برگزاری مراسم بزرگداشت قیام ۲۴ اسفند هرات در دانشگاه تهران
دانشجویان افغانستانی برای بزرگداشت، بررسی و بازخوانی قیام تاریخی ۲۴ اسفند در هرات مراسمی را با همکاری دانشگاه تهران برگزار کردند.
مراسم یادواره برای قیام مردم افغانستان در برابر کمونیسم روز شنبه ۱۹ اسفند در دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران با حضور جمعی از کارشناسالن و دانشجویان و شخصیتهای برجسته برگزار شد.سخنرانان این مراسم ابعاد مختلف قیام ۲۴ اسفند هرات را که آغازکننده مقاومت در برابر حکومت کمونیستی وقت بود، بررسی، تقدیر و آسیبشناسی کردند.در تاریخ هفتم اردیبهشت ۱۳۵۷ شمسی، حزب دموکراتیک خلق که نور محمد ترهکی، ببرک کارمل و محمد حفیظ امین از رهبران اصلی آن بودند، در یک کودتای خونین جمهوری محمد داوود را سرنگون و جمهوری دموکراتیک خلق افغانستان را پایهگذاری کردند. حکومت جدید به دلیل وابستگی به اتحاد جماهیر شوروی و اندیشههای کمونیستی با مخالفت مردم رو به رو شد و جنگ در نقاط مختلف کشور آغاز گردید.یکی از عمده ترین قیامها علیه جمهوری دموکراتیک خلق در ۲۴ اسفند رخ داد. در این روز مردم سرتاسر ولایت هرات بر تاسیسات دولتی حمله و شهر را در کنترل گرفتند. مردمی که رهبری نداشتند و به صورت خودجوش و با داس و شمشیر و تفنگ های قدیمی به پا خاستند. شهر سه روز در اختیار مردم بود و بالاخره در ۲۷ اسفند ۱۳۵۷ حکومت با استفاده از توپخانه سنگین و تانک ها و هواپیماهای بمب افکن بر هرات حمله کردند و قیام را سرکوب کردند. در جریان سرکوب این قیام نزیک به 25 هزار تن از مردم شهید شدند.
قاضی نذیر احمد حنفی، عضو سابق مجلس نمایندگان افغانستان و یکی از فرماندهان مجاهد در دوره جهاد علیه شوروی به عنوان نخستین سخنران این مراسم، زمینهها وعوامل موثر بر وقوع قیام ۲۴ اسفند را بررسی کرد.حنفی که خود از ابتدای آغاز مقاومت در جبهههای مختلف حضور داشته و شاهد بسیاری از جنایتهای رژیم کمونیستی و مبارزات مردم بوده است، گفت:« در ابتدای مبارزه ما فقط از تفنگ یازده تیر و شش تیر استفاده میکردیم و دیگر هیچ چیز نداشتیم. در حالی نیروهای رژیم با اسلحههای ماشیندار و تانک بودند. ما با همان اسلحه یازده تیر مسلسل تانک را میزدیم.»وی ضمن تقدیر از شهادتطلبی و خلوص نیت مجاهدین گفت:« مردی به نام حاجی عبدالرحمن موهمند که قالیفروش بود، وقتی زخمی شد، ما برای نجات او دست به کار شدیم ولی او گفت: نه اگر مرا نجات دهید شهادتم عقب میافتد. با این عشق و با این شوق عجیب مبارزه میکردند.»
این نماینده سابق مجلس افغانستان توضیح داد:« این قیام تصویر روشنی از اسلام به ما نشان میدهد. تصویر اول درباره مرگ است که قرآن میگوید: مرگ شما را ما تعیین کردهایم و هیچ کس زمان آن آن را نمیتواند تغییر دهد( ۶۰ واقعه). در واقع بسیاری از دوستان بودند که دهها بار زخمی شدند، بارها زیر بمباران قرار گرفتند، از فاصله یک متری تانک را زدند، اما زنده ماندند. تصویر دوم درباره مسئله توازن قدرت است. روسیه یک قدرت جهانی در سیاست، اقتصاد و نظامی بود اما ما حتی پر کردن خشاب کلاشینکف را هم بلد نبودیم. بین مجاهدین و نیروی حکومت کمونیستی هیچ توازن قدرتی نبود اما چگونه آنها شکست خوردند؟ اینجا یک قدرت دیگری هست که ضعیفان را قوی میکند، قدرتی که ما او را نمیبینیم. قرآن میگوید: إِنَّ اللَّهَ عَلىٰ نَصرِهِم لَقَديرٌ (۳۹ حج). تصویر سوم درباره کافران است. قرآن کریم میفرماید: مَثَلُ الَّذِينَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ أَوْلِيَاءَ كَمَثَلِ الْعَنْكَبُوتِ اتَّخَذَتْ بَيْتًا ۖ وَإِنَّ أَوْهَنَ الْبُيُوتِ لَبَيْتُ الْعَنْكَبُوتِ ۖ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ. خانه کسانی که به خدا ایمان نداشته باشد، مانند خانه عنکبوت و سست است.»وی ادامه داد:« این مسائل به ما نشان میدهد که دین اسلام تا قیامت پابرجاست، آمریکای خبیث و اسرائیل ملعون روسیاه و خوار و مفتضح خواهند شد.»در ادامه مراسم دکتر محمد جعفر حق پناه، استاد مدعو دانشگاه تهران طی سخنان خود به بررسی تاثیر انقلاب اسلامی ایران بر وقوع قیام ۲۴ اسفند پرداخت.
حق پناه گفت:« بین ایران و افغانستان به جز یک مرز سیاسی هیچ فاصله دیگری نبوده و نیست و به همین دلیل هر رویداد مهم تاریخی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی که در این سوی مرز رخ میدهد، به فاصله کوتاه کشور افغانستان را تحت تاثیر قرار میدهد.»وی افزود:« با وجود اینکه در دهه ۵۰ مسئله جهانی شدن و اینترنت و ارتباطات مجازی وجود نداشت اما ارتباطات فرهنگی بین دو کشور به قوت خود وجود داشت.»این استاد دانشگاه توضیح داد:« چند گرایش ایدئولوژیک مختلف در آن زمان در ایران وجود داشت ک همه بر افغانستان تاثیرگذار بودند. یک جریان سیاسی چپ مارکسیستی حاکم در افغانستان از جنبشهای مارکسیستی در ایران تاثیر میپذیرفتند. هر دو جریان خلقیها و پرچمیها کاملا تحت تاثیر ایدوئولوژی مارکسیستی بودند که توسط حزب توده در ایران تئوریزه میشد و کتابهای که این حزب ترجمه و منتشر میکرد به شدت در افغانستان خریدار داشت. ضدیت با مذهب و دین هم از همینجا ریشه میگرفت. نور محمد ترهکی واژهای تحت عنوان «خمینیستها» را برای توصیف انقلابیون استفاده میکرد ومعتقد بود که این گرایشهای اسلامی همه وارداتی از ایران هستند. در طیف جریانهای مسلمان نیز بسیاری ازافراد مذهبی در ایران تحصیل میکردند، افرادی مانند ایت الله محسنی و شهید مزاری. به این صورت وقتی جنبش انقلابی در ایران رخ داد، بلافاصله اولین پیامد و بازتاب آن در افغانستان رخ داد.»وی تاکید کرد:« انقلاب اسلامی ایران در مقوله رهبری، سازماندهی و طراحی یک نظامواره فکری متناسب با نیاز مردم، الگوی مقاومت افغانستان قرار گفت و بومی شد.»
دکتر محمد سرور مولایی، پژوهشگر زبان و اد بیات پارسی به عنوان سومین سخنران مراسم گفت:« مردم افغانستان پوز تمام دشمنان را به خاک مالیدند و در مسئله جهاد اصغر خود را ثبات کرده و نشان دادند اما همیشه در مسئله جهاد اکبر مشکل داشتند زیرا هیچگاه به مسئله جهاد اکبر توجه نکردند.»وی اضافه کرد:« خشونت در افغانستان یک امر پذیرفته شده و مقدس است که تحت عنوان «غیرت افغانی» با خود حمل میکنیم. خشونت ما از تنه زدن به یکدیگر در خیابانها شروع میشود تا انتقامجویی شدید. مثلا در طول جنگ و جهاد بعضی افراد فکر میگفتند در جنگ همه چیز مباح است و بسیاری جنایت کردند در حالی که پیامبر اسلام در جنگ هیچ اسیری را نکشت، با هیچکس بدرفتاری نکرد وهیچ کسی را مثله نکرد.»مولایی با اشاره به جنایتها و اشتباهات تاریخی که از سوی افرادی از اقوام مختلف انجام شده، تاکید کرد:« ما باید همگی از هم معذرتخواهی کنیم و خود را از زیر این بار سبک کنیم. ما نباید تاوان اشتباهات پدران خود را بپردازیم. اگر ما همه یکدیگر را ببخشیم، به صلح میرسیم.»این پژوهشگر ضمن بررسی نقاط ضعف قیام برای گرفتن درس عبرت، به نکات مثبت و اتفاقات خوب اشاره کرد و گفت:« روز سوم قیام تعدادی از افسرهای باوجدان گفتند چرا ما یکدیگر را بکشیم؟ چرا ما مردم خود را بکشیم؟ به خاطر به قدرت ماندن ترهکی و امین؟ برای مشاور روسی که در هرات بر مسند قدرت تکیه زده؟ این افسران با مردم هرات همراه شدند و قدرت را حکومت کمونیستی گرفتند. این یک الگوست. زمانی که در ارتش نیروی باوجدان داشته باشیم، میتوانیم از آن استفاده کنیم. این تجربههای مثبت باید بازگویی و بازتولید شوند.»
#قیام۲۴حوت #مقاومت #جهاد #جهاد_علیه_شوروی #تاریخ_افغانستان
15:04 - 20 اسفند 1402
1 پاسخ