاکراتی در وین، بر سر امکان حل ابهام های باقی مانده میان ایران و آژانس در فرصتی دو ماهه به توافق رسیدند.
این پیشنهاد که از سوی تهران به عنوان راه کار موضوع هسته ای ایران مطرح شده بود، در سومین دور مذاکرات لاریجانی با خاویر سولانا، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و نماینده گروه 1+5 نیز مورد توافق دو طرف قرار گرفت. - در نشست وین، طرف ایرانی به طور داوطلبانه با درخواست آژانس مبنی بر بازدید از رآکتور آب سنگین اراک موافقت کرد. - بازرسان آژانس پیرو توافق به عمل آمده، در تاریخ 8 مرداد 86 از تأسیسات رآکتور آب سنگین اراک بازدید کردند. - گزارش 8 شهریور 86 محمد البرادعی، مدیر کل آژانس بین المللی انرژی اتمی به شورای حکّام آژانس، از ردّ ادعای دو ساله امریکا مبنی بر بازفرآوری اورانیوم در ایران، بازرسی موفق بازرسان از آب سنگین اراک، به علاوه اجرای موفق طرح اقدام و رفع ابهام های آژانس در خصوص موضوع پلوتونیوم خبر می داد. گزارش البرادعی، خشم امریکا و متحدانش را از روند موفقیت آمیز حل موضوع هسته ای ایران برانگیخت و حتی به درگیری لفظی مقامات این کشور و مدیر کل آژانس بین المللی انرژی اتمی انجامید. با این حال، با تقویت جبهه موافقان راه مذاکره در گروه 1+5، کار تدوین قطع نامه تحریم سوم بر ضد تهران به رغم تلاش های مکرر کاخ سفید، با مانع جدی مواجه شد. ورود جلیلی به مذاکرات اقتدار در مواضع هسته ای سرانجام منجر به آن شد که سیاست «تعلیق دربرابر تعلیق» تبدیل به «تبادل سوخت» شود.
قطعنامه 1803 سولانا را ترغیب به دیدار با سعید جلیلی کرد. آذرماه 86 طرفین در لندن دیدار کردند اما پس از این دیدار سولانا از اظهارات سعید جلیلی ناراضی بود. - ایران 3 هزار سانتریفیوژ جدید در نطنز نصب و راهاندازی کرد و سعید جلیلی نیز همزمان اقدام به ارائه بستههای پیشنهادی به غرب کرد تا از این طریق فضای افکار عمومی نیز معطوف به نظرات ایران شود و اینبار غرب در موضع انفعال قرار گیرد. جلیلی اما دامنه موارد پیشنهادی خود را به همه مسائل منطقهای و بینالمللی مرتبط ساخت تا تمرکز بر موضوع هستهای از بین برود. بسته جلیلی شامل مسائل سیاسی، امنیتی و اقتصادی بود - 1+5 نیز اقدام متقابل کرد و بسته غنیتری به ایران پیشنهاد کرد. بسته غرب اگرچه غنیتر از بسته 6 ژوئن 2006 بود اما بازهم پیش شرط تعلیق غنیسازی را در خود داشت که در نهایت با مدیریت جلیلی به جایی نرسید. مدیریت سعید جلیلی بر پرونده هستهای باعث شد تا غرب به مرور به این درک برسد که اعمال فشار به ایران منتج به اختلال در برنامه هستهای نخواهد شد. - حالا قطعنامه 1835 شورای امنیت صادر شده بود تا تاکیدی باشد بر محتوای قطعنامه های گذشته و برای خالی نبودن عریضه. - ایران بازهم قطعنامه جدید را بیپاسخ نگذاشت و احمدینژاد در دومین سالروز گرامیداشت فناوری هستهای از آزمایش 2 نوع سانتریفیوژ پیشرفته در ایران خبر داد.
- در این مراسم همچنین اعلام شد که تعداد سانتریفیوژهای فعال در نطنز به 7 هزار میرسد و ایران در نظر دارد طی 5 سال، 50 هزار سانتریفیوژ را نصب و راهاندازی کند. مذاکرات ژنو2 جنجال درباره فردو نیز به جایی نرسید تا اینکهنهایتا غرب بلافاصله به بسته جدید سعید جلیلی چراغ سبز نشان داد و نهایتا نشست «ژنو 2»با مذاکره جلیلی و سولانا برگزار شد. دستاوردهای ژنو2 در این نشست، پیشنهاد مبادله سوخت 5/3 با 20 درصد مطرح شد که به اعتقاد کارشناسان به معنای عقبنشینی بزرگ غرب در پذیرش حق غنیسازی در ایران بود. با این حال اختلاف بر سر چگونگی و کیفیت مبادله سوخت باعث توقف مذاکرات شد که البته این توقف به دلیل امیدوارشدن غرب به فتنه پس از انتخابات ایران بود. - فرار غرب از مذاکره باعث واکنش احمدینژاد شد و وی دستور ساخت 10 سایت جدید غنیسازی را صادر کرد. - رئیسجمهور همچنین 19 بهمن به علیاکبر صالحی دستور داد که غنیسازی 20 درصدی برای تامین سوخت رآکتور تهران را نیز آغاز کند . بیانیه تهران خروج 1+5 از میز مذاکرات اما با سفارشات مخفیانه باراک اوباما به رئیسجمهور برزیل و نخست وزیر ترکیه برای انعقاد یک بیانیه هستهای در تهران همراه شد. نهایتا رجب طیب اردوغان و لولا داسیلوا به همراه وزرای خارجه خود روز 27 اردیبهشت به تهران آمدند و بیانیه تهران را به تصویب رساندند. بیانیهای که شاهبیت اصلی آن پذیرش چرخه سوخت در ایران بود.
- درکمال تعجب اما دولت آمریکا اقدام به تخریب این بیانیه کرد، و تحریمهای جدیدی را در قالب قطعنامه 1929 به تصویب رساند. - اتحادیه اروپایی نیز تحریمهای یکجانبه تصویب کرد تا این بسته فشار در کنار خرابکاریهای فتنه سبز در داخل ایران، غرب را امیدوار کند که ایران در موضوع هستهای کوتاه بیاید. مذاکرات ژنو3 با همه این تفاسیر آنها توفیقی نیافتند و براساس نامه تیرماه سعید جلیلی به کاترین اشتون؛ که جایگزین سولانا شده بود، نهایتا مذاکرات «ژنو 3» پس از 15 ماه تعلیق مذاکرات در 7 دسامبر 2010 برگزار شد. به اعتقاد بسیاری این مذاکرات نشانه پذیرش ایران هستهای توسط غرب است. برای نخستین بار، دستور کار پیشنهادی ایران یعنی «همکاری حول موضوعات مشترک» برای نشست استانبول مورد توافق قرار گرفت. -دستاورد ژنو 3 ایران دور اول مذاکرات ژنو 3 را به محاکمه غربی ها در مورد ترور دانشمندانش اختصاص داد. طرف ایرانی در این دور چیزی غیر از تشریح دلایلش در مورد آمریت و مباشرت امریکا، انگلیس و اسراییل در این ترور نگفت و به اشتون و دیگر اعضای 1+5 هم اجازه نداد وارد موضوع دیگری شوند. این نوع برخورد در گام اول به سرعت این پیام را به طرف غربی منتقل کرد که ایران از موضعی کاملا مستحکم وارد مذاکرات شده و هیچ بنای کوتاه آمدن ندارد - هیات ایرانی در موضوع هستهای وارد مذاکره نشده و همانطور هم که از قبل هم اعلام شده بود این امر را غیر قابل مذاکره دانست
- راهبرد دو مسیره طرف غربی گفتوگو و فشار بود و توافق ژنو 3 عملاً راهبرد فشار و گفتوگو را نهی و آن را تبدیل به راهبرد گفتوگو و همکاری حول نقاط مشترک کرد. مذاکرات استانبول اول و دوم بهمن ماه سال 89 ( 21 و 22 ژانویه 2011)دور تازه مذاکرات با 1+5 در استانبول شکل گرفت. این مذاکرات در حالی شکل میگرفت که رویدادهای داخلی و بینالمللی، قدرت چانهزنی تهران در گفتوگوها را بیشتر کرده بود. همچنانکه در سطح ملی، اجرای قانون هدفمندکردن یارانهها با بالاترین سطح مشارکت و همراهی ملت ایران از ثبات سیاسی فوقالعاده ایران حکایت دارد و در سطح بینالمللی چهار موضوع تشکیل دولت همپیمان ایران در عراق، سقوط دولت امریکایی در لبنان، ضربه به شبکه جاسوسی و تروریستی رژیم صهیونیستی (موساد) در ایران و ابتکار دیپلماتیک بازدید دیپلماتهای بلندپایه از تأسیسات هستهای اراک و نطنز، قدرت مذاکراتی نمایندگان تهران را افزون کرده بود. مذاکرات استانبول در امتداد توافقات نشست قبلی در ژنو و ایجاد مسیرها و کانالهای تعامل بیشتر آغاز شد که پیشنهادهای عملی ایران نقش مهمی در هدایت مسیر مذاکرات داشت و در فضایی مثبت نیز پایان یافت. دستاورد مذاکرات استانبول - کاترین اشتون، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در پایان این نشست به نمایندگی از کشورهای 1+5 پذیرفت که مذاکرات برای یافتن نقاط مشترک ادامه یابد. - جلیلی دراین دور از مذاکرات به 1+5 اجازه نداد مباحث کهنه و تکراری را که در نشست ژنو مطرح شده و پاسخ گرفته بود، تکرار کند.
- حضور مذاکره کننده ارشد ایران در نماز جمعه استانبول با استقبال وسیع نمازگزاران همراه بود و آنان از حضور جلیلی در این مراسم معنوی به وجد آمده بودند. نمازگزاران با دیدن دبیر شورای عالی امنیت ملی گرد وی حلقه زدند و شعار مرگ بر امریکا و مرگ بر اسرائیل سر دادند. - دور دوم و سوم مذاکرات در بعدازظهر و روز بعد شکل گرفت اما اشتباههای محاسباتی سنگین ریشه دوانده در ذهن طرف غربی اجازه شکلگیری هیچ توافقی را نداد و 1+5 نشان داد که قادر به هیچ توافق منطقی نیست. - مذاکره کننده ارشد ایران در استانبول تأکید کرد که گفتوگو برای همکاری الزاماتی دارد که مهمترین آن 2 نکته است: 1- احترام به حقوق ایران که غنیسازی اورانیوم تنها یکی از آنهاست. 2- متوقف کردن مسیر فشار و بیاحترامی به حقوق ایران که مواردی مانند قطعنامههای شورای امنیت و تحریمها از جمله آن است. - متقابلاً طرف غربی در مذاکرات تمام تلاش خود را کرد که ادبیات قدیمی اعتمادسازی را زنده کند. - منابع غربی در این زمینه نوشتهاند: 1+5 خواهان آن بوده است که ایران ابتدا یک گام اعتمادساز (مثلاً مبادله به شکلی غیراز پیشنهاد وین) بردارد و سپس بحثهای دیگر آغاز شود. طبیعی است این ادبیات که متهم بودن ایران را پیش فرض میگیرد، هرگز نمیتوانست مورد قبول قرار گیرد. به عنوان نمونه، منابع غربی از طرح بحث مبادله سوخت از جانب 1+5 در مذاکرات خبر دادهاند.
این موضوع از دید ایران تنها در صورتی که به عنوان یک نقطه مشترک همکاری – در کنار بسیاری نقاط دیگر- عرضه میشد قابل بحث بود و تقاضاهای فراتر از این چارچوب بطور طبیعی نتوانست توجه طرف ایرانی را برانگیزد. بدین ترتیب مذاکرات استانبول در حالی بدون نتیجه مشخص در استانبول ترکیه به پایان رسید که طرف مقابل از ارائه پاسخهای روشن به پیشنهادهای تهران و طرح موضوعات فراتر از دستور کار 'گفتوگو برای همکاری' ناتوان بود. - کاترین اشتون مذاکره کننده اصلی گروه 1+5 با ایران پس از پایان مذاکرات در کنفرانس خبری اش گفت: نتایج این مذاکرات نتایجی نبود که ما انتظار آن را داشتیم و این مذاکرات ما را مأیوس کرد. انتهای پیام/
10:05 - 26 فروردین 1391
1 إعادة النشر
85 من المشاهدات
1 الإجابة