ایران و امارات متحده عربی؛ تقابل، همکاری یا بازتعریف امنیت منطقه
سید محمد حسین دریاباریدر طول چهلوهفت سالی که از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران میگذرد، بسیاری از کشورهای همسایه به جای دوستی و همسایگی، راهی دیگر را برگزیدهاند و بهگونهای برای مقابله با جمهوری اسلامی، نهادها و سازمانهای منطقهای تشکیل دادهاند و هر از گاه در بیانیهها و مصاحبهها به طرح مباحث چالشی و تفرقهآمیز پرداختهاند. در این میان، کشورهای حاشیه خلیج فارس و برخی همسایگان ایران نسبت به دیگر همسایگان سهم بیشتری در این روند داشتهاند. از جمله این کشورها میتوان به امارات متحده عربی اشاره کرد. این کشور کوچک، گاه بدون توجه به اندازه و ظرفیتهای خود، در برخی مقاطع مواضعی علیه ایران اتخاذ کرده است؛ در حالی که ایران از نظر مساحت بسیار بزرگتر از امارات متحده عربی است. مساحت ایران حدود یک میلیون و ششصد و چهلوهشت هزار کیلومتر مربع است، در حالی که مساحت امارات حدود هشتادوسه هزار و ششصد کیلومتر مربع برآورد میشود. بهعبارت دیگر، ایران تقریباً بیست برابر بزرگتر از امارات است.امارات متحده عربی خود موضوعی قابل تأمل است. این کشور فدراسیونی متشکل از هفت امارت است که شامل ابوظبی، دبی، شارجه، عجمان، امالقوین، رأسالخیمه و فجیره میشود. پایتخت آن ابوظبی است و هر یک از این امارتها حاکم خاص خود را دارند، اما در قالب ساختاری فدرال اداره میشوند. رئیس کشور معمولاً از ابوظبی انتخاب میشود و نخستوزیر نیز حاکم دبی است.جمعیت امارات حدود ده میلیون نفر است که بخش قابل توجهی از آن را مهاجران و نیروهای کار خارجی تشکیل میدهند. زبان رسمی کشور عربی است، اما زبان انگلیسی در تجارت و زندگی روزمره کاربرد گستردهای دارد.
می گویند امارات در حوزه اقتصادی یکی از قدرتهای مهم منطقه به شمار میرفت، هرچند تحولات اخیر منطقه و جنگ میان ایران و آمریکا میتواند بر آینده اقتصادی این کشور تأثیرات جدی بگذارد. اقتصاد امارات بر پایه نفت و گاز، بهویژه در ابوظبی، و همچنین گردشگری، تجارت، حملونقل، بانکداری، خدمات مالی و بازار املاک استوار است. دبی نیز بهعنوان مرکز تجارت، گردشگری و خدمات مالی شناخته میشود.نظام سیاسی این کشور پادشاهی فدرال است و احزاب سیاسی در آن وجود ندارند. تصمیمات اصلی توسط شوراها و حاکمان امارتها اتخاذ میشود.امارات ترکیبی از سنت عربی و زندگی مدرن جهانی را تجربه میکند. در شهرهایی مانند دبی بیش از دویست ملیت مختلف زندگی میکنند. سیاست خارجی این کشور، تنوعبخشی به روابط بینالمللی و برقراری رابطه با اسرائیل است؛ اقدامی که با وجود مخالفت بسیاری از کشورهای اسلامی صورت گرفت. همچنین امارات در بحرانهایی مانند یمن، لیبی و سودان نقشآفرینی کرده و روابط نزدیکی با آمریکا، همکاریهای گسترده اقتصادی با چین و مناسبات مهم تجاری و انرژی با اروپا برقرار کرده است.بهنظر میرسد امارات تلاش داشته نقشی فعال در خاورمیانه ایفا کند. مشارکت در ائتلافهای امنیتی، حضور در برخی منازعات منطقهای، میانجیگری در بحرانها و نیز عادیسازی روابط با اسرائیل از جمله این اقدامات است. در سال ۲۰۲۰ امارات با امضای «توافق ابراهیم» روابط رسمی خود با اسرائیل را آغاز کرد؛ اقدامی که اهدافی چون توسعه همکاری اقتصادی و فناوری، همکاری امنیتی، افزایش نقش دیپلماتیک و بهرهگیری از قدرت نرم را دنبال میکرد.در زمینه همکاری امنیتی با آمریکا نیز امارات از نزدیکترین شرکای واشنگتن در خلیج فارس محسوب میشود. پایگاهها و تسهیلات
نظامی موجود در خاک این کشور برای نیروهای آمریکایی اهمیت راهبردی دارند و امارات در حوزههای دریایی، اطلاعاتی و پدافندی با آمریکا همکاری گستردهای دارد.با این حال، امارات به دلیل موقعیت جغرافیایی و وابستگی شدید اقتصادی، همواره از تبدیل شدن به میدان درگیری هراس داشته است. اکنون که تنشها و درگیریها افزایش یافته و آمریکا و اسرائیل از عوامل اصلی آن شناخته میشوند، بخشی از زیرساختهای مرتبط با آنان نیز هدف قرار گرفته است. جمهوری اسلامی ایران، با وجود بیش از چهار دهه خویشتنداری و رعایت اصول همسایگی، تنها مراکزی را هدف قرار داده که وابسته به آمریکا یا محل فعالیت و سرمایهگذاری آن بودهاند.اکنون این پرسش مطرح است که تا چه اندازه باید در برابر رفتار این کشورها مماشات کرد. کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس، شامل امارات، عربستان سعودی، بحرین، کویت، قطر و عمان، پس از پیروزی انقلاب اسلامی این شورا را تشکیل دادند.در میان این کشورها، عمان همواره روابط متوازنتر و قابل قبولی با ایران داشته و حتی در شرایط بحرانی اخیر نیز نقش یک همسایه مطمئن را ایفا کرده است. اما برخی دیگر از کشورهای منطقه، به اشکال مختلف، اجازه دادهاند از خاک یا امکانات آنان علیه ایران استفاده شود و همین مسئله موجب بدبینی افکار عمومی ایران شده است.شورای همکاری خلیج فارس در بسیاری از موارد با طرح ادعاهای امارات درباره جزایر ایرانی ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک، تلاش کرده است این موضوع را در بیانیهها و موضعگیریهای بینالمللی مطرح کند. بارها مشاهده شده که همزمان با سفر مقامات غربی به این کشورها، بیانیههایی درباره این جزایر صادر شده است.تحولات اخیر نشان داده است که امارات بسیار کوچکتر از آن است
که بتواند درباره سرزمین ایران ادعایی مطرح کند یا برای آن تصمیم بگیرد.در دوران جنگ هشتساله ایران و عراق نیز برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس با کمکهای مالی و لجستیکی گسترده از رژیم بعث عراق حمایت کردند. پس از پایان جنگ نیز میلیاردها دلار صرف خرید تسلیحات آمریکایی کردند تا به برتری نظامی در منطقه دست یابند.این در حالی است که ملت ایران، با تمدنی کهن و ریشهدار، در برابر فشارها و تهدیدها ایستادگی کرده و تسلیم هیچ قدرتی نشده است. برخی کشورهای منطقه نهتنها اصول همسایگی را رعایت نکردند، بلکه اجازه دادند از خاک آنان علیه ایران استفاده شود. با وجود این، جمهوری اسلامی ایران با خویشتنداری، تنها مراکزی را هدف قرار داد که نقش مستقیم در اقدامات آمریکا داشتند؛ زیرا مردم این کشورها مسلمان و همسایه ایران هستند، هرچند حاکمان آنان تحت نفوذ قدرتهای خارجی قرار دارند.به همین دلیل، نیروهای مسلح ایران که در برابر قدرتهای بزرگ ایستادگی کردهاند، قابل مقایسه با ارتشهای وابسته منطقه نیستند. کشوری که توانسته در برابر فشارهای آمریکا مقاومت کند، طبعاً با کشورهایی که تنها بر خرید تسلیحات تکیه دارند، قابل قیاس نخواهد بود.امارات عضو سازمان اوپک است و برای افزایش صادرات نفت خود سیاستهای متنوعی را دنبال میکند. در مقابل، ایران نیز همواره بر نقش راهبردی خود در حفاظت از تنگه هرمز تأکید داشته است. اگر قرار باشد نفت از این تنگه صادر شود، همه کشورها باید از این حق برخوردار باشند؛ در غیر این صورت، هیچ کشوری نباید از این مسیر بهرهبرداری انحصاری داشته باشد.در عین حال، ایران همواره تأکید کرده که امنیت منطقه باید توسط کشورهای منطقه تأمین شود و حضور قدرتهای خارجی جز افزایش
تنش و اختلاف، نتیجهای در پی ندارد.این پرسش همچنان مطرح است که آیا کشورهای منطقه میتوانند بدون وابستگی به قدرتهای خارجی، امنیت خود را حفظ کنند؟ بسیاری از آنان صرفاً خریدار تسلیحات هستند و تجربه نشان داده که اتکا به قدرتهای بیرونی الزاماً امنیت پایدار ایجاد نمیکند.جمهوری اسلامی ایران معتقد است امنیت منطقه زمانی پایدار خواهد شد که همه کشورهای منطقه در چارچوب احترام متقابل، قوانین بینالمللی و همکاری مشترک عمل کنند تا ملتها بتوانند در آرامش به توسعه و پیشرفت دست یابند.در حال حاضر، جنگ و تنشها هنوز پایان نیافته و مذاکرات و رایزنیها ادامه دارد. ایران نیز طرحهای خود را از طریق میانجی پاکستانی به طرف مقابل ارائه کرده و باید دید آینده مذاکرات و مواضع آمریکا به چه سمتی خواهد رفت.موضوع مهم دیگر، تنگه هرمز است؛ گذرگاهی که یکی از مهمترین شریانهای اقتصادی جهان به شمار میرود. ایران در طول تاریخ نقشی تعیینکننده در امنیت این منطقه داشته و همچنان نیز میتواند امنیت آن را تضمین کند.تنگه هرمز بخشی از حوزه تاریخی و جغرافیایی ایران است و نام ایران از دیرباز با این منطقه پیوند خورده است. ایران پیش از شکلگیری بسیاری از کشورهای کنونی منطقه، دارای تمدن، هویت و ساختار سیاسی بوده و امروز نیز میتواند با تکیه بر همان پیشینه تاریخی، نقش مؤثری در آینده منطقه ایفا کند.ملت ایران در طول تاریخ در برابر سختترین حوادث و تهاجمات ایستادگی کرده و فرهنگ و هویت خود را حفظ کرده است. فرزندان این سرزمین همچنان با استقامت و سربلندی، میراث تمدنی چند هزار ساله ایران را پاسداری خواهند کرد.✅روزنامه#گویه ، شماره 2851 سه شنبه 22 اردیبهشت 1405
23:38 - 21 اردیبهشت 1405
1 واکنش
507 بازدید